Сезар Пелли: Аргентина-Америкалық сәулетшінің өмірі мен шығармалары
César Pelli
Сезар Пелли – әйгілі аргентина-американдық сәулетші, әлемдегі ең биік ғимараттардың авторы (Petronas Towers, World Financial Center). Өмірбаяны мен жетістіктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аргентиналық-американдық сәулетші (1926–2019)
Argentine American architect (1926–2019)
Сесар Пелли (12 қазан 1926 – 19 шілде 2019) – әлемдегі ең биік ғимараттар мен маңызды қалалық ескерткіштерді жобалаған аргентиналық-американдық сәулетші. Оның ең белгілі ғимараттарының екеуі – Куала-Лумпурдағы Петронас мұнаралары және Нью-Йорктегі Дүниежүзілік қаржы орталығы. 1991 жылы Америка сәулетшілер институты оны он ең ықпалды американдық сәулетшінің қатарына қосып, 1995 жылы AIA Алтын медалімен марапаттады. 2008 жылы Биік ғимараттар және қалалық орта кеңесі оған Линн С. Бидл өмірлік жетістіктері үшін сыйлық тартты.
César Pelli (October 12, 1926 – July 19, 2019) was an Argentine American architect who designed some of the world's tallest buildings and other major urban landmarks. Two of his most notable buildings are the Petronas Towers in Kuala Lumpur and the World Financial Center in New York City. The American Institute of Architects named him one of the ten most influential living American architects in 1991 and awarded him the AIA Gold Medal in 1995. In 2008, the Council on Tall Buildings and Urban Habitat presented him with The Lynn S. Beedle Lifetime Achievement Award.
Өмірі және білімі
Пелли 1926 жылғы 12 қазанда Аргентинаның Сан-Мигель-де-Тукуман қаласында дүниеге келген. Оның әкесі мемлекеттік қызметкер болған, бірақ Ұлы депрессия кезінде кездейсоқ жұмыстар істеуге мәжбүр болды, ал анасы мұғалім болып жұмыс істеді. Пелли Тукуман Ұлттық университетінде сәулет өнерін оқыды. 1949 жылы бітірген соң, ол қолжетімді бағадағы тұрғын үйлерді жобалаумен айналысты. 1952 жылы ол АҚШ-тағы Иллинойс университетінің сәулет мектебінде сәулет саласында білімін жетілдіріп, 1954 жылы сәулет ғылымдарының магистрі дәрежесін алды. Ол өзінің компаниясында серіктес болған танымал ландшафт архитектор Диана Балмориге үйленді. Олардың екі баласы болды: Денис – нейробиолог және Нью-Йорк университетіндегі психология және нейроғылым профессоры, сондай-ақ әкесі сияқты белгілі сәулетші Рафаэль Пелли. Олар Манхэттеннің Upper West Side-дағы Сан-Ремода пәтерде тұрды.
Pelli was born October 12, 1926, in San Miguel de Tucumán, Argentina. His father was a civil servant, who had been reduced to doing odd jobs due to the Depression, while his mother worked as a teacher. Pelli studied architecture at the Universidad Nacional de Tucumán. He graduated in 1949, after which he designed low cost housing projects. In 1952, he attended the University of Illinois School of Architecture in the United States for advanced study in architecture, and received his Master of Science in Architecture degree in 1954. He married acclaimed landscape architect Diana Balmori, who worked as a partner at his company. They had two children: Denis, a neurobiologist and Professor of Psychology and Neural Science at New York University and Rafael Pelli, like his father also a well known architect. The couple resided in an apartment in The San Remo on Manhattan's Upper West Side.
Алғашқы жылдар
1952 жылы Пелли әйелі Диана Балморимен бірге АҚШ-қа көшіп барды және 1964 жылы АҚШ азаматы болды. Иллинойс университетінің сәулет мектебін бітіргеннен кейін Пелли Мичиган штатының Блумфилд Хиллс қаласындағы Ээро Саариненнің кеңсесінде он жыл жұмыс істеді. Ээро Саариненмен жұмыс істеген кезеңде ол Джон Ф. Кеннеди халықаралық әуежайындағы TWA терминалын және Йель университетіндегі Морз және Стайлз колледждерін жобалауға қатысты. 1964 жылы Пелли Лос-Анджелестегі "Даниел, Манн, Джонсон және Менденхолл" фирмасының дизайн директоры болды. 1965 жылы Пелли Сансет Маунтин Парк қалалық ядросы (іске аспаған жоба) жобасын жасады. 1968 жылы Пелли Лос-Анджелестегі Gruen Associates компаниясының дизайн бойынша серіктесі болды. 1969 жылы Пелли Мэриленд штатының Кларксбург қаласында COMSAT зерттеу және әзірлеу зертханаларын жобалады. Пелли өзінің алғашқы танымал ғимаратын Калифорнияның Батыс Голливудтағы Тынық мұхиты дизайн орталығымен бірге жобалады, ол 1975 жылы аяқталды және жергілікті тұрғындар оны "Көк кит" деп атады. Токиодағы АҚШ елшілігі 1972 жылы Пелли жобалап, 1975 жылы аяқталды. Лос-Анджелестегі тәжірибесі кезінде Пелли UCLA архитектура бағдарламасында оқытумен айналысты.
In 1952, Pelli moved to the United States with his wife, Diana Balmori (1932–2016), and became a naturalized citizen in 1964. After his graduation from the University of Illinois School of Architecture, Pelli worked for Eero Saarinen in Bloomfield Hills, Michigan, for ten years. While with Eero, he worked on the TWA terminal at John F. Kennedy International Airport and the Morse and Stiles colleges at Yale University. In 1964, he became director of design at Daniel, Mann, Johnson and Mendenhall in Los Angeles. In 1965, Pelli designed the Sunset Mountain Park Urban Nucleus (an unbuilt project). In 1968 Pelli became partner for design at Gruen Associates in Los Angeles. In 1969, Pelli designed the COMSAT research and development laboratories in Clarksburg, Maryland. Pelli designed his first landmark building with the Pacific Design Center in West Hollywood, California, which was completed 1975 and became known by the locals as the "Blue Whale". The United States Embassy in Tokyo, Japan, was designed by Pelli in 1972 and completed in 1975. While practicing in Los Angeles, Pelli taught in the architecture program at UCLA.
1977-1989 жылдар
1977 жылы Пелли Нью-Хейвендегі Йель архитектура мектебінің деканы болып тағайындалды және 1984 жылға дейін осы қызметте болды. Пелли Йельге келгеннен кейін көп ұзамай Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайының кеңейтілуі мен қайта жаңартуын жобалауға шақырылды, нәтижесінде өзінің жеке фирмасы – Cesar Pelli & Associates құрылды. Мұражайдың кеңейтілуі/қайта жаңартуы және Заманауи өнер мұражайының тұрғын үйі 1984 жылы аяқталды; Нью-Йорктегі Дүниежүзілік қаржы орталығы, оның ішінде Қыс бағының кеңістігі 1988 жылы аяқталды. Осы кезеңдегі басқа да маңызды жобалардың ішінде Огайо штатының Кливленд қаласындағы Крил клиникасының ғимараты (1984 жылы аяқталды); Техас штатының Хьюстон қаласындағы Райс университетіндегі Херринг Холл (1984 жылы аяқталды); Калифорния штатының Батыс Голливудтағы Тынық мұхит дизайн орталығындағы Жасыл ғимараттың құрылысы 1988 жылы аяқталды; Солтүстік Каролина штатының Шарлотта қаласындағы Америка банкінің корпоративтік орталығы 1989 жылы аяқталды; және Миннеаполис қаласындағы Уэллс Фарго орталығының құрылысы 1989 жылы аяқталды.
In 1977, Pelli was selected to be the dean of the Yale School of Architecture in New Haven, Connecticut, and served in that post until 1984. Shortly after Pelli arrived at Yale, he won the commission to design the expansion and renovation of the Museum of Modern Art in New York, which resulted in the establishment of his own firm, Cesar Pelli & Associates. The museum's expansion/renovation and the Museum of Modern Art Residential Tower were completed 1984; the World Financial Center in New York, which includes the grand public space of the Winter Garden, was completed in 1988. Among other significant projects during this period are the Crile Clinic Building in Cleveland, Ohio, completed 1984; Herring Hall at Rice University in Houston, Texas (also completed 1984); completion in 1988 of the Green Building at the Pacific Design Center in West Hollywood, California; completion of the Bank of America Corporate Center in Charlotte, North Carolina in 1989; and the construction of the Wells Fargo Center in Minneapolis, Minnesota, in 1989.
1990-2005 жылдар
1991 жылы Америка сәулетшілер институты Пеллиді қазіргі замандағы ең ықпалды он американдық сәулетшінің бірі деп таныды. 1990 жылы ол Карнеги-холл мұнарасын аяқтады. 1995 жылы Америка сәулетшілер институтының алтын медалімен марапатталды. 2004 жылдың мамыр айында Пеллиге Миннесота университетінің Дулут қаласындағы филиалынан құрметті гуманитарлық ғылымдарының докторы атағы берілді, онда ол Вебер музыка залын жобалаған болатын. 2005 жылы Пелли Коннектикут сәулет қорының Ерекше көшбасшылық сыйлығымен құрметтелді. Осы кезеңде Пелли жобалаған ғимараттар әртүрлі материалдармен (әсіресе тот баспайтын болатпен) тәжірибе жасауды және оның аспан қыртыстарын дамытуын көрсетеді. Лондондағы Канари Уорфтағы Канада алаңы (1991 жылы ашылды); Калифорния штатының Коста-Меса қаласындағы Плаза мұнарасы (1991 жылы аяқталды); және Токиодағы NTT бас кеңсесі (1995 жылы аяқталды) Пеллидің Малайзияның Куала-Лумпур қаласы үшін жобалаған маңызды жобасының алғы күресі болды. 1997 жылы аяқталған Петронас мұнаралары тот баспайтын болатпен қапталған және исламдық дизайн мотивтерін көрсетеді. Екі мұнара 2004 жылға дейін әлемдегі ең биік ғимараттар болып саналды. Сол жылы Пелли Петронас мұнараларының дизайны үшін Ага Хан сәулет сыйлығын алды. Пеллидің Жапониядағы Осака қаласындағы Ұлттық өнер мұражайының дизайны 2005 жылы аяқталды, сондай-ақ сол жылы Пелли фирмасы атын Пелли Кларк Пелли Архитекторс деп өзгертті, бұл аға серіктес Фред У. Кларк пен Пеллидің ұлы Рафаэльдің өсіп келе жатқан рөлін көрсетеді.
Pelli was named one of the ten most influential living American Architects by the American Institute of Architects in 1991. In 1990, He completed the Carnegie Hall Tower. In 1995, he was awarded the American Institute of Architects Gold Medal. In May 2004, Pelli was awarded an honorary Doctor of Humane Letters degree from the University of Minnesota Duluth where he designed Weber Music Hall. In 2005, Pelli was honored with the Connecticut Architecture Foundation's Distinguished Leadership Award. Buildings designed by Pelli during this period are marked by further experimentation with a variety of materials (most prominently stainless steel) and his evolution of the skyscraper. One Canada Square at Canary Wharf in London (opened in 1991); Plaza Tower in Costa Mesa, California (completed 1991); and the NTT Headquarters in Tokyo (finished 1995) were preludes to a landmark project that Pelli designed for Kuala Lumpur, Malaysia. The Petronas Towers were completed in 1997, sheathed in stainless steel and reflecting Islamic design motifs. The dual towers were the world's tallest buildings until 2004. That year, Pelli received the Aga Khan Award for Architecture for the design of the Petronas Towers Pelli's design for the National Museum of Art in Osaka, Japan, was completed 2005, the same year that Pelli's firm changed its name to Pelli Clarke Pelli Architects to reflect the growing roles of senior principals Fred W. Clarke and Pelli's son Rafael.
2006-2019 жылдар
Пелли жобалаған Скуилкил өзеніндегі Сира орталығы 2006 жылдың қаңтарында ашылды. Пелли сонымен қатар 2014 жылы аяқталған Пенсильвания университетіне жақын орналасқан Cira Centre South жобасының бас жоспарын жасады. Ол Cira Centre South жобасының бөлігі ретінде 730 фут биіктігіндегі FMC Tower іскерлік ғимаратының архитекторы болды. Осы кезеңде Пелли жобалаған бірнеше мәдени және қоғамдық жобалар аяқталды. Флорида штатының Майами қаласындағы Адриен Аршт сахналық өнер орталығы 2006 жылы, ал Пеллидің Миннеаполис орталық кітапханасының дизайны, сондай-ақ Калифорния штатының Коста-Меса қаласындағы Рене және Генри Сегерстром концерт залы мен Самуиль театры сол жылы аяқталды. Пелли Азия мен Оңтүстік Америкадағы кеңселік ғимараттар мен құрылыстарды жобалаған, олардың көптегені соңғы он жылда аяқталды. 2012 жылы Пелли 40 жыл бұрын Gruen Associates компаниясында жұмыс істеген кезде жобалаған үш ғимараттан тұратын Тынық мұхит дизайн орталығы Қызыл ғимараттың салынуымен аяқталды. 2008 жылдың мамыр айында Йель университеті Пеллиге құрметті докторлық диплом берді. Сол жылы ол Биік ғимараттар және қалалық орта кеңесінен (CTBUH) Линн С. Бидл өмірлік жетістіктері үшін сыйлық алды. 2012 жылы Пелли сәулет өнері үшін платиналық Konex сыйлығымен және бейнелеу өнері үшін алмаз Konex сыйлығымен марапатталды. 2010 жылдары аяқталған маңызды жобалар: Абу-Дабидегі The Landmark, Испанияның Севилья қаласындағы Севилья мұнарасы, сондай-ақ Италияның Милан қаласындағы Пиацца Гае Ауленти және UniCredit мұнарасы. 2018 жылы Сан-Францискодағы Salesforce Tower және жанындағы Transbay Transit Center ғимаратының бірінші кезеңі аяқталды. Salesforce Tower 2019 жылы CTBUH бойынша әлемдегі ең биік ғимарат деп танылды, бұл Пелли қайтыс болған жыл.
The Cira Centre on the Schuylkill River, designed by Pelli, opened in January 2006. Pelli also designed the master plan for Cira Centre South, near the University of Pennsylvania which was completed in 2014. He was also architect of the 730 foot luxury mixed use skyscraper FMC Tower as part of the Cira Centre South development. This period saw the completion of several cultural/civic projects designed by Pelli. The Adrienne Arsht Center for the Performing Arts in Miami, Florida, opened in 2006, the same year that Pelli's design for the Minneapolis Central Library completed construction, as well as the Renee and Henry Segerstrom Concert Hall and Samueli Theater in Costa Mesa, California. Pelli designs for office towers and developments throughout Asia and South America have been completed in the past decade. In 2012, the three building Pacific Design Center, which Pelli designed 40 years earlier while at Gruen Associates, was completed with the addition of the Red Building. In May 2008, Pelli was given an honorary Doctor of Arts degree by Yale University. That same year, he received the Lynn S. Beedle Lifetime Achievement Award from the Council on Tall Buildings and Urban Habitat (CTBUH). In 2012, Pelli was honored with the platinum Konex Award for architecture and the diamond Konex Award for visual arts. Major projects completed in the 2010s included The Landmark in Abu Dhabi, Sevilla Tower in Seville, Spain and Piazza Gae Aulenti and the UniCredit Tower in Milan, Italy. In 2018, the Salesforce Tower and the first phase of the adjacent Transbay Transit Center in San Francisco were completed. The Salesforce Tower was named the world's best tall building by CTBUH in 2019 which is the year when Pelli died.
Өлім
Пелли 92 жасында Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласындағы үйінде қайтыс болды. Қайтыс болу себебі жарияланбады. Малайзияның премьер-министрі Махатхир Мохамад, оның өкіметтік мерзімінде Егіз мұнаралардың жобалануы мен құрылысы жүргізілген, Пеллидің отбасы мен жақындарына көңіл айтып, оны "ұлы сәулетші" деп атады. Пеллидің Токиодағы Азабудай төбелері 2023 жылдың 30 маусымында аяқталды, сол кезде ол Жапониядағы ең биік ғимарат еді.
Pelli died at the age of 92 at his home in New Haven, Connecticut. No cause was given. Malaysian Prime Minister Mahathir Mohamad, whose tenure witnessed the designing and construction of the Twin Towers, praised him as a "great architect" while expressing his condolences to Pelli's surviving family members. Pelli's Azabudai Hills in Tokyo, Japan, was completed on June 30, 2023, making it the tallest building in Japan at the time of completion.