Кіріспе
Тұтынушы өнімдерін сынау әдісі
Sensory analysis (or sensory evaluation) is a scientific discipline that applies principles of experimental design and statistical analysis to the use of human senses (sight, smell, taste, touch and hearing) for the purposes of evaluating consumer products. The discipline requires panels of human assessors, on whom the products are tested, and recording the responses made by them. By applying statistical techniques to the results it is possible to make inferences and insights about the products under test. Most large consumer goods companies have departments dedicated to sensory analysis. Sensory analysis can mainly be broken down into three sub sections:
Analytical testing (dealing with objective facts about products)
Affective testing (dealing with subjective facts such as preferences)
Perception (the biochemical and psychological aspects of sensation)
Сенсорлық талдау (немесе сенсорлық бағалау) – тұтынушы өнімдерін бағалау мақсатында адам сезімдерін (көру, иіс, дәм, сезу және есту) пайдалану үшін тәжірибелік жобалау және статистикалық талдау принциптерін қолданатын ғылыми сала. Бұл сала үшін өнімдерді сынауға және олардың жауаптарын тіркеуге адам бағалаушылар тобы қажет. Нәтижелерге статистикалық әдістерді қолдану арқылы сыналып жатқан өнімдер туралы қорытындылар мен түсініктер жасау мүмкін. Көптеген ірі тұтыну тауарлары компанияларының сенсорлық талдауға арналған бөлімшелері бар. Сенсорлық талдауды негізінен үш кіші бөлімге бөлуге болады:
Sensory analysis (or sensory evaluation) is a scientific discipline that applies principles of experimental design and statistical analysis to the use of human senses (sight, smell, taste, touch and hearing) for the purposes of evaluating consumer products. The discipline requires panels of human assessors, on whom the products are tested, and recording the responses made by them. By applying statistical techniques to the results it is possible to make inferences and insights about the products under test. Most large consumer goods companies have departments dedicated to sensory analysis. Sensory analysis can mainly be broken down into three sub sections:
Analytical testing (dealing with objective facts about products)
Affective testing (dealing with subjective facts such as preferences)
Perception (the biochemical and psychological aspects of sensation)
Аналитикалық тестілеу (өнімдер туралы объективті фактілермен айналысады)
Эффективті тестілеу (қалаулар сияқты субъективті фактілермен айналысады)
Сезіну (сезімнің биохимиялық және психологиялық аспектілері)
Sensory analysis (or sensory evaluation) is a scientific discipline that applies principles of experimental design and statistical analysis to the use of human senses (sight, smell, taste, touch and hearing) for the purposes of evaluating consumer products. The discipline requires panels of human assessors, on whom the products are tested, and recording the responses made by them. By applying statistical techniques to the results it is possible to make inferences and insights about the products under test. Most large consumer goods companies have departments dedicated to sensory analysis. Sensory analysis can mainly be broken down into three sub sections:
Analytical testing (dealing with objective facts about products)
Affective testing (dealing with subjective facts such as preferences)
Perception (the biochemical and psychological aspects of sensation)
Талдау сынақтары
Бұл сынақ түрі өнімдер туралы объективті фактілерді алуға қатысты. Бұл қарапайым ажырату сынақтарынан басталуы мүмкін (мысалы, екі немесе одан көп өнім бір-бірінен ерекшеленеді ме?) сипаттамалық талдауға дейін (мысалы, екі немесе одан көп өнімнің қандай қасиеттері бар?). Мұндай сынақтар үшін қажетті топ әдетте жаттығудан өткен топ болады. Сенсорлық сынақтардың бірнеше түрі бар. Ең классикалық түрі – сенсорлық профильдеу. Бұл сынақта әр дегустатор әр өнімді сауалнама арқылы сипаттайды. Сауалнамада сипаттамалар тізімі (мысалы, ащылық, қышқылдық және т.б.) болады. Дегустатор әр өнімдегі әрбір сипаттаманы, өнімде сезілген сипаттаманың қарқындылығына қарай бағалайды (мысалы, 0 = өте нашардан 10 = өте күштіге дейін). Еркін таңдау профильдеу әдісінде әр дегустатор өзінің сауалнамасын құрастырады. Әдістердің тағы бір тобы – тұтас әдістер деп аталады, себебі олар өнімнің жалпы түріне назар аударады. Мұндай әдістерге категориялау және «ұйқыдағы» (napping) сынақтары жатады.
Эффективті тестілеу
Бұл сынақтар тұтынушылардың бағалауы деп те аталады, олардың мақсаты – субъективті деректерді алу, яғни өнімдердің қаншалықты жақсы қабылданатынын анықтау. Мұндай сынақтарға әдетте үлкен (50 немесе одан да көп) адамдар тобы шақырылады, олар бұл сала бойынша білікті емес, бірақ өнім туралы көзқарастарды білу үшін кішкентай фокус-топтар да қолданылуы мүмкін. Сынақтардың көлемі қарапайым салыстыру сынақтарынан (мысалы, сізге А немесе В көбірек ұнайды?) бастап, жекелеген қасиеттерді қабылдау деңгейіне қатысты құрылымдалған сұрақтарға дейін (мысалы, "жемісті хош иіс": ұнамайды | бейтарап | ұнайды) өзгеруі мүмкін.