Кіріспе

Төменгі қуыс тамыр синдромы (ТҚТС) – төменгі қуыс тамырдың бітелуі немесе тарылуы салдарынан туындайтын өте сирек кездесетін симптомдар жиынтығы. Ол патологиялық процестің немесе тамырдың өзіндегі тромбоздың физикалық шабуылы немесе қысылуынан туындауы мүмкін. Сонымен қатар жүктілік кезінде де пайда болуы мүмкін. Жүктілік кезінде төменгі аяқтардағы веноздық қысымның жоғарылауына, жүрекке қан ағынының азаюына, төменгі қуыс тамырдың бітелуіне байланысты жүрек шығысының төмендеуіне, плацентаның ерте бөлінуіне алып келетін веноздық қысымның күрт өсуіне және бүйрек функциясының нашарлауына себеп болуы мүмкін. Бұл мәселелердің барлығы жүктіліктің соңғы кезеңіндегі жатқан жағдайда пайда болуы мүмкін, бұл жатырдың төменгі қуыс тамырды қысуына әкелуі мүмкін. Жүктіліктің соңғы кезеңіндегі төменгі қуыс тамыр синдромының белгілері – оң жақтағы күшті ауырсыну, бұлшық еттердің дікілуі, гипотензия және денеде сұйықтық жиналу.

Диагностика

Диагнозды емделуші оң жаққа жатқанда, іш үстіндегі кеңейген тамырларды (қолдаушы тамырларды) көру арқылы клиникалық тұрғыдан қоюға болады. ІЖЖ (төменгі қуыс вена) және қан айналымы жүйесін бағалау үшін Доплер ағынымен ультрадыбыс қолданылуы мүмкін.

Емдеу

Емдеу соқыр тамырдың қысылуының немесе тоқтауының себебіне байланысты өзгереді. Көбінесе емдеуге дене күйін өзгерту, әсіресе оң жаққа жатудан аулақ болу кіреді. Жүктілік кезінде төменгі қуыс вена синдромын (ТҚВС) емдеудің түпкілікті жолы - баланы босандыру. Басқа жағдайларда, симптомдарды жеңілдету үшін қысымға себеп болып отырған құрылымды жою немесе жеңілдету үшін медициналық немесе хирургиялық емдеу қажет.

Жиілігі

Клиникалық көріністің әртүрлілігі эпидемиологиялық деректерді анықтауды қиындатады. АҚШ-та жылдық жиілік 100 000 адамға шаққанда 5–10 жағдай деп есептеледі. Жүктілік кезінде төменгі қуыс тамырдың шамалы қысылуы жиі кездесетін жағдай. Бұл көбінесе әйелдер арқасына немесе оң жағына жатқанда байқалады. Жүктілік кезінде дені (жатып) жатқан әйелдердің 90% -ы төменгі қуыс тамыр синдромының белгілерін сезінеді; бірақ, барлық әйелдерде симптомдар көрінбейді.