Қайғы-қасірет, Азаптау және Өмірдің Көңілсіздігі

Кіріспе

Буддизм, индуизм және джайнизмдегі ұғым. Египеттік тағам.

Духха (санскрит; пали: dukkha), ‘жайсыздық’, “тұрақсыз тұру”, көбінесе “қайғы”, “ауырсыну” немесе “бақытсыздық” деп аударылады, буддизм, джайнизм және индуизмдегі маңызды ұғым. Оның мағынасы контекстке байланысты, және көбінесе күнделікті өмірдің “қанағаттанбауы” немесе “жайсыздығын”, құштарлық/ұмтылыс пен білімсіздікке тәуелділік тудырған ыңғайсыздықты көрсетеді. Духха термині жиі du (“жаман” немесе “қиын”) префиксі мен kha (“бос”, “тесік”) түбірінен туындаған, арбаның немесе көліктің дөңгелегінің нашар бекітілген осі тесігінен туындаған “өтте тегіс емес сапарды” білдіреді, бірақ шын мәнінде duḥ stha-дан, “жаман/қиын + тұру” яғни “жаман тұру, тұрақсыз”, “жайсыз” деп аударылуы мүмкін. Буддизмде духха – Төрт Асыл Шындықтың біріншісінің және өмірдің үш белгісінің бірі. Бұл термин индуизмнің қасиетті мәтіндерінде, мысалы, Упанишадтарда мокша (рухани босану) туралы талқылауларда кездеседі. Духха-дукха, физикалық азаптан туындаған қайғы, туу, қартаю, ауру, өлімнің физикалық және рухани азабын қамтиды; қалауы жоқ нәрсеге байланысты қайғы. Випаринама дуккха, жоғалып бара жатқан бақыттың көңілсіздігі – жағымды немесе қуанышты тәжірибелердің жағымсызға айналуы, себебі жағымды тәжірибелерді тудырған себептер мен жағдайлар тоқтатылады. Санкхара дуккха, өзгермелі және тұрақсыз “заттардың” қанағаттандырарлықсыздығы – шартты нәрселердің бізге тұрақты бақыт сыйлай алмауы. Бұл “барлық тіршілікке, өмірдің барлық формасына тән қанағаттанбаушылықты қамтиды, өйткені өмірдің барлық формалары өзгермелі, тұрақсыз және ешқандай ішкі ядросы немесе мәні жоқ”. Бұл деңгейде термин ұзаққа созылған қанағаттанбаушылықты немесе нәрселердің біздің күтуімізге және стандарттарымызға сай келмейтін сезімін білдіреді. Әр түрлі сутралар осы “күнделікті әлемдегі” өмірдің духха ретінде қарастырылатынын қорытындылайды, самсарадан басталады, өлім мен қайта туудың үздірілмейтін процесі: Туу – духха, жетілу – духха, қартаю – духха, ауру – духха, өлім – духха; Қайғы, зар, азап, қайғы және үмітсіздік – духха; Сүймейтін адаммен қарым-қатынас – духха; Сүйген адамнан айырылу – духха; Қалаған нәрсені алмау – духха. Қорытындылай келе, бес ұстау агрегаты – духха. Бастапқы назар духханың мәнін, оны тудыратын жағдайларды және оны қалай жеңуге болатынын түсінудің маңыздылығына аударылады. Бұл процесс Төрт Асыл Шындық туралы үйретімдерде қалыптасқан.

Duḥkha ('/d//uː//k//ə/)(Sanskrit; Pali: dukkha), 'unease', "standing unstable," commonly translated as "suffering", "pain", or "unhappiness", is an important concept in Buddhism, Jainism and Hinduism. Its meaning depends on the context, and may refer more specifically to the "unsatisfactoriness" or "unease" of mundane life, not being at ease when driven by craving/grasping and ignorance. While the term dukkha has often been derived from the prefix du ("bad" or "difficult") and the root kha ("empty," "hole"), meaning a badly fitting axle hole of a cart or chariot giving "a very bumpy ride," it may actually be derived from duḥ stha, a "dis / bad + stand ", that is, "standing badly, unsteady," "unstable." In Buddhism, dukkha is part of the first of the Four Noble Truths and one of the three marks of existence. The term also appears in scriptures of Hinduism, such as the Upanishads, in discussions of moksha (spiritual liberation). Dukkha dukkha, aversion to physical suffering this includes the physical and mental sufferings of birth, aging, illness, dying; distress due to what is not desirable. Viparinama dukkha, the frustration of disappearing happiness this is the duḥkha of pleasant or happy experiences changing to unpleasant when the causes and conditions that produced the pleasant experiences cease. Sankhara dukkha, the unsatisfactoriness of changing and impermanent "things" the incapability of conditioned things to give us lasting happiness. This includes "a basic unsatisfactoriness pervading all existence, all forms of life, because all forms of life are changing, impermanent and without any inner core or substance." On this level, the term indicates a lack of lasting satisfaction, or a sense that things never measure up to our expectations or standards. Various sutras sum up how life in this "mundane world" is regarded to be duḥkha, starting with saṃsāra, the ongoing process of death and rebirth itself:
Birth is duḥkha, maturation is duhkha, aging is duḥkha, illness is duḥkha, death is duḥkha;
Sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are duḥkha;
Association with the unbeloved is duḥkha; separation from the loved is duḥkha;
Not getting what is wanted is duḥkha. In conclusion, the five clinging aggregates are duḥkha. Early emphasis is on the importance of developing insight into the nature of duḥkha, the conditions that cause it, and how it can be overcome. This process is formulated in the teachings on the Four Noble Truths.

Қытай буддизмі

Қытай буддистік дәстүрі даосизм мен конфуций теориясының ықпалында болды, ол духханың (古:十 он бағыт, 口 тесік немесе ашылуы) эндогендік аурудың жеті эмоциясы теориясы арқылы Po рухының қалыптасуымен байланысты екенін жақтайды. Бұл термин Батыс психологиясындағы «мен» ұғымымен немесе діни тұрғыдан адам жанымен байланысты. Бұл теория ауру, сырқат және білімсіздіктен туындаған ауырсыну мен азапты емдеу және алдын алу үшін дәстүрлі қытай медицинасының қолданылуын түсіндіреді.

Сөзбе-сөз азап шегу және ояну

Оянғаннан кейін, яғни, бос кеңістік пен мейірімділікке толы нағыз санаға оянғаннан кейін, физикалық құлқынас міндетті түрде аяқтамайды. Буддизм дәстүрінде оянғаннан кейінгі құлқынас көбінесе бұрынғы өмірлердің кармасының өңделуі немесе торабын ашу деп түсіндіріледі.