Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хапкидоның негізін қалаушы (1904–1986)
Founder of Hapkido (1904–1986)
Чой Ён Суль (hangul=최용술; 1904 жылғы 9 қараша – 1986 жылғы 15 маусым), басқаша жазуы Чой Ён Суль, Хапкидо (hangul=합기도) жекпе-жек өнерінің негізін қалаушы. Ол бүгінгі Оңтүстік Кореяның Солтүстік Чунчхон провинциясында дүниеге келген. Кореяны жапондықтар басып алған кезде сегіз жасында Жапонияға әкелінген. Чой кейіннен Такеда Сокакудың шәкірті болғанын және Жапонияда болған кезінде Дайто-рю Айки-дзюцу (大東流合気柔術) деп аталатын дзюдоның бір түрін оқығанын айтты. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Чой Кореяға оралды және 1948 жылы өзінің алғашқы шәкірті Со Бок Соптың (서복섭; Suh Bok sub) әкесіне тиесілі сыра зауытында өнерін үйретуді бастады. Ол бастапқыда өнерін "Ю Суль (유술)" немесе "Явара (야와라; 柔術)" деп атады, кейін "Ю Квон Суль (유권술; 柔拳術)" және "Хап Ки Ю Квон Суль (합기 유권술; 合氣柔拳術)" деп өзгертті, соңында Хапкидо деп аталатын болды. Чой Ён Сульге «жолды сақтаушы» деп аударылатын доджу (도주; 道主) және жай ғана «негізін қалаушы» деген мағына беретін чаңсиджа (창시자; 創始者) атақтары берілді. Хапкидо, қазіргі Хва Ранг До, Кук Суль Вон, сондай-ақ Хан Пул сияқты аз танымал өнерлердің барлығы Мастер Чойдың ілімдерінің ықпалында болған.
Choi Yong sool (hangul=최용술; November 9, 1904 – June 15, 1986), alternative spelling Choi Yong sul, was the founder of the martial art Hapkido (hangul=합기도). He was born in today's North Chungcheong Province, South Korea, and was taken to Japan during the Japanese occupation of Korea when he was eight years old. Choi later stated that he became a student of Takeda Sōkaku, and studied a form of jujutsu known as Daitō ryū Aiki jūjutsu (大東流合気柔術) while in Japan. Choi returned to Korea after the end of World War II and in 1948 began teaching his art at a brewery owned by the father of his first student Seo Bok seob (서복섭; Suh Bok sub). He first called his art "Yu Sul (유술)" or "Yawara (야와라; 柔術)" later changing it to "Yu Kwon Sool (유권술; 柔拳術)" and "Hap Ki Yu Kwon Sool (합기 유권술; 合氣柔拳術)" and eventually Hapkido. Choi Yong sool was honored with the titles doju (도주; 道主), which can be translated as "Keeper of the way", and changsija (창시자; 創始者), which simply means "founder". The arts of Hapkido, modern Hwa Rang Do, Kuk Sool Won, as well as lesser known arts such as Han Pul all show influence of the teachings of Master Choi.
Өмірбаян
Чойдың 1904 жылы туғаны қабылданған, бірақ кейбір деректер оның туған жылын 1899 жылға жатқызады. Оның жасы туралы әртүрлі пікірлердің болуына себеп – оның жетім қалғаны, жаңа туған балаларды мемлекетке тіркеудегі кешігулер (кедей Кореяда бұл жиі кездесетін жағдай) және Кореяда жас есептелу әдісі. Оның анасы 2 жасында қайтыс болды, ал әкесі кейіннен қайтыс болды, Чойды әпкесі тәрбиеледі. Чой ғибадатханада 2 жыл өтті, онда оның өмірі қиын болды, мектепте де, басқа балалармен де. Жапон тілін нашар білуі және корей ұлтының өкілі болғандықтан ол Жапонияда ерекше көзге түсті. Ватанабе Чойдан өмірін қандай бағытта жалғастырғысы келетінін сұрағанда, ол жекпе-жек өнеріне қызығушылық танытты. Кейбір ғалымдар Чойдың Дайто Рю мектебінде Йошида Котародан көп білім алғанын айтады. Ал басқалары Чойдың Такедамен тікелей байланысы болмағанын, тек Такеданың семинарларына қатысқанын мәлімдейді. Морихеи Уэсибаның ұлы Кисшомару Уэсиба, әкесі Чойдың Хоккайдода әкесімен бірге Такеда өткізген семинарларға қатысқанын және оның әкесі Чойтан үлкен болғанын айтқан. Чой Морихеидің қайтысы туралы хабарды естігеннен кейін Кисшомарумен байланысқа шықты. Чойдың жекпе-жек өнерін меңгеру жолы қандай болғанына қарамастан, ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Кореяға оралып, Даегуде қоныстанды, бастапқыда тәтті сатты, кейін шошқа өсірумен айналысты. 1948 жылы Сео сыра зауытында астық дауына қатысқаннан кейін, сыра зауытының төрағасы Сео Бок Сеобтың ұлы Чойдың өзін-өзі қорғау дағдыларына қатты әсерленді. Сео Чойды сыра зауытының қызметкерлеріне үйрету үшін, осы мақсатта зауыт аумағында құрылған уақытша доджанға шақырды. Осылайша Сео Бок Сеоб Чой Ён Соолдың алғашқы шәкіртіне айналды. Кейін Чой Сеоның әкесіне, Даегудегі маңызды конгрессменге күзетші болды.
It is generally accepted that Choi was born in the year 1904, although some sources place his birth in 1899. Confusion about his age stem from a combination of being orphaned, delays in registering newborns with the government (common in impoverished Korea) and the way in which age is reckoned in Korea. His mother died when he was 2 years old, and his father died sometime after that, leaving Choi in the care of his aunt. Choi spent 2 years at the temple and had a difficult life there, not only in school but with the other children due to his poor Japanese language skills and his Korean ethnicity, which made him stand out in Japan. When Watanabe asked Choi what direction that he wished for his life to take he expressed interest in the martial arts. some scholars believe it is likely that Choi received most of his training in Daito Ryu from Yoshida Kotaro. while still others assert that Choi had no connection to Takeda beyond attending some of Takeda's seminars. Kisshomaru Ueshiba, son of Morihei Ueshiba, stated that his father had told him that Choi had attended seminars held by Takeda with his father in Hokkaidō and that his father had been Choi's senior. Choi apparently contacted Kisshomaru upon hearing the news of Morihei's death. Regardless of the circumstances of Choi's martial arts training, he returned to Korea after World War II and settled in Daegu, first selling sweets and later raising hogs. In 1948, after becoming involved in an altercation with several men in a dispute over grain at the Seo Brewing Company, the son of the chairman of the brewery, Seo Bok seob, was so impressed by his self defense skills that Seo invited Choi to teach the brewery's employees at a makeshift dojang that Seo had created on the premises for that purpose. In this way, Seo Bok seob became Choi Yong sool's first student. Later Choi became a bodyguard to Seo's father, who was an important congressman in Daegu.
Өнерді тарату
1951 жылы Чой мен Со Дэхан Хапки Ю Квон Суль Дожанг (hangul=대한 합기 유권술 도장) атты өнерді үйрететін алғашқы ресми мектеп ашты. 1958 жылы Чой Ён Сул алғаш рет Хапкидо атауын қысқартып, өз мектебін ашты. Екі мектеп те Тэгу қаласында орналасқан. Осы кезеңдегі маңызды оқушылардың ішінде Ким Му Хон (김무홍) және Мун Чон Вон (문종원) болды. Кейбір адамдар қазіргі Хва Ранг Доның негізін қалаушы Ли Чу Бан (이주방) және Кук Суль Вонның негізін қалаушы Со Ин Хюк (서인혁; Suh In hyuk) Чой Ён Сулдан оқыған деп санайды, бірақ бұл мәселе даулы. Басқалары олардың оқуы Сеулдегі Ким Му Хонның хапкидо мектебінде болғанын айтады, олармен байланыста болғандары мәлім. Доджу Чойдың толық жүйесінің сақталуына үлкен үлес қосқан танымал оқушы – Чинил Чанг, ол Доджу Чойдың жеке таңдаған екінші Доджуы (Ұлы шебер) және тікелей Доджу Чойдан 10-шы дан және Доджу атағын алған жалғыз адам. Чойдың оқуының кейінгі кезеңдерінде оқытқан маңызды оқушылары Ким Чон Юн, Ким Юн Сан (김윤상) болды. Ол кейіннен өзінің Хапки Юсуль ұйымын құрып, хапкидоның аман қалған Ұлы шебері екендігі туралы негіссіз және жаңылыс мәлімдемелер жасады. Сондай-ақ, үш жыл ғана Чойдан оқыған Пак Чон Хван (박정환) Америкада хапкидо мектебін ашқан кейінгі оқушылардың бірі, олардың бірнешеуі бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. Доджу Чой 1982 жылы, қайтыс болуына бірнеше жыл қалғанда, Нью-Йорктегі ең жоғары дәрежелі оқушысы Чинил Чангты көру және АҚШ Хапкидо қауымдастығын құру рәсіміне қатысу үшін АҚШ-қа арнайы сапар жасады. Чой Ён Сулдан тікелей оқыған жалғыз американдық Майкл Вулмерсхаузер осы тарихи сапардың бір бөлігін видеоға түсірді, ол қазір Доджу Чинил Чангтың қолында сақтаулы. Доджу Чойдың соңғы тілегі – Хап Ки Доны бүкіл әлемге тарату және өнерді бір отбасы ретінде біріктіру болды, бірақ ол сол кезде жүйе тым көп саяси және қақтығысқа толы топтарға бөлініп кеткенін түсінді. Ол өзінің бастапқы жүйесін сақтап, мұрасын толыққанды түрде ізбасарына беруді қалады, және ол осыны іске асырды. Вулмерсхаузер 2002 жылдың желтоқсан айында қайтыс болғанға дейін осы бірлік туралы хабарды бүкіл әлемге таратуға тырысты. Доджу Чанг өзінің миссиясының маңыздылығын сақтап, ондаған жылдардан бері АҚШ-қа келгеннен бері оқушыларын оқытуды жалғастырып келеді.
In 1951, Choi and Seo opened up the Daehan Hapki Yu Kwon Sool Dojang (hangul=대한 합기 유권술 도장), the first formal school to teach the art. In 1958 Choi Yong sool opened up his own school using the shortened name Hapkido for the first time. Both schools were located in Daegu. Some of the more important students from this period of time were Kim Moo hong (김무홍) and Moon Jong won (문종원). The founders of two arts, Lee Joo bang (이주방) of modern Hwa Rang Do and Seo In hyuk (서인혁; Suh In hyuk) of Kuk Sool Won, are thought by some to have trained with Choi Yong sool, although this is controversial. Others assert that their training came from Kim Moo hong's hapkido school in Seoul, with which they were known to have been associated. Another prominent top student who became crucial to the survival of Doju Choi's full system was Chinil Chang, the personally chosen second Doju (Grandmaster) and the only man awarded the 10th Dan and the title of Doju directly from Doju Choi. Students of importance who were trained by Choi during the later periods of his teaching were Kim Jeong yoon, Kim Yoon sang (김윤상) who later went on to form his own offshoot Hapki yusul organization to fabricate and support his erroneous and misguided claims of being the surviving grandmaster of hapkido. and Park Jeong hwan (박정환), who trained under Choi for only three years, is one of the later students that opened a Hapkido school in America, several of which still function today. Doju Choi made a special trip to the United States in 1982, several years prior to his death, to visit his highest ranked instructor Chinil Chang in New York City and to preside over the creation of the US Hapkido Association. Master Mike Wollmershauser, who was the only American to have trained under Choi Yong sool himself, documented part of this historic visit on videotape, which is in the hands of Doju Chinil Chang. Doju Choi's final wishes were to spread Hap Ki Do all over the world as well as to unite the art as one family, although Doju Choi had realized at that point that the system had splintered into too many political and warring factions for that to ever happen. He also wished to keep his original system intact and for the lineage to be passed in a complete manner to his successor, which he accomplished. Master Wollmershauser attempted to spread this word of unity throughout the world until his death in December 2002. Doju Chang maintains the integrity and purpose of his mission while continuing to teach his students as he has since arriving in the United States decades ago.
Дау
Чойдың Такеда Сокакудың Дайто-рю шәкірті болғаны туралы мәлімдемелері күмәнді және Такеда Сокакудың қазірге дейін сақталған төлемдері мен қатысу тізімдерімен расталмайды. Дегенмен, Айкидоның негізін қалаушы Морихеи Уэсибаның ұлы Кисшомару Уэсибаның айтуынша, бір жас корейлік Такеданың бірнеше семинарларында болған, бұл кейбір корей азаматтарының Дайто-рю Айки-дзюцуда ресми оқығанын көрсетеді. 1985 жылдың 5 сәуірінде Чой жеке өзі Чанға Хапкидо тарихындағы жалғыз 10-дан дәрежелі куәлігін табыс етті. Чан – Хань Чжойдан тікелей 10-шы дан және Доджу атағын алған жалғыз хапкидо шебері. Чой жүйенің толық құжаттамасын және жазбаларын Чанға қалдырды, ол Хапкидоның толық тарихын және дамуын зерттеуді және құжаттауды жалғастырды. Бұл бұрмалаулар әртүрлі бұқаралық ақпарат құралдарында пайда болған сайын, көбінесе жоққа шығарылды. 2013 жылы Доджу Чан Нью-Йоркте Хапкидоны сақтауға арналған шағын топқа сабақ берді, бұрын ондаған жылдар бойы коммерциялық мектепті басқарғаннан кейін, сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымында Хапкидодан сабақ берген. Black Belt Magazine журналы Чиньль Чанды екінші ұрпақ мұрагері ретінде құрметтеді және одан 1987 жылғы сәуір айындағы санында Чой туралы қысқа некролог жазуды сұрады. Доджу Чан 2018 жылдың 23 ақпанында 77 жасында ұйқыда, гипертониялық жүрек-қан тамырлары ауруының салдарынан қайтыс болды.
Choi's claims of being a student of Daito ryu under Takeda Sokaku are contested and unsupported by the fee and attendance records of Takeda Sokaku that still exist today. However, according to Kisshomaru Ueshiba, son of Aikido founder Morihei Ueshiba, a young Korean was present at several of Takeda's seminars, suggesting that some Korean nationals had some formal training in Daitō ryū Aiki jūjutsu. On April 5, 1985, Choi personally awarded Chang the only existing 10th Dan certificate in Hapkido history. Chang is the only Hapkido master ever awarded the 10th Dan and Doju title directly from Choi. Choi left the full documentation and recordings of the system to Chang, who continued to research and document the full history and development of Hapkido. These endless distortions were generally rebutted in various media each time they appeared. In 2013, Doju Chang was teaching a small group in NYC dedicated to the preservation of Hapkido, after previously maintaining a commercial school for decades, as well as a stint teaching Hapkido at the United Nations. Black Belt Magazine, respecting Chinil Chang as the second lineage successor, asked him to write a brief obituary on Choi that appeared in the April 1987 issue. Doju Chang died in his sleep on February 23, 2018, at the age of 77 as a result of Hypertensive Cardiovascular Disease.