Кіріспе

Кейбір Достастық елдерінің үкіметтік өкілі Ұлыбританияда – квази-дипломатиялық лауазым.

Бас агент – Канада провинциясының немесе Австралия штатының, ал тарихи тұрғыдан Ямайка, Нигерия, Канада, Мальта, Оңтүстік Африка, Австралия немесе Жаңа Зеландиядағы британдық колонияның, кейін Нигерия аймағының шетелдегі өкілі. Австралия мен Канаданың федералдық үкіметтері жоғары комиссиялар арқылы, сондай-ақ бүгінгі күні барлық Достастық ұлттық үкіметтері арқылы ұсынылады. 18-19 ғасырларда британдық колониялардың саны артып, Ұлыбритания мен Ирландияда және кейде Еуропаның басқа жерлерінде колонияларға иммиграцияны ынталандыру үшін агенттер тағайындалды. Кейіннен кейбір колониялар өздерінің сауда, заң және дипломатиялық мүдделерін Британияда, британ үкіметі мен Уайтхоллға білдіру үшін генерал-агенттерді тағайындады. Оларды өздері өкілдік еткен колониялардың үкіметтері тағайындап, олардың шығындары мен жалақысын төлейтін. 1886 жылдан бастап Квебек пен Канаданың федералдық үкіметі Парижге де бас агенттер тағайындады. Біріншісі – Гектор Фабр, ол Квебек провинциясымен жіберілген, бірақ федералдық үкімет оны бүкіл Канаданың өкілі болуға шақырды. Ол және оның ізбасары Филипп Рой 1912 жылға дейін Квебек қаласы мен Оттаваны Францияда өкілдік етті, содан кейін федералдық үкімет Ройден мүдделер қақтығысынан аулақ болу үшін Квебектегі лауазымынан кетуін сұрады. Канада провинциялары басқа елдерге және ірі қалаларға да бас агенттер тағайындады (Квебек 1970 жылдардан бастап бас делегаттар деп атады). 1966 жылы Нигериядағы әскери төңкерістен кейін федералды жүйе жойылды, ал Лондондағы Нигерия аймақтарының бас агенттерінің лауазымдары Нигерияның жоғары комиссиясына біріктірілді. 1990 жылдары кейбір австралиялық штаттар Лондондағы бас агенттің кеңсесін қымбат анахронизм деп санады, тіпті туризм мен инвестицияларды ілгерілету үшін де, содан бері жабылып, Австралияның жоғары комиссиясына біріктірілді. Австралия штаттарының көпшілігі Лондонда бас агенттерін сақтап қалды, бірақ жеке ғимараттарды ұстаудың орнына Австралия үйінен жұмыс істейді. Канаданың көптеген провинциялары енді бас агент арқылы өкілдік етілмейді, бірақ Квебектің Лондонда (Délégation générale du Québec à Londres) және әлемнің басқа қалаларында үкіметтік кеңсесі бар. Онтарио, Альберта, Саскачеван және Манитоба штаттарының Вашингтондағы Канада елшілігінде жұмыс істейтін өкілдері бар.

Квинсленд штатының бас агенттері

Бас агент жылдары Джон Дуглас 1869–1870 Арчибальд Арчер 1870–1872 Ричард Дейнтри 1872–1876 Артур Макалистер 1876–1881 Томас Арчер 1881–1885 Уильям Хеммант (актілік) 1885–1885 Сэр Джеймс Гаррик 1885–1888 Томас Арчер 1888–1890 Сэр Джеймс Гаррик 1890–1895 Чарльз Шортт Дикен (актілік) 2 қазан 1895 – 31 қазан 1895 Сэр Томас МакИлврайт (актілік) 31 қазан 1895 – 25 қараша 1896 Сэр Генри Вайли Норман 1896–1897 Чарльз Шортт Дикен (актілік) 29 желтоқсан 1897 – 1898 Сэр Хорас Тозер 2 наурыз 1898 – 1909 Томас Билбе Робинсон 1910–1919 Джон МакЭван Хантер 1 қаңтар 1920 – 1922 Джон Артур Фихелли 8 ақпан 1922–1924 Джон Хаксхэм 1 тамыз 1924 31 шілде 1929 Эдвард Генри Макартни 1 тамыз 1929 14 тамыз 1931 Леонард Генри Пайк 14 тамыз 1931 30 қыркүйек 1951 Сэр Дэвид Мюр 3 қазан 1951 9 қаңтар 1964 Сэр Уильям Саммервилл 1 сәуір 1964 – 1970 Сэр Питер Деламот 1971–1973 Н. С. Свини (актілік) 1973–1974 Сэр Уоллес Рей 6 желтоқсан 1974–1980 Г. В. Сван (актілік) тамыз 1980 наурыз 1981 Джон Х. Эндрюс сәуір 1981 қыркүйек 1984 Джон Ф. С. Браун қыркүйек 1984 наурыз 1988 Том МакВейг сәуір 1988 қаңтар 1991 Рей Т. Андерсон маусым 1991 қыркүйек 1995 Дермот МакМанус ақпан 1996 қазан 2000 Рей Келли (актілік) қазан 2000 сәуір 2001 Джон Доусон сәуір 2001 қыркүйек 2007 Росс Бьюкенен (актілік) қазан 2007 сәуір 2008 Эндрю Хью Крейг сәуір 2008 маусым 2011 Кен Смит шілде 2011 мамыр 2017 Линда Апельт 20 шілде 2017 наурыз 2021 Дэвид Стюарт 15 наурыз 2021 қазіргі уақытқа дейін

Манитобаның бас агенттері

Энтони Джон Макмиллан (шамамен 1890–1900)
Р. Мюррей Армстронг (1955–1963)

Онтарио және Квебек сияқты үлкен провинциялармен бәсекелесу қиын болғандықтан, Манитоба провинциясы сауданы ілгерілетуді федералдық үкіметке жүктеуге шешім қабылдады және сол себепті 1965 жылы бас өкілін қайтарып алып, жаңасын тағайындамады.

Нью-Брансуик штатының бас агенттері

Фредерик В. Самнер (1915–)

Оңтүстік Африка

1910 жылы Оңтүстік Африка Одағы құрылмас бұрын, Оңтүстік Африканың төрт британдық колониясы Лондонға өкілдерін жіберді, бұл олардың әрқайсысында жауапты өздік басқару орнатылған кезбен бірге болды.

Наталдың бас агенттері

Натал колониясы 1910 жылы Оңтүстік Африка одағы құрылғанға дейін жеке агенттерді жіберді. Агенттер Жылдары Ескертпелер Сэр Уолтер Пис 1893 жылғы желтоқсан – 1904 жылғы 28 қаңтар Сэр Уильям Арбакл 1904 жылғы 1 қараша – 1909 жылғы қараша Роберт К. Рассел (міндетін атқарушы) 1909 жылғы қараша – 1910 жылғы 31 мамыр.

Жаңа Зеландия

1905 жылдан кейін Бас агент лауазымы Жоғары комиссар лауазымымен ауыстырылды, соңғы Бас агент бірінші Жоғары комиссар атанды. Бас агенттер Жылдары Айзек Федерстон 1871 – 19 маусым 1876 У. Тайрон Пауэр (ақт.) 1876 Сэр Джулиус Фогель 1876–1880 Сэр Диллон Белл 1880–1891 Сэр Уэстби Персевал 1891–1895 Уильям Пембер Ривз 1895–1905