Кіріспе

Винсент Мэтью Сарих (13 желтоқсан 1934 – 27 қазан 2012) – американдық антрополог және биохимик. Ол Калифорния университетінің (Беркли) антропология саласының зейнеткер профессор болған. Сарих және оның PhD жетекшісі Аллан Уилсон молекулалық деректерді қолданып, адамдар мен шимпанзелердің ортақ ата-бабасы шамамен 4-5 миллион жыл бұрын болғанын есептеді. Олардың осы жайтты зерттеген мақаласы 1967 жылы жарияланды. Ол кезде ғалымдар ортақ ата-бабамыз 10-30 миллион жыл бұрын өмір сүргенін қабылдаған, ал олардың жаңа бағасы кеңінен қабылдауға ие болды. Сарих адамдардың мінез-құлқы мен популяцияларын эволюциялық тұрғыдан талдауды қолдауымен пікір қақтығыстарын тудырды.

Ерте өмір және білім

Чикаго қаласында туған ол Иллинойс технология институтының химия ғылымдары бакалавры, ал Калифорния университетінің (Беркли) антропология магистрі және докторы дәрежелерін алды, онда ол Шервуд Уошберннің жетекшілігінде оқыды. Ол 1967 жылдан 1981 жылға дейін Стэнфорд университетінің антропология кафедрасының мүшесі болды және 1966 жылдан 1994 жылға дейін Беркли университетінде сабақ берді. Докторлық студент кезінде және докторлық диссертациясын басқарған Аллан Уилсонмен бірге Сарих адамдар мен африкалық маймылдардың (шимпанзелер мен гориллалар) жұптары арасындағы қан сарысуы альбуминінің иммунологиялық өзара әрекеттесу күшін өлшеді. Реакция күшін сандық түрде иммунологиялық қашықтық ретінде көрсетуге болады, ол әртүрлі түрлердегі гомологты ақуыздар арасындағы аминқышқылдарының айырмашылығына пропорционалды. Сарих және Уилсон қазіргі түрлер арасындағы айырмашылықтардың үлгісін тек молекулалық өзгерістер әртүрлі эволюциялық тармақтарда шамамен бірдей жинақталса ғана түсіндіріле алатынын көрсетті (яғни, «молекулалық сағат» принципі). Олар бұл әдісті салыстырмалы жылдамдық тестісі деп атады, және бұл әдіс молекуланың қазіргі түрлері арасындағы айырмашылықтардың үлгісін қарастыру арқылы молекулалық өзгерістің тұрақтылығын эмпирикалық түрде тексеруге болатынын көрсетті. Қазбалық қалдықтардағы ең жақсы расталган дивергенция уақыттарына ие түрлер жұптарының иммунологиялық қашықтығын (I.D.) калибрлеу қисығын құру арқылы алынған деректерді, нашар немесе белгісіз қазбалық қалдықтары бар жұптардың дивергенция уақытын бағалау үшін молекулалық сағат ретінде пайдалануға болады.

Сын

Сарихтың кейбір тұжырымдарына кейбір студенттер мен оқытушылар қарсы шықты, олар бұл тұжырымдар ғылыми негізге қойылмаған деп есептеді. Сондай-ақ, оның кейбір сөздері әйелдерді, басқа нәсіл өкілдерін және гомосексуалдарды қадір-қасиетсіздендіретін сияқты болды деді. Бірақ, басқа студенттер оны осы айыптаулардан қорғап, оның оқыту әдісін қолдады.