Кіріспе

Wayzgoose (немесе wayz goose, waygoose немесе wayzegoose) – бұрын баспа шебері жыл сайын, әсіресе 24 тамыздағы Санкт-Бартоломей күнінде өзінің жұмысшыларына ұйымдастыратын мерекелік шара. Бұл жаздың дәстүрлі аяқталуын және шам жарығымен жұмыс істеу маусымының басталуын білдірген. Кейіннен бұл термин баспахана қызметкерлері немесе газет баспашылары үшін жыл сайынғы тойға айналды. Қазіргі заманда АҚШ-тағы ірі баспа және білім беру сауда компаниялары бұл дәстүрді қабылдады. Southwestern Advantage ең табысты дилерлерін жазғы маусымдағы ұзақ еңбегін тойлау үшін жаздың соңында/күздің басында (қыркүйектің басында) жыл сайын фестиваль өткізеді. Мерекелік шаралар көбінесе бірнеше күнге созылатын ұрандау, ойындар мен ішімдіктерден тұрады.

Мүмкін болатын түзілімдер

Терминнің шығу тегі күмәнді. Бұл «waysgoose» сөзінің қате жазылуы болуы мүмкін, ол орта ағылшын тіліндегі «wase» сөзінен, яғни «шелек» деген мағынаны білдіреді, сонымен «шелек» немесе «егін жинау қазы», егін жинау кезінде желетін құс, мысалы, Шосердің «Аспаздың кіріспесінде» айтылған «Стабл гусь». Ең мүмкін шығу тегі – ертедегі жаңа голланд тілінде қолданылған «Weg(s)huis» сөзі. Бұл сөз ағылшын тіліндегі «хан» дегенді білдіретін бірнеше сөздің бірі еді және бейнелі түрде «той» мағынасын білдіретін. «Wayzgoose» сөзінің төменгі елдердегі шығу тегі этимологтар тарапынан күмән тудырмаған, себебі ертедегі шіркеу терминологиясының көп бөлігі төменгі елдердегі баспагерлерден ағылшын шәкірттері (кейінірек саяхатшылар) қарыз алған. Әртүрлі жазу түрлері мен айтылулары (соның ішінде «z» әрпінің болуы немесе болмауы) бұл сөздің ағылшын тілінде сөйлейтіндердің аузында біршама қиындық тудырған, ауызша қарыз алынған голланд сөзі екенін көрсетеді. Тағы бір мүмкін шығу тегі – қуанышты той немесе мереке, Брабанттағы Ваесте қаласында Мартинмас күні жыл сайын өткізілетін үлкен қаз тойына сілтеме жасайды, бірақ оның белгілі бір мерзімі болмаған. «Wayzgoose» Гримсби өнер галереясында өткізіледі. Қала жеке баспаханалардың жұмыстарының үлгілерін көрсететін және Канада мен халықаралық деңгейде баспа және кітап өнерін тойлайтын шектеулі таралымды антология жариялайды. Көрмеге қатысатын баспагерлерден басқа, антологияда Grimsby-ге келуге мүмкіндігі жоқ жеке баспаханалардың жұмыстары да кіреді. Әдеттегі таралымы 115 дананы құрайды. Галерея өзінің 35 жылдығын тойлау үшін 135 данадан тұратын екі томдық антология жариялады. Жаңа Англияның Letterpress Guild ұйымы 20 жыл бойы қыркүйек айының соңында жыл сайынғы Wayzgoose жиынына жиналады. 2009 жылы Coach House Books, тәуелсіз канадалық баспа, 1965 жылдан бері жалға алған ғимаратты сатып алуын тойлау үшін жыл сайынғы Wayzgoose кешін өткізе бастады. Калифорния университетінің Ирвин қаласындағы студенттік үкіметі (ASUCI) әр сәуірде «Celebrate UCI» деп аталатын ашық үй шарасы үшін «Wayzgoose» деп аталатын ортағасырлық жәрмеңке өткізеді. Миннесота кітап өнері орталығы, дәстүрлі баспа және кітап жасау қолөнерін сақтап қалған заманауи өнер орталығы, өзінің демеушілері мен мүшелеріне алғыс айту үшін жыл сайын «Wayzgoose» мерекесін өткізеді. Вашингтон штатының Такома қаласында «баспахана мерекесі» деп аталатын жыл сайынғы «Wayzgoose» іс-шарасы өтеді. Бұл шараның мақсаты – қоғамның баспа өнеріне қызығушылығын арттыру және оған қатысуын қамтамасыз ету. Сиэтлдегі Визуалды тұжырымдамалар мектебі, Вашингтон, жыл сайын «Стеймроллер Смакдаун» жарысын қамтитын «Wayzgoose» фестивалін өткізеді. Висконсин штатының Two Rivers қаласындағы Гамильтон Вуд типті және баспа музейінде қараша айында Wayzgoose өткізіледі. Бұл – баспаханалар мен тарихшылардың баяндамалары мен шеберлік сабақтарынан тұратын бірнеше күндік конференция. Музей баспасы (Армидейл, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Австралия) өзінің алғашқы Wimble's Wayzgoose-ін 2017 жылдың 28-30 сәуірінде өткізді. Ол мұражайда орналасқан FT Wimble & Co. жинағының атымен аталған. Энн-Арбор аудандық кітапханасы 2018 жылы Wayzgoose & Printing фестивалінің тұңғыш рет ұйымдастырды. Қазір бұл жыл сайынғы шара, онда дәрістер, көрмелер, сатушылар, оқу семинарлары және қала бойынша экскурсиялар өткізіледі.

Мәдени сілтемелер

Wharfedale Wayzgoose – бұл Уорфдейл баспасын дамытумен әйгілі Батыс Йоркширдегі Отли қаласынан шыққан Моррис бишілерінің тобы (командасы). 1928 жылы Оңтүстік Африка ақыны Рой Кэмпбелл Оңтүстік Африкадағы расизм туралы "The Wayzgoose" атты сатиралық өлең жазды. 1978 жылы Австралия хабар тарату корпорациясы үшін "Wayzgoose" атты балалар комедиялық телешоу түсіріліп, көрсетілді. Сериал шамамен он жарты сағаттық эпизодтан тұрды.