Кіріспе

1940 жылы Эрнест Б. Шкодсак түсірген фильм

"Др. Циклоп" – Paramount Pictures студиясының 1940 жылы түсірілген американдық ғылыми фантастикалық қорқыныш фильмі. Оны Дейл Ван Эвери мен Мериан С. Купер продюсерлік еткен, режиссері Эрнест Б. Шкодсак, ал басты рөлдерде Томас Коли, Виктор Килиан, Дженис Логан, Чарльз Холтон, Фрэнк Яконелли және Альберт Деккер ойнаған. Фильм 13-ші «Оскар» марапаттауда «Үздік арнайы эффектілер» номинациясына ие болды (Фарсио Эдуар мен Гордон Дженнингстің жұмысы). Фантастика және ғылыми фантастика жазушысы Генри Каттнер фильмнің сюжетіне негізделген новелла жазды, ол 1940 жылғы маусымдағы Thrilling Wonder Stories журналында жарияланды.

Сюжет

Перудің белгісіз бір жеріндегі қарапайым зертханасында ақылсыз ғалым Александр Торкель адамзатты қоршаған ортаға тигізетін зиянды азайту үшін оны кішірейтуге тырысады. Бір күні ол Америкадан келген сарапшы биологтар тобын шақырып, микроскопымен бір үлгіні қарауды сұрайды, өйткені оның көзі нашар көріп, өзі қарауға шамасы келмейді. Олардың бірі темір кристалдарының араласуын анықтайды, бұл Торкельді қуантады. Ол оларға көрсеткен қызметтері үшін алғыс айтып, кетіп қалуларын өтінеді. Мыңдаған шақырым сапардан кейін ештеңеге қол жеткізбегендіктен ашуланған биологтар Торкельдің бекінісінде лагерь құрады. Олар аймақта уран мен радий кені бар пичблендеге толы екенін біледі. Торкель терең шахтадан алынған радиацияны пайдаланып, тірі жандарды кішірейтетінін жасырады. Ол биологтарды өз құрылғысын көруге шақырып, содан кейін оларды радиациялық камераға қамап, оларды он екі дюймға дейін кішірейтеді. Кейін Торкель олардың кішірейген күйі уақытша екенін білгенде, ашуланып, біреуін өлтіреді. Қалғандары орманға қашып құтылады. Оларды ұстап алып, билікке хабарламау үшін Торкель оларды қуалайды. Олардың біреуін атқаннан кейін, қалғандары Торкельдің үлгілерін сақтайтын қораптарының біріне тығылып, зертханаға байқалмай жеткізіледі. Олар Торкель төсегіне жатқанда оны өзінің мылтығымен өлтіруді жоспарлайды. Бірақ ол үстелінде ұйықтап қалады. Олар оянғанша оның әйнегінің бір линзасын қиратады. Торкель кішірейген топты шахтаға дейін қуалайды, ол жатқан ағаш сынып, арқанмен ілініп қалады. Олардың біреуі арқанды кесіп, Торкель құлайды. Кейін тірі қалғандар бастапқы өлшемдеріне оралып, Америкаға қайта оралуға бет түзеді.

Өндіріс

Доктор Циклопты Эрнест Б. Шодсак режиссерлік еткен, ол бірнеше жыл бұрын «Кинг-Конг» фильміне жауапты болған. Сол фильм сияқты, «Доктор Циклоп» фильмінде де әсем декорациялар мен арнайы эффектілер бар. Бұл толық үш түсті Technicolor технологиясында түсірілген алғашқы американдық қорқыныш фильмі; «Доктор X» (1932) және «Балауыз музейінің құпиясы» (1933) екі түсті технологиямен түсірілген. Шодсак түс эффектілерінің шынайы болуын қамтамасыз етуге ерекше көңіл бөлді.

Сыни жауап

Variety журналы фильмге теріс пікір білдіріп, оны "жарқынсыз" деп атады және фильмнің режиссурасын, сюжетін және шатасқан идеяларын сынға алды. TV Guide фильмге төрт жұлдыздың екеуін берді, фильмнің "жаңашыл" арнайы эффекттерін атап өтті, бірақ фильм "тақырыбын зерттеу мүмкіндігін пайдаланбаған" деп санайды. Time Out London фильмге көбінесе оң пікір берді, оны "Тамаша орындалған (бірақ көбінесе қиялсыз) арнайы эффекттері бар, "Диавол қуыршағына" және "Кеміткен адамға" көз тіккен тартымды фантазия. Көңілсіз актерлік құраммен көңіліне тиген, бірақ тартымды ақшыл, дірілдеген Technicolor арқасында құтқарылған." Озустың World Movie Reviews-тен Дэннис Шварц фильмді B+ бағалады, Деккердің өнерін жоғары бағалап, сонымен қатар фильмнің "әдемі қызықты болғандықтан жақсы фильмдердің бірі екенін, ал оның ерекше түсірілімдері CGI пайдаланудан бұрын керемет арнайы эффекттері үшін тиімді қолданылған" деп атап өтті. Кинотарихшы Джон Броснан "Доктор Циклоп" туралы былай деп жазды: "Бұл жылдам, шығармашылықпен толған фильм, бірақ диалогтар қорқынышты, актерлік өнер Альберт Деккердің доктор Торкельді сомдауынан басқа ерекшеленбейді. Чарльз Логтонның доктор Мороның нұсқасындағыдай, оның зұлымдығы ғылыми құлшыныстың қосымша өнімі емес, әдейі әрекеттің таңдауы. Арнайы эффекттерге назар аудару керек, олар тапқырлықпен ойластырылған және өте сенімді, бірақ фильм соғысқа қатысты екі кездейсоқ сілтемесімен де ерекшеленеді, ол әлемді қамтып, ядролық апокалипсиспен аяқталады. Торкел өзінің құрылғысына қуатты "радий кенінен" алады және оның қырқылған басы мен қалың дөңгелек көзілдірігімен ол соғыс жылдарындағы "жануарлық жапон" карикатурасын еске алады".

Үй медиасы

Universal Studios Home Entertainment оны 2007 жылы DVD форматында «The Classic Sci Fi Ultimate Collection Vol. 2» деп аталатын жинақтың бір бөлігі ретінде шығарды, оған «Белгісіз жер», «Қансорушы әйел», «Қауіпті мантис» және «Кобраның культы» фильмдері де кірді.