Кіріспе

Индуизмдегі адам өмірінің төрт мақсаты – Пурушартха (санскритше: पुरुषार्थ, IAST: Puruṣārtha) сөзбе-сөз "адамның мақсаты" дегенді білдіреді. Бұл индуизмнің маңызды ұғымы және адам өмірінің төрт дұрыс мақсатын немесе бағыттарын көрсетеді. Төрт пурушартха – Дхарма (туралық, моральдық қағидалар), Артха (әл-жай, экономикалық құндылықтар), Кама (құштарлық, махаббат, психологиялық құндылықтар) және Мокша (бостандық, рухани құндылықтар, өзіңді тану). Төрт Пурушартханың барлығы да маңызды, бірақ қақтығыс туған жағдайда индус философиясында Дхарма, Артха мен Камадан артық деп есептеледі. Алайда, бұл барлық индустардың арасындағы келісім емес, көптеген адамдар иерархияны әртүрлі түсіндіреді, тіпті мұндай иерархия болуы керек пе деген мәселе де бар. Тарихи Үндістан ғалымдары байлыққа (Артха) және құштарлыққа (Кама) ұмтылу мен рухани бостандық (Мокша) үшін барлық байлықтан және құштарлықтан бас тарту арасындағы шиеленісті мойындап, талқылаған. Олар шиеленісті шешу үшін "саудадан бас тарту" немесе "құштарлықсыз, Дхармаға негізделген іс-әрекет" деп аталатын Нишкама Карманы ұсынды. Пурушартха сөзбе-сөз "адамның мақсаты" немесе "адамның ізденісі" дегенді білдіреді. Альф Хилтебейтель Пурушартханы "Адамның мақсаттары" деп аударады. Прахбупада "Бхагавад Гита, ол қандай болса, солай" атты кітабында Пурушартханы "материалдық діншілдік, экономикалық даму, сезімдерді қанағаттандыру және соңында Жоғарғымен біртұтас болуға ұмтылу" деп сипаттайды. Пурушартха Чатурварга деп те аталады.

Ашрама

Төрт пурусартха көбінесе төрт ашрама немесе өмір кезеңдері (Брахмачарья – студент, Грихашта – үй иесі, Ванапраста – зейнеткерлік және Саньяса – бас тарту) аясында талқыланады. Ғалымдар төрт кезеңді төрт пурусартамен байланыстыруға тырысты, алайда Оливель мұны жоққа шығарады, өйткені Үндістанның ежелгі және ортағасырлық мәтіндерінде алғашқы үш ашраманың кез келгені өмірдің нақты бір мақсатына басымдықпен берілуі керек деп көрсетілмеген. Саньясаның төртінші сатысы ерекше, және ежелгі және ортағасырлық Үндістан мәтіндеріндегі басым пікір, саньясаны қабылдаған әркім Арта мен Камадан толық бас тартып, Дхарманың көмегімен Мокшаға толығымен берілуі керек екенін айтады. Камасутрадан басқа көптеген мәтіндер Арта мен Камаға қатысты, жеке адамның өмірінің қай кезеңінде баса назар аудару керектігі туралы ешқандай ұсыныс жасамайды. Камасутрада былай делінеді:

Бұл мәтінде ашрамалар туралы ештеңе айтылмаған.