Кіріспе

Мексикалық кумбия — Колумбияда туған, бірақ кейін Мексикада жаңадан ойлап табылып, өңделген музыканың бір жанры.

Шығу тегі

Құмбияның тамыры Колумбияда кем дегенде 1800 жылдардың басына дейін барып жетеді, ол жергілікті және африкалық музыка дәстүрлерінің элементтерін қамтиды. 1940 жылдары колумбиялық әнші Луис Карлос Майер Кастанде Мексикаға эмиграциялап, мексикалық оркестр директоры Рафаэль де Паспен жұмыс істеді. 1950 жылдары ол Колумбиядан тыс жазылған алғашқы құмбия деп саналатын "La Cumbia Cienaguera" әнін жазды. Ол сондай-ақ "La historia" сияқты хиттерді жазды. Осылайша құмбия Мексикада кең танылды. 1970 жылдары Анисето Молина да Мексикаға эмиграциялап, Герреродан шыққан La Luz Roja de San Marcos тобына қосылды және "El Gallo Mojado", "El Peluquero" және "La Mariscada" сияқты көптеген танымал тропикалық құмбия әндерін жазды. 1970 жылдары Риго Товар құмбия музыкасын балладалар мен рокпен үйлестіре отырып, сәттілікке жетті.

Анықтамалар мен өзгерістер

Мексикалық кумбия Колумбия музыкасының басқа да бейімделулеріне ұқсас, мысалы, Сальвадор кумбиясы, Перу кумбиясы немесе Аргентина кумбиясы сияқты. Бұл бір жанрдың біріктірілуі емес, провинциядан провинцияға, дәуірден дәуірге өте алуан түрлі және кең ауқымды стильдердің қоспасы. Олардың стильдері Колумбия кумбиясының тыңдаушылары мен музыканттары тарапынан қабылданып, сіңірілгеннен кейін солтүстік кумбиясы, оңтүстік кумбиясы, мариачи кумбиясы немесе Сонидера кумбиясы сияқты жаңа қосалқы жанрларды тудырады. Бұл ұлттық нұсқалар – Колумбия халық ертегілерінің солтүстік музыкасы, мариачи, ансамбль музыкасы, романтикалық музыка, уапанго, Сон Уастеко сияқты ұлттық стильдермен қосылуы, сондай-ақ Кубаның соны, сальса, меренге, регги және ска сияқты шетелден келген ежелгі және заманауи ырғақтар, Боливия, Эквадор, вальс және Перу халықтық стильдерімен, сонымен қатар рок-н-ролл, хип-хоп, рэп, диско, би және электронды музыканың кейінгі ықпалымен бірігуі. Бұл тенденциялар әр ырғақтың және дәуірдің танымалдығына қарай өзгеріп отырады. Мексикалық кумбия Орталық Америкада кеңінен тараған.

Ішкі жанрлар мен түрлендірулері

Мексикалық кумбия колумбиялық музыканың, мысалы, перулік кумбия немесе аргентиналық кумбия сияқты бейімделген нұсқаларын қамтиды. Бұл әртүрлілік түрлі жолдармен көрінеді. Мысалы, бастапқыда солтүстік кумбия (cumbia norteña) көбінесе аккордеонмен орындалып, аз аккордты және бастапқы кумбиядан баяу темптегі мелодиялардан тұрады. Осы музыкалық тармақтың өкілдері – Рамон Аяла, Акапулько Тропикал, Бронко, Лимите және Лос Барон де Аподака. Ал оңтүстік кумбияда аккордеонның орнына фортепиано немесе орган қолданылады, темпі бастапқы кумбиядан жылдамдап, гармониялық және аспаптық тұрғыдан күрделенеді. Осы стильдегі танымал орындаушылар – Лос Соннорс, Сосиос дель Ритмо және Чико Че. Мексикалық кумбияның тағы бірнеше қосалқы түрлері бар: Кумбия Мариячи, Кумбия Андина Мексикана және Кумбия Сонидера. Оркестрлік кумбия – бұл Пабло Белтран Руис, Orquesta Tampico, Orquesta Coatzacoalcos, Рой Луис сияқты ірі оркестрлер ұсынатын тағы бір нұсқа. Олар толық биг-бенд сазымен сүйемелдеген көптеген кумбия әндерін танымал етті.

1940-1960 жылдар

1940 жылдардан бастап 1960 жылдардың ортасына дейін Колумбияда «кумбияның алтын ғасыры» деп аталатын кезең болды. Ол ондаған жылдар бойы елдің музыкалық ерекшелігін «La Pollera Colorá» («қызыл юбка») сияқты танымал әндермен сипаттады. Әртүрлі әлеуметтік факторларға байланысты кумбияның танымалдылығы төмендеді, ал шетелден, негізінен солтүстіктен келген ырғақтар мен музыка көбірек танылды. Мексикалық музыканың барлық түрлері, сальса және меренге сияқты афро-карибтік ырғақтар, сондай-ақ валленто халық музыкасының танымалдылығының артуы Колумбияда кумбияны ығыстырғандай болды. Колумбияда кумбия валлентоға Колумбия ұлттық музыкасының басты бөлігі ретінде орын берді, ал кумбия тек ұлттық шаралармен және тарихи өткенмен байланысты болды. 1940 және 1950 жылдардағы өркендеу кезеңінде колумбиялық кумбия Латын Америкасының бірнеше еліне тарады және әсіресе Перу, Мексика және Аргентинада танымал болды. Колумбиялық кумбия ырғағын қабылдау себептері әртүрлі болды. Мысалы, Аргентинада ырғақ ашық қабылданды, өйткені танго музыкасы аккордеонды пайдаланды. Мексикада да осылай болды: аккордеон солтүстік музыкасында маңызды рөл атқарады, сондықтан колумбиялық ырғақпен бірігу табиғи түрде жүзеге асты. Кейін кумбия солтүстік музыкасынан бахо секстоның «үйлесімді серіктестігін» қабылдады, ол өз кезегінде Кармен Ривероның конга барабанына серіктестік етіп, гитарамен және оркестрлік кумбия әндерінде негізінен Нельсон Энрикес және оның «Комбо» оркестрі сияқты венесуэлалық оркестрлердің пернелі аспаптарымен алмастырылды. 1950 жылдардың ортасында Мексикада «Los Cometas» тобы болеро музыкасының, кубалық тропикалық музыканың және басқа кубалық ырғақтардың, сондай-ақ фокстроттың әртүрлі ырғақтарымен сәттілікке жетті. Бұл топ CBS (қазіргі Sony Music) компаниясы үшін бірнеше классикалық хиттерді жаздырды. Олардың ерекшелігі – барлық әндерінде ырғақтың негізі ретінде аккордеонды пайдалану. Осылайша олар сол кездегі мексикалықтардың естелігінде сақталды. «Jugando poker», «Chupando caña», «¿En dónde está mi saxofón?», «Que se mueran los feos» сияқты болеро мен тропикалық музыканы үйлестіретін хиттер және т.б. кумбияны аккордеонмен бірге қабылдау оны қабылдауды жеңілдетті.

Мексикалық кумбия биінің және аспаптардың шығу тегі

Кумбияны орындауға арналған алғашқы мексикалық ансамбль 1940 жылдардың басында Рафаэль де Паз және Тони Камаргоның оркестрлерінде пайда болды. Рафаэль де Паз және Тони Камарго Луис Карлос Мейер (Колумбия тумасы) Мексикаға кумбия әндері мен билерін, сондай-ақ өз елінің порроларын (халық билері) әкелген кезде куба музыкасының металл дыбыстарын кумбия музыкасына қосты. Кумбия Колумбияда пайда болды, ал түпнұсқа колумбиялық стильге негізделген түрлі елдерде оның әртүрлі нұсқалары жасалды. Кумбияның елдер арасында таралуын және оның тыңдаушыларға тигізген әсерін талдаған көптеген авторлар бар. Мейердің дәстүрлі колумбиялық аспаптары болмағандықтан, екі ансамбль стилі біріктірілді. Бұл 1945 жылғы RCA Víctor Mexico жазбаларында көрініп тұр, ол кезде олар өте танымал болды. Мексикадағы куба және пуэрто-риколық триолардың дәстүрлі болеро музыкасында маракастар болды, ал сол кездегі фильмдерде көрсетілгендей, кубаның басым музыкасы осы аспаптардың қабылдануын көрсетеді. Колумбияда Лучо Бермудес 1940 жылдан бастап кумбия әндерін орындады. Ол Мексикада қолданылатын аспаптардан өзгеше, көбінесе саксофон мен кларнеттерден тұратын оркестрді пайдаланды, олар әуенді ойнауға және оркестрлік базаны құруға арналған. Оның музыкасы ұлттық фильмдерде, бірақ мексикалық стильде пайда болды. Лучо Бермудес Колумбиядан кетуіне себеп – сапалы жазба студияларының жетіспеушілігі болды, сондықтан ол Аргентинаға жоғары сапалы студияларда (мысалы, RCA Víctor) жазба жасауға шақырылды. Оның туындылары 1963 жылы Inravisión ашылғанда ғана кеңінен таралды. Кармен Риверо 1962 жылы осы аспаптарды ғана емес, сонымен қатар литавраларды (барабан) қосты, олар оркестрдің тоқтауын, басталуын және музыкалық тақырып ішінде шығуын белгіледі. Бұл стиль колумбиялық жазбаларда кездеспеген. Бұл дирижерді белгілі және халықаралық мексикалық автор Фернандо З. Малдонадоның музыкалық аранжировкалары қолдады, ол трубаларды пайдалануды және куба билерінің музыкалық үзілістерін данзоннан алған.