Кіріспе

Рафаэльдікке дейінгі ағылшын суретшісі (1827–1910)

Уильям Холман Хант (2 сәуір 1827 – 7 қыркүйек 1910) – ағылшын суретшісі және Рафаэльдікке дейінгі бауырластықтың негізін қалаушылардың бірі. Оның суреттерінің ерекшелігі – егжей-тегжейлілігі, жарқын түстері және күрделі символикасы. Бұл ерекшеліктер Джон Раскин мен Томас Карлайлдың еңбектеріне байланысты болды, олардың пікірінше, әлемнің өзі визуалды белгілер жүйесі ретінде түсіндірілуі керек. Хант үшін суретшінің міндеті – белгі мен шындық арасындағы байланысты ашу болып табылды. Рафаэльдікке дейінгі бауырластықтың барлық мүшелерінің ішінде Хант өзінің мансабы бойында олардың идеалдарына ең адал болды. Ол әрқашан өзінің туындыларының халыққа танылуын және жариялылығын арттыруға ұмтылды.

Өмірбаян

Лондон қаласының Чипсайд ауданында Уильям Хобман Хант дүниеге келді. Оның әкесі – қойма меңгерушісі Уильям Хант (1800–1856), анасы – Сара (шамамен 1798–1884), Уильям Хобманның қызы, Ротерхиттен шыққан. Хант крещениеден кейін, Англиялық шіркеудің Сент-Мэри-де-Виржин шіркеуінде атты жазылғанда, кеңсе қызметкері оның есімін "Хобман" деп қате жазғанын білгеннен кейін "Холман" есімін қабылдады. Хобман отбасы бай болғандықтан, Сараның теңдессіз неке жасағаны туралы пікір қалыптасқан. Бастапқыда қабылданбаған Корольдік академия суретшілер мектебіне түскеннен кейін, Хант оның негізін қалаушы сэр Джошуа Рейнольдстың ықпалына қарсы шықты. 1848 жылы ақын және суретші Данте Габриэль Россеттимен танысқаннан кейін Прерафаэлиттер қозғалысын құрды. Джон Эверетт Миллеспен бірге олар табиғатты егжей-тегжейлі бақылап, шындыққа адал болу арқылы өнерді жаңартпақ болды. Бұл діни көзқарас Рафаэльдің Ренессанс рационализміне қарсы ортағасырлық өнердің рухани сапасымен шартталған. Оның шәкірттерінің қатарында Роберт Брейтуэйт Мартино болды. Хант екі рет үйленді. Моделі Энни Миллермен болған құрдымға кеткен жағдайдан кейін, 1861 жылы ол кейіннен Изабелла бейнесіне модель болған Фанни Воға үйленді. 1866 жылдың соңында Италияда босанғанда Фанни қайтыс болғаннан кейін, ол Фиезоледегі оның қабірін жасап, Флоренциядағы Англиялық зиратқа, Элизабет Барретт Браунингтің қабірінің жанына орналастырды. Флоренциядағы Сент-Марк шіркеуімен тығыз байланыста болды және әйелінің естелігіне арналған қасиетті келішке ақша жұмсады. Оның екінші әйелі Эдит – Фаннидің кіші қарындасы еді. Сол кезде Ұлыбританияда қайтыс болған әйелінің әпкесіне үйлену заңсыз болғандықтан, олар шетелге сапар шегіп, 1875 жылдың қараша айында франкофондық Швейцариядағы Нойшательде үйленді. Бұл оның басқа отбасы мүшелерімен, әсіресе бір кезде Фанниге ғашық болған және Фаннидің ортаңғы әпкесі Элис Воға үйленген бұрынғы Прерафаэлит әріптесі Томас Вулнермен қарым-қатынастың ушығуына әкелді. Ханттың туындылары бастапқыда сәттілікке жете қоймады және өнер сыншылары оларды ұқыпсыздық пен жаман көрініс үшін сынады. Ол "Жұмыс істейтін шопан" және "Оянған ар-ұждан" сияқты заманауи ауылдық және қалалық өмірдің өте реалистік көріністерімен ерте танылды. Алайда, ол "Әлемнің жарығы" (1851–1853) діни суреттерімен танымал болды, қазір Англияның Оксфорд қаласындағы Кебл колледжінің капелласында сақталады; кейінгі нұсқасы (1900) әлемді аралап, қазір Лондондағы Сент-Пол соборында тұр. Хант Лондонның Челси ауданындағы Проспект-плейсте (қазір Чейн-Уолк) орналасқан үйінде жұмыс істеді. 1850 жылдардың ортасында Хант діни туындылары үшін нақты топографиялық және этнографиялық материалдарды іздеу үшін Киелі жерге сапар шекті, сондай-ақ "Иса Мәсіхтің тарихы мен үйретілімдерін нақтырақ көрсету үшін өзінің қабілеттерін пайдаланды"; ол онда "Күдікті ешкі", "Ғибадатханада Құтқарушыны табу" және "Өлімнің көлеңкесі" суреттерін, сондай-ақ аймақтың көптеген пейзаждарын суреттеді. Хант сондай-ақ Изабелла және "Шалоттың ханымы" сияқты өлеңдерге негізделген көптеген туындыларды жасады. Ол Иерусалимде өз үйін салды. Көздің нашарлауы салдарынан ол сурет салудан бас тартуға мәжбүр болды, өйткені ол қалаған сапаға жете алмады. Оның соңғы ірі туындылары, Лондондағы Сент-Пол соборында ілінген "Әлемнің жарығы" суретінің үлкен нұсқасы, оның көмекшісі Эдвард Роберт Хьюздің көмегімен аяқталды. Холман Хант 1903 жылдан бастап өліміне дейін Батыс Лондондағы Холланд Паркте 18 Мелбери Роудта тұрып, студиясы болды. Ол 1910 жылдың 7 қыркүйегінде қайтыс болды және Лондондағы Сент-Пол соборында жерленді.

Сыйлықтар мен еске алу рәсімі

1905 жылы Хант өзінің өмірбаянын жариялады. Оның кейінгі жазбаларының көпшілігі – өзінің туындыларының интерпретациясын бақылауға жасалған әрекеттер. Сол жылы король Эдуард VII оны "Меріт орденімен" марапаттады. Өмірінің соңында ол Темза өзенінің жағасындағы Соннинг қаласында тұрды. 18 Мелбери-роудтағы көк тақта 1923 жылы Хантқа арналып орнатылды. Ханттың жеке өмірі Диана Холман Ханттың "Менің әкем, оның өмірі мен махаббаты" кітабында баяндалған. Прарафаэлиттер бірлестігі екі BBC телефильмінде бейнеленді. Біріншісі, 1975 жылы түсірілген "Махаббат мектебі" фильмінде Бернард Ллойд Хант рөлін сомдады. Екіншісі – "Бедеу романтиктер" ("Desperate Romantics"), онда Хант рөлін Рафе Сполл ойнады. Мар-Илияс монастырының алдында суретшінің әйелі орнатқан тас төсегіш бар, ол осы жерде өзінің маңызды туындыларын жасаған. Төсегіште иврит, грек, араб және ағылшын тілдеріндегі библейлік аяттар жазылған.