Америкалық Социалистік Партиясы: Тарихы мен идеологиясы
World Socialist Party of the United States
АҚШ Социалистік партиясы (WSPUS) – 1916 ж. құрылған, Маркс, Энгельс идеяларын жақтаушы социалистік ұйым. Капитализмнен кейінгі, ақшасыз қоғамды мақсат тұтады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ-тың Дүниежүзілік Социалистік партиясы (WSPUS) – 1916 жылы Мичиган штатындағы Детройт қаласында АҚШ Социалистік партиясы ретінде құрылған, ал 1920 жылдары Социалистік білім беру қоғамы болып жұмыс істеген, кейіннен Жұмысшылардың Социалистік партиясы деп аталған социалистік саяси ұйым. Бұл ұйым 1990 жылдары қайта құрылып, бүгінде Дүниежүзілік социалистік қозғалыстың американдық серіктес партиясы ретінде табылады.
The World Socialist Party of the United States (WSPUS) is a socialist political organization that was established in Detroit, Michigan as the Socialist Party of the United States in 1916 and which operated as the Socialist Educational Society in the 1920s before being renamed the Workers' Socialist Party. The organization reemerged in the 1990s and exists today as the American companion party of the World Socialist Movement.
Саяси философия
WSPUS өзі құрылғаннан бері американдық социалистік партиялар тарихында ерекше болып келгенін, себебі ол Карл Маркс, Фридрих Энгельс, Антони Паннекук және Уильям Моррис сияқты 19 ғасырдың теоретиктері алғаш ұсынған социализмнің бастапқы идеясын сақтап келеді. Осы дәстүрде социализм – капитализмнен кейінгі өндіріс режимі ретінде қарастырылады, онда капиталды жинақтау өндірістің басты қозғаушы күші болмайды және өндіріс тікелей қолдануға арналған тауарлар мен қызметтерді жасау мақсатымен жүзеге асырылады.
The WSPUS maintains that it has been unique in the history of American socialist and parties since its inception by maintaining the original conception of socialism as first propounded by 19th century theorists such as Karl Marx, Friedrich Engels, Antonie Pannekoek and William Morris. Within this tradition, socialism is defined as a post capitalist mode of production where the accumulation of capital is no longer the driving force governing production and where production is undertaken to produce goods and services directly for use.
Экономика
WSPUS социализмді өндіріс құралдарының ортақ меншігіне, пайдалану үшін өндіріске және бюрократиялық иерархия мен компанияларға қарсы кооперативтік және демократиялық қарым-қатынастарды қамтитын ақшасыз қоғам ретінде анықтайды. Сонымен қатар, WSPUS азаматсыздықты, тапсыздықты және жалақылы еңбекті жоюды социалистік қоғамның құрамдас бөліктері ретінде қарастырады. Бұл сипаттамалар көбінесе толық дамыған коммунистік қоғамды сипаттау үшін қолданылады, бірақ Маркс пен Энгельс екеуі де «социализм» және «коммунизм» сөздерін бір-бірімен алмастырып қолданған. WSPUS өзін «социалистік» деп атаған басқа партияларды капитализм шеңберіндегі істерді (мысалы, капитализмдегі еңбек мүдделерін) қолдағаны үшін айыптайды, олар мұны бір монетаның екі жағы деп санайды. WSPUS оларды реформашыл деп сынап, социализмді құрудың ұзақ мерзімді мақсатын тастап, әлеуметтік мемлекетпен жұмсақталған капиталистік өндіріс тәсілін сақтауға ұмтылғанын айтады. Дүниежүзілік социалистік қозғалыс «демократиялық социалистерді» және кәсіби одақтарды да сынға алады, олар социализмді капитализмді алмастыратын жүйе ретінде анықтаудың орнына, капитализмдегі саяси күрес ретінде анықтауға келгендері үшін. Мысалы, олар АҚШ Социалистік партиясын толық жұмыспен қамту сияқты саясатты жақтағаны үшін сынап, капитализмнің құрылымдық мәселелерін шешудің орнына, жалақылы еңбектің қажеттігін сұрауға баса назар аударады. WSPUS сондай-ақ ұлттандыру, мемлекеттік меншік және тіпті өнеркәсіптің орталықсыздандырылған мемлекеттік меншігі социализм емес деп санайды, себебі мұндай ұйымдарда капитал, ақша қатынастары, қанау, жалақылы еңбек және бюрократиялық иерархия әлі де бар. Көп жағдайда мемлекеттік басқарушы ұйымдардың мақсаты пайда табу болып табылады. WSPUS барлық жалақылы еңбекті жоюды жақтайды, олар мұны құлдықтың қазіргі заманғы түрі деп есептейді, сондай-ақ оны ерікті еңбек пен еркін қауымдастық қоғамымен алмастыруды ұсынады, ол еркін және ашық қолжетімділік арналары арқылы бөлінетін байлықты өндіреді.
The WSPUS defines socialism as a moneyless society based on common ownership of the means of production, production for use and social relations involving cooperative and democratic associations as opposed to bureaucratic hierarchies and companies. Additionally, the WSPUS considers statelessness, classlessness and the abolition of wage labor as components of a socialist society, characteristics that are usually reserved to describe a fully developed communist society, but that both Marx and Engels used to describe interchangeable with the words "socialism" and "communism". The WSPUS condemns other parties that call themselves "socialist" for supporting causes within capitalism (such as the interests of labor within capitalism), which they see as being but one side of the same coin. The WSPUS criticizes them for being reformist and for abandoning the long term goal of building socialism in favor of maintaining the capitalist mode of production tempered by a welfare state. The World Socialist Movement also criticizes "democratic socialists" and labor unionists for coming to define socialism as political struggle within capitalism as opposed to defining it as a system to replace capitalism. For instance, they criticize the Socialist Party USA for advocating policies like full employment instead of dealing with the structural issues of capitalism like questioning the need to retain wage labor in the first place. The WSPUS also contends that nationalization, state ownership and even decentralized public ownership of industry is not socialism because capital, monetary relations, exploitation, wage labor and bureaucratic hierarchy still exist in such organizations and in most cases state run organizations are still structured around generating profits. The WSPUS advocates the abolition of all employment, which they argue is a modern form of slavery, as well as its replacement by a society of voluntary labor and free association that produces wealth to be distributed through channels of free and open access.
Саясат
Анархистерден өзгеше, WSPUS саяси революцияны жақтады, себебі мемлекет капиталистік таптың "атқару комитеті" болғандықтан, жұмысшы табы оны басып алып, капиталистердің жұмысшы табының еркіне қарсы пайдалануына жол бермеуі керек деп санайды. Сонымен қатар, көптеген анархистік әрекеттердің реформаторлық сипатын сынға алады. WSPUS революцияны көшбасшысыз ұйымдастырылған, өз еркімен келген көпшілік жүзеге асыруы тиіс деп тұжырымдайды, мемлекетті көпшіліктің қалауын орындау үшін ғана сайланған делегаттар арқылы басып алып, оны бүкіл ел және тіпті бүкіл планета бойынша өндіріс құралдарына демократиялық бақылаумен бірден алмастыру қажет. Ол құрылғаннан бері өткен барлық соғыстарға қарсы тұрды, себебі олар әрқашан иеленуші таптың экономикалық мүдделерін, емес жұмысшы табының мүдделерін көрсетеді. Көптеген солшылдардан айырмашылығы, ол соғыстарда тарап тартпайды. Мысалы, ол Вьетнамның АҚШ-қа қарсы жеңісін талап еткен жоқ. Ол дәстүрлі радикалды оппозицияны (әдетте республикашыл) қазіргі президенттерге (мысалы, Никсонға, Рейганға немесе Бушқа қарсы) қарсы шығуға қарсы тұрды, себебі жұмысшы табының жауы – өндіріс құралдарына меншік құқығына негізделген бүкіл қанаушылық әлеуметтік жүйе, ал осы жүйені тиімді басқару үшін сайланған президенттер емес. Мұндай оппозиция "жақсы президенттер" туралы иллюзияны тудырады, емес оның орнына бүкіл экономикалық жүйеге қарсы түсінікті және қарсылықты күшейтеді, онда азғын топ көпшіліктің еңбегінен пайда табады.
Unlike anarchists, the WSPUS advocates a political revolution because it argues that as the state is the "executive committee" of the capitalist class, it must be captured by the working class to keep the former from using it against the will of the latter. It also condemns the reformist nature of much anarchist activism. The WSPUS maintains that the revolution must be carried out by a willing majority organized without leaders, capturing the state by means of delegates elected solely to carry out the wishes of the majority to destroy the state by replacing it immediately with democratic control of the means of production across the entire country and indeed the entire planet. It has stood against all wars fought since its inception on the grounds that they always represent the economic interests of the owning class and never those of the working class. Unlike much of the left, it does not take sides in wars. For example, it did not call for a victory for the Vietnamese against the United States. It has opposed the traditional radical opposition to the (usually Republican) incumbent presidents (e. g. anti Nixonism, anti Reaganism, or anti Bushism) arguing that the enemy of the working class is the entire exploitative social system based on ownership of the means of the production, not the presidents elected to run that system efficiently, as such opposition fosters the illusion of "better presidents" rather than an understanding of and opposition to the entire economic system based on an owning minority employing a non owning majority to produce its profits.
Құрылу
Америка Құрама Штаттарының Социалистік партиясы (SPUS) – Ұлыбританияның Социалистік партиясы (SPGB) және бастапқы (WSM емес) Канаданың Социалистік партиясы (SPC) ойларын қолдаушыларынан шабыттанды. Ол 1916 жылдың 7 шілдесінде Америка Социалистік партиясының (SPA) Детройт жергілікті бөлімінің 42 мүшесі партиядан шығып, құрған болатын. Жаңа ұйымды құруға түрткі болған нәрсе – Канададағы «мүмкін емесшіл» қозғалыстың қарқынды өсуі, ал SPA-дағы реформашылдыққа қарай бет бұру оларды қатты наразылыққа толтырды. SPUS-тің көптеген негіздеуші мүшелері Мичиган штатындағы автоөнеркәсіпте жұмыс істеді. Топтың алғашқы басшысы – Англиядан келген Адольф Кохн болды, кейіннен бір қарсыласы оны «ыңғайлы мінезді, көк көзді, керемет есте сақтау қабілетіне ие» және «марксистік білімдерде мәтіндік жағынан дарынды» деп еске алды. Джон О’Лондон псевдонімімен жазған Кохн, Еуропадағы Бірінші дүниежүзілік соғысқа қарсы пікірдегі адамдарды біріктіруге тырысты, олардың пікірінше, жақсартуға бағытталған реформалар капиталистік жүйені нығайтуға ғана қызмет етеді. SPUS сол кездегі солшыл социалистік ағымдарға қатысты, әсіресе 1919 жылы SPA-дан қуылған Мичиган социалистері Америка Коммунистік партиясын (CPA) құруға көмектесіп, кейін Американың Пролетар партиясын құрды. Нью-Йорк, Кливленд, Портленд және Сан-Франциско қалаларында ұйымдар құрылды. Пролетарлық топ пен SPUS Кеңес Одағына қолдау көрсету мәселесінде келіспеушілікке ұшырап, бөлініп кетті. SPUS большевиктердің Бірінші дүниежүзілік соғыстан шығуын қолдады, бірақ жаңа кеңестік үкіметтің мемлекеттік капитализм болады деп санайтындықтан, оны қолдау қажет емес деп есептеді. Шотланд эмигранты Джон Керахер басқарған Пролетар партиясы Кеңес Одағын жұмысшы мемлекеті деп қарастырып, оны қорғау қажет деп санады. SPUS-қа Канаданың бастапқы (WSM емес) Социалистік партиясының апталық газеті – Western Clarion беттерінде тұрақты орын берілді, бұл басылым американдық солшыл социалистік айналымдарда кең таралды.
The Socialist Party of the United States (SPUS)—its name inspired by co thinkers in the Socialist Party of Great Britain (SPGB) and the original (non WSM) Socialist Party of Canada (SPC)—was established on July 7, 1916 by 42 defecting members of Local Detroit of the Socialist Party of America (SPA). Those leaving to found the new organization were encouraged by the rapid growth of the so called impossibilist movement in Canada and were deeply discouraged by the growing trend towards reformism in the SPA. Many founding members of the WSPUS were employed in the growing Michigan auto industry. The group was initially headed by an immigrant from England named Adolph Kohn, who was later remembered by one factional opponent as a "mild mannered, blue eyed man with a vast memory" who was "textually brilliant in Marxist lore". Writing under the pseudonym John O'London, Kohn attempted to gather around him others opposed to the World War in Europe who felt that the pursuit of ameliorative reforms only served to bolster the capitalist system. The SPUS participated in the left socialist circles of the time, especially with the Michigan Socialists expelled from the SPA in 1919 who first helped form the Communist Party of America (CPA) and later formed the Proletarian Party of America. Groups were formed in New York City, Cleveland, Portland and San Francisco. The Proletarian group and the SPUS split apart over support for the Soviet Union. The WSPUS applauded the Bolshevik's withdraw from the first World War, but felt that the new Soviet regime could only be state capitalist and hence should not be supported. The Proletarian Party, headed by Scottish emigrant John Keracher, regarded the Soviet Union as a workers' state which needed defending. The WSPUS was given a regular page in the Western Clarion, the weekly paper of the original (non WSM) Socialist Party of Canada, a publication which circulated broadly in American Left socialist circles.
Даму
1920 жылдың қаңтарында Палмер рейдтері күшейіп, SPA сауда белгісіне қатысты сот процесінің қаупі туғаннан кейін, SPUS 1920 жылдардың басында Социалистік білім беру қоғамы (SES) ретінде қайта құрылды. SES кезеңінде Бостон, Детройт және Нью-Йорк қалаларында үш ұйымдық бөлімше болды. Нью-Йорк қаласындағы бөлімше ең белсенді болды және шараларға көбінесе Луи Будин қонақ лекторы ретінде қатысты. WSP-нің өркендеу кезеңі 1930 және 1940 жылдарға келді, сол кезде шамамен 150 мүшесі болды. Осы кезеңде WSP мүшелері жұмысшылар қозғалысында, әсіресе бірнеше WSP мүшелері құрған United Auto Workers кәсіподағында өте белсенді болды. WSP мүшелері Халықаралық әйелдер киім жұмысшылары одағында және Жаңа Англиядағы Халықаралық типографиялық одақта да белсенділік танытты. 1933 жылдың қазан айынан бастап Канаданың Социалистік партиясы Виннипегтен «Батыс социалисі» журналын жариялап келді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, «Батыс социалисі» Канадада соғысқа қарсы журнал ретінде жариялана алмады. 1939 жылдың қазанында, VI томның 55-ші санынан бастап, журнал Бостонда жарияланып, СКП және WSPUS-тің ресми органына айналды. Соңғы саны Vol. XL, 319-шы толық нөмірі, 1979–1980 жылдарда жарық көрді. 1947 жылы партияның атауы тағы өзгертілді, осы жолы қазіргі АҚШ-тың Дүниежүзілік Социалистік партиясы деп аталды. Билл Притчард – бұрынғы СКП мүшесі, докер, One Big Union (Канада) құрылтайшы мүшесі, Виннипег жалпы ереуіл ісінде айыпталушы, Британдық Колумбияның Бернаби қаласының мэрі. Исак Раб 60 жыл бойы Типографтар одағында, сондай-ақ Детройт және Бостонның социалистік саясатында белсенді болды.
Pressured by the Palmer Raids of January 1920 and threatened with trademark litigation by the SPA, the SPUS in the early 1920s as the Socialist Educational Society (SES). There were three locals in the SES period, located in Boston, Detroit and New York. The New York City local was the most active and events often included Louis Boudin as guest lecturer. The heyday of the WSP was 1930 and 1940s when it had perhaps 150 members. During that time, WSP members were quite active in the workers' movement, especially the United Auto Workers union which a number of WSP members helped form. WSP members were also active in the International Ladies Garment Workers Union and the International Typographical Union in New England. Since October 1933, the Socialist Party of Canada had published the Western Socialist from Winnipeg. After the outbreak of World War II, the Western Socialist could not be published in Canada as an anti war journal. Beginning with Vol. VI whole number 55, October 1939, the periodical was published in Boston and became the official organ of both the SPC and the WSPUS. Its final issue was Vol. XL, whole number 319, 1979–1980. In 1947, the party's name was changed, this time to the present World Socialist Party of the United States. Bill Pritchard – former SPC member, Dockworker, founding member of the One Big Union (Canada), Defendant in the Winnipeg General Strike Trial, Mayor of Burnaby, BC. Issac Rab – active in Typographers Union as well as in Detroit and Boston socialist politics for 60 years.