Кіріспе

Мифтік ортағасырлық орман Броселианд, бұрын Брешелиант және Бресильен деп аталған, ортағасырлық Еуропалық ой-қиялда сиқыр мен құпияға толы орын ретінде танымал болған аңызға толы орман. Броселианд көптеген ортағасырлық мәтіндерде кездеседі, көбінесе Артур жырларымен және Мерлин, Морган ле Фей, Көлдің ханымы және Дөңгелек үстелдің рыцарьларымен байланысты. Ол алғаш рет 1160 жылы Уэйстің "Роман де Ру" хроникасында әдебиетте пайда болды және бүгінде көбінесе Францияның Бретань аймағындағы Пемпон орманмен теңестіріледі. Броселиандтың орны нақты белгісіздігі, ерекше ауа райы және Артур мифологиясымен байланысы, әсіресе аңызға айналған Мерлиннің қабірі болғандықтан, оны аңызға толы орынға айналдырды. Осы деректерге сәйкес, орман Морганның сиқырлы қайтып оралмайтын аңғарына, Барентонның феялар шөбіндей таза суына және Мерлиннің зейнетке шыққан, түрмеге қамалған немесе қайтыс болған жеріне пана берген.

Этимология

Этимологиясы белгісіз. Ең көне белгілі түрі – Брехелиант, ол кельт тіліндегі Брек (тау) сөзіне және одан кейін ер адамның атына негізделген болуы мүмкін. Брокэлианде сөзінің кейінгі түрі, бретон, корнуоллиан және уэльс тілдерінде «ел» деген мағынаны білдіретін «бро» сөзінен туындаған болуы мүмкін, бірақ бұл нұсқа 12-шы ғасырға дейін Критиен де Тройес еңбегінде ғана кездеседі. Ежелгі француз тілінен тараған танымал этимологияда бұл термин «орман» дегенді білдіретін сөзден және «егіздік» дегенді білдіретін сөзден шыққан делінеді. Васс бритондықтарды Броселианден (Брехелиант) деп санайды, олар туралы көптеген аңыздар бар («ceux de Brecheliant dont les Bretons disent maintes légendes»), сондай-ақ бретондық рыцарьлары туралы да айтады. Васс Барентон бұлағы туралы айтады, аңшылар одан су алып, жаңбыр шақыру үшін тасқа су сепкенін сипаттайды; ол сонымен қатар перилер мен сиқыр туралы қауесеттерді де еске алады. Васс осы кереметтерді іздеу үшін Бретаньға сапар шекті, бірақ ештеңе таба алмады. Брокэлианде Бертран де Борнның 1183 жылы Джеффри II Бретань герцогына арналған поэмасындағы бір тарихи мәтінде қысқаша айтылады – Брокэлианде осы герцокқа тиесілі болған. Оның ерекше ауа райы ғана бірнеше мәтінде аталады: Гиральдус Камбренсистің шамамен 1185 жылғы экспедициялық есебі «Топография Гиберника», Александр Некхэмнің шамамен 1195 жылғы теңізшілік ғылым туралы еңбегі «De naturis rerum» және Уильям Бретонның шамамен 1215 жылғы поэмасы «Philippide».

Артур аңызы

1170 жылдары Критиен де Трой өзінің артурлық романы «Арыстан рыцары»нда Брокэлианде орманын еске алады. Брокэлиандеде Иван бұлақтан суды тасқа құяды, соның салдарынан қатты дауыл тұрады. Бұл өз кезегінде орманды қорғайтын Ескладос ле Рос атты рыцарды шақырады. 12 ғасырдың соңында немесе 13 ғасырдың басында Роберт де Борон өзінің «Мерлин» поэмасында Мерлин бейнесін алғаш рет Брокэлиандемен байланыстырды. Ол сондай-ақ поэманың прозалық бейімделулері мен жалғасуларында, «Вулгата циклында» («Ланселот Граалында»), әсіресе Мерлин мен Вивиан туралы оқиғаларда кездеседі. Кейін Морган ле Фей Брокэлиандедегі қайтып оралмайтын аңғарында көптеген адал емес рыцарларды тұтқындап, оларды Ланселот босатып алғанға дейін ұстайды. Авторлық аты белгісіз, Каталонияда жазылған «Жауфре» романында Брокэлианде орманы Артур патшасының сарайына жақын орналасқан және Артурдың ерекше бұқа сияқты жануармен шайқасқан диірменінің орны болып табылады. «Жауфре» романының жазылған мерзімі әлі де даулы, ол 1183 жылы немесе 1225–1228 жылдары жазылған болуы мүмкін. Кейін Броселианде Хьюн де Меридің «Турнимент Антехрист» аллегориялық поэмасында, сондай-ақ Морганның ертегілік қамалы орналасқан «Claris et Laris» және «Brun de la Montagne» сияқты басқа да мәтіндерде де кездеседі.

Жергілікті жерлер

Ертедегі дереккөздер Брокэлианде орналасқан нақты жер туралы түсініксіз немесе қайшылы ақпарат береді; Брокэлиандені картаға белгілеу үшін әртүрлі гипотезалар бар. Уэйс айтуынша, Броселианде Бретаньде орналасқан. 15 ғасырдан бері (Жан Кабаррет д'Орвилл), Брокэлиандені кейбіреулер Бретаньдегі Квинтин қаласына жақын Лорж орманымен байланыстырды. Шамамен 1400 жылдан бастап (Понтус және Сидойн, онда орман Бертелиен деп аталады) және қазіргі уақытта Брокэлианде Бретаньдегі Пеймонт орманы деп есептеледі. Жан Маркале осы орманның өзі аңызға айналғанын, бірақ ол "Британның ортасын жоғары орта ғасырларға дейін жапқан алып орманның қалдығының" бір бөлігі екенін атап көрсетеді. Ол Франциядағы сиқырлы орман туралы түсініктердің бастауы Луканың жазбаларында екенін айтады, ол Галлиядағы керемет, сиқырлы орманды және ондағы қауіпті оқиғаларды сипаттаған. Уильям А. Янг Кристиан де Тройдың "Арыстанмен салт атқан рыцарь" шығармасы бұрынғы ертегілерден алынғанын, олардың түбі Британиядағы Адриан қабырғасынан кейінгі римдік бритондық патшалықтарында жатыр дейді, сондай-ақ Брокселиандені Целитон орманымен, сонымен қатар Каледонның Ұлы орманымен теңестіруге жеткілікті негіз бар екенін ұсынады.