Кіріспе

Польшалық генерал Томаш Антони Вавржецки (1753–1816) – көрнекті поляк-литвалық саясаткер және әскери қолбасшы. Костюшко көтерілісі кезінде ол Тадеуш Костюшкодан кейін басшылыққа келді.

Ерте өмір

Томаш Вавржецкий 1754 жылы немесе 1759 жылдың 7 наурызында дүниеге келген. Вавржецкий 1778, 1782 және 1784 жылдары Литва трибуналында судья қызметін атқарған.

Ұлы Сейм (17881792)

Төрт жылдық Сейм кезінде Ваврецкий Патриотикалық партия мүшесі болды. 1790 жылы Круонис маңындағы өз шынжырлы жерінде крепостнойлықты келісімшарттармен алмастырды. 17 мамыр 1790 жылы Ваврецкий, Матвей Бутримович, Яцек Езерский және Игнатий Висогота Закжевский Варшавадағы еврей халқына жасалған шабуылдарды айыптады. Ваврецкий еврейлердің тең құқықтары болуы керек деген пікірде болды, бірақ бұл оларды әлеуметтік-мәдени тұрғыдан поляктарға жақындастыру ниетімен туды. Ваврецкий басқалармен бірге 1791 жылғы 3 мамыр Конституциясын жазуға үлес қосты және азаматтық және әскери әкімшілік комиссияларын құруды бастады. Ваврецкий Литваның бас штандарт ұстаушысы болды.

Костюшко көтерілісі

1794 жылғы Костюшко көтерілісі кезінде Ваврецкий Жоғарғы Ұлттық Кеңестің, содан кейін Бас Ұлттық Кеңестің мүшесі болды. 12 мамырдан 12 қазанға дейін Ваврецкий Самогития дивизиясына қолбасшылық етті. 1794 жылы Ваврецкий шаруаларына жеке бостандық сыйлады. 10 қазанда Мацейовице шайқасында Тадеуш Костюшко тұтқындалғаннан кейін, генерал-лейтенант Томаш Ваврецкий оның ізбасары болып тағайындалды. 12 қазаннан бастап Ваврецкий Бас қолбасшы болды. Прага шайқасынан кейін Варшава Ресей империясының бақылауына өткен соң, ол күштерінің қалдықтарымен оңтүстікке шегінді. 18 қарашада Ваврецкийді Ресей империясының әскері Радошицеде тұтқынға алды. 22 қарашада Ресейдің Екатерина II-ге қарсы күреспеуге уәде берген тұтқынға алынған жоғары шенді офицерлер босатылды, бірақ Ваврецкий оған қол қоймады және Санкт-Петербургке жіберілді. Ваврецкийдің 16 қарашада Ресей империясының әскеріне тәуелді болуы көтерілістің тиімді аяқталуын білдірді. 1794 жылы Ваврецкий Петропавл бекінісінде түрмеге қамалған, бірақ 1796 жылы Ресейдің Павел I-і оны кешірді.

Кейінгі өмірі

1800 жылы ол әйелімен бірге Кальвайиде шіркеу салуды бастады, оның құрылысы 1806 жылы аяқталып, киеленді. 1807 жылы ол шаруалардың аралық жұмысын ақша төлеуге алмастырды. Вавржецкий 1807 жылы құрылған Вильнюс қайырымдылық қоғамының екінші бөлімінің төрағасы болды. 1813 жылдың наурыз айында Ресей басып алған Варшава Герцогтығында жаңа үкімет құру үшін Уақытша кеңес құрылды. Оның құрамына Томаш Вавржецкий, Адам Ежи Чарториски, Николай Новосильцев және Франциск Ксавери Друцкий Любецкий кірді. Вавржецкий 1815-16 жылдары Польша Корольдігінің Әділет министрі болды және Литва Жарғылары Польша Корольдігінің жаңа заңы болуы керек деп ұсынды, өйткені ол Литва Жарғылары Наполеон кодексінен жақсы деп ойлады. Ол 1816 жылдың 5 тамызында Ресей империясының Литва Вильнюс генерал-губернаторлығындағы Видзы қаласында қайтыс болды, бірақ қазір Беларусь Республикасының құрамында.

Марапаттар

1786 жылы Сент-Станислав орденімен марапатталды. 1791 жылы Ақ бүркіт орденімен марапатталды.