Кіріспе
Шығыс Østfold желісі (Østfoldbanens østlige linje) – Ски мен Сарпсборг қалалары арасында жүретін темір жол желісі. Ол Østfold желісінен шығысқа қарай өтеді, Ски станциясы мен Сарпсборг станциясында осы екі желі қосылады, сондай-ақ Индре-Эстфолд аймағына қызмет көрсетеді. Желі бір рельстік және электрлендірілген. Шығыс желісі Vy компаниясы басқаратын Осло қалалық темір жолының R22 бағытындағы сағаттық қатынастарды қамтамасыз етеді. Раккестад станциясынан оңтүстікке қарай тұрақты қозғалыс жоқ, бірақ Батыс желісі жабық болған кезде жүк пойыздары үшін қолданылуы мүмкін. Бұл желі Østfold желісімен бір уақытта салынған, бірақ үш жылдан кейін, 1882 жылдың 24 қарашасында ашылған. Станциялардың жобасын Балтазар Ланге жасаған. Шығыс желісінде әрқашан пойыздар саны аз және стандарттары төмен болған. Желі 1958 жылы электрлендірілді. 2015 жылы қолданысқа енгізілген Еуропалық темір жол қозғалысын басқару жүйесіне (ERTMS) ие болған Норвегиядағы алғашқы желі осы желі болды.
Бағыт
Шығыс Østfold желісі Ски станциясынан Ски, Томтер, Хобол, Эйдсберг, Мисен, Раккештад және Сарпсборг муниципалитеттері арқылы өтеді. Ол көбінесе Скиден шығысқа қарай жүреді, содан кейін Мисенде оңтүстікке қарай бұрылады. Ұзындығы шақырым болатын бұл желі Ски мен Сарпсборг арасындағы Østfold желісіне балама маршрутты ұсынады. Желі бір рельстік және электрленген. Норвегиядағы ERTMS жүйесімен жабдықталған жалғыз темір жол – GSM R және Еуропалық пойызды басқару жүйесінің (ETCS) 2-деңгейі. Желінің ең жоғары нүктесі – Эйдсберг станциясында орналасқан, биіктігі метрге жетеді. Østfold Line термині көбінесе Ослодан Мосс арқылы Корнсёға дейінгі бөлікті сипаттау үшін қолданылады. Бұл бөлік кейде Батыс желісі деп те аталады. Екі атаудың да қолданылуында Скиден Аским арқылы Сарпсборгқа дейінгі бөлік, яғни Шығыс желісі ескерілмейді. Ал кейде Østfold Line бүкіл желіге, Мосс және Аским арқылы өтетін барлық маршруттарға сілтеме жасайды. Кейде Батыс желісі тек Скиден Мосс арқылы Сарпсборгқа дейінгі бөлікті ғана сипаттау үшін қолданылады. Бастапқыда шығыс және батыс тармақтары тең құқықтармен жоспарланғанмен, батыс тармағы жоғары стандартты болғандықтан және барлық транзиттік пойыздарға қызмет көрсеткендіктен басымдық алды. Ол кезде Смааленене деп аталған аймақ арқылы темір жол салу туралы алғашқы ұсыныстар 1866 жылы редакцияға жолданған екі жеке хат арқылы жасалды. Бұл хаттар келесі пікірталасқа үлгі болды: біреуі жағалау бойындағы ірі қалалар арқылы маршрутты ұсынса, екіншісі Аским мен Раккештад арқылы ішкі маршрутты ұсынды. 1872 жылға қарай ішкі немесе жағалау маршруты туралы келіспеушіліктер күшейді және екі тармақты қамтитын компромис ұсынылды. Үкімет 1873 жылдың 5 сәуірінде екі тармақты желіні ұсынды, ол 5 маусымда Парламентте мақұлданды. Карл Абрахам Пиль басқарған егжей-тегжейлі зерттеулер 1874 жылдың 31 наурызында аяқталды. Пиль Аскимнен Раккестадқа Мисенді айналып өтетін ең қысқа маршрутты қалаған. Бірақ Парламент бұл қысқартуға келіспеді. Құнының өсуіне байланысты Парламент Шығыс желісінің стандартын төмендету туралы шешім қабылдады. Бұл жоба Парламентте 59 дауыспен 42 қарсы дауыспен 1874 жылдың 4 маусымында мақұлданды.
Құрылыс
Құрылыс 1874 жылы басталды, бастапқыда Ослодан Холденге дейінгі учаскеде ғана. Жұмыс Батыс желісінде он бір, ал Шығыс желісінде төрт бөлімге бөлінді. Батыс желісіне бір метрге 30 килограммдық рельс салмағы берілді (60 фунт/фут). Шығыс желісіндегі жұмыс 1877 жылға дейін басталмады. Оған бір метрге 25 килограммдық рельс салмағы берілді (50 фунт/фут). 1877 жылы экономикалық дағдарыс болды және үкімет бір мерзімге барлық құрылысты тоқтатты, бастапқыда тек Батыс желісінде жұмысты жалғастырды. Бұл желі бойында наразылық тудырды және муниципалитеттер құрылысты қайта бастау туралы талаптар жіберді. Осылайша 1878 жылы қайта қаржыландыру жүзеге асырылды. Шығыс желісінде жұмыс істеу үшін шамамен 1100 адам жұмысқа алынды. Жұмыс күшінің көп бөлігі швед иммигранттарынан тұрды. Жер жұмыстарын темір жол компаниясы келісімдер негізінде тікелей жүргізді, ал рельстерді мердігерлер төседі. Батыс желісінің Ослодан Холденге дейінгі бөлігі 1879 жылдың 2 қаңтарында пайдалануға берілді. Шығыс желісінің құрылысы кешіктірілді және кезең-кезеңмен ашылды. Скиден Шпайдбергке дейінгі учаске 1882 жылдың 1 ақпанында пайдалануға берілді. Содан кейін 17 шілдеде Слитуға дейінгі желі ашылды. Қызмет 24 қарашада ресми түрде басталды.
Бумен жұмыс істеу
1890 жылдардан бастап Майсеннен Ослоға қарай екі таңертеңгі пойыз қатынайтын. Сондықтан станция екі локомотивке арналған дөңгелек депомен жабдықталды. 1899 жылы Лангнес көпірінде әскери батарея орнатылды. Аским станциясы үш тармақ желінің торабы болды. Kykkelsrud желісі 1899 жылы Гломменс Træslliperi қағаз целлюлоза зауытына қол жеткізу үшін салынды. 1914-1918 жылдар аралығында Киккелсруд электр станциясының құрылысымен байланысты ол Киккелсрудқа дейін ұзартылды. Вамма желісі 1909 жылы аяқталды және кейіннен ұзартылды. Ол Вамма электр станциясын салу үшін пайдаланылды. Алғашқысы – Солбергфосс желісі, ол 1918 жылы Солбергфосс электр станциясын салуға мүмкіндік беру үшін ашылды. Бұл желі танымал болды және 1965 жылдың 4 қаңтарына дейін жолаушылар пойыздарымен жұмыс істеді. Хафслунд компаниясы Шығыс желісінен өзінің негізгі зауытына дейін Хафслунд желісін салды. 1897-1899 жылдары салынған бұл желі 1974 жылға дейін қолданылды. Сол жылдары Раккестад стансасынан Раккестад Тегельверкке дейінгі де бір тармақ желісі болды. 1928 жылы Шығыс желісіне рельсті вагондар енгізілді. Бұл пойызды автобустар мен жүк көліктеріне қарағанда бәсекеге қабілетті ету мақсатында жасалды, себебі олардың тас жолмен жабуы пойыздан жақсы болды. Бастапқыда вагондар сұраныс бойынша, әдетте теміржол өткелдерінде тоқтаған. Бұл 1932 жылы 38 жаңа станция ресми түрде құрылғанда бекітілді. Олардың көпшілігі 1947 жылы жабылды. Ең ірілері Аским, Майсен және Раккестад болды, олардың барлығы қаланың орталық бөлігі мен астық сақтағыштарын алды.
Электрлік операциялар
Шығыс желісі 1958 жылдың 4 желтоқсанында электрлендірілді. Бұл елордаға жылдам және тікелей қатынас жасауға мүмкіндік берді. Электрлендіруге 17 миллион крона жұмсалды. Кейін NSB 69 класты локомотивтері танымал болды, бірақ Шығыс желісі оларды тұрақты пайдалануда көрген соңғы желілердің бірі болды. 2003 жылдың 15 маусымында Раккештад пен Сарпсборг арасындағы жолаушылар тасымалы тоқтатылды. 2012 жылы төмен жолжүзе сұранысы болған төрт станция – Drømtorp, Langli, Langnes және Askim Næringspark жабылды. Шығыс Østfold желісі Норвегияда Еуропалық теміржол қозғалысын басқару жүйесін сынақтан өткізу үшін таңдалды. Сынақтар алғаш рет 2013 жылдың қараша айында Раккештадтан Сарпсборгқа дейінгі учаскеде жүргізілді, себебі бұл желіде үздіксіз қозғалыс болған жоқ. Келесі жылдары желінің барлық бөлігі 1,2 миллиард кронаға жаңартылды. Жаңа сигналдау жүйесі мен орталықтандырылған басқарудан басқа, Кракстад, Томтер, Шпайдеберг, Аским және Мисендегі платформалар мен станциялар да жаңғыртылды. Сонымен қатар, NSB өзінің ең жаңа 75 класты вагондарын пайдалана бастады. Жаңартулар 2015 жылдың 31 тамызында ресми түрде ашылды.
Операциялар
Шығыс Østfold желісінің тұрақты пойыздары сағат сайын Mysen қаласынан Ski қаласына және одан әрі Østfold желісі арқылы Осло орталық станциясына, содан кейін Драммен желісі бойынша Skøyen станциясына дейін қатынайды. Сонымен қатар, жұмыстың қарбаласы кезінде Раккестадқа тікелей қатынайтын бірнеше пойыз бар. Бұл желіде тұрақты жүк тасымалдауы жүргізілмейді. Дегенмен, Батыс Østfold желісі жабылып қалған жағдайда, пойыздар ERTMS жүйесімен жабдықталған болса, Шығыс желісін балама жол ретінде пайдалану мүмкін.
Болашақ
Фолло желісі құрылыс кезеңінде және 2022 жылдың желтоқсанында аяқталуы жоспарлануда. Ол пойыздардың Скиден Ослоға 11 минутта, бүгінгі 23 минуттан қысқа уақытта жүре беруіне мүмкіндік береді. Ұлттық теміржол әкімшілігі Мисеннен Ослоға дейінгі сапар уақытын 45 минутқа дейін қысқартуға ниетті. Олар бұл мақсатқа аз пайдаланылатын станцияларды жабу, сигнал беру жүйесін жақсарту және Фолло желісі арқылы қол жеткізе алады деп үміттенеді.