Кіріспе

Норвегия мемлекеттік темір жол операторы Vygruppen, Vy брендімен танымал, бұрын Норвегия мемлекеттік темір жолдары (Norges statsbaner, NSB) аталған, Норвегиядағы көптеген жолаушылар пойыздары және автобус қызметтерін ұйымдастыратын мемлекеттік компания. Компания Норвегияның Көлік министрлігіне тиесілі. Оның еншілес брендтеріне Vy Buss автобус қызметтері, CargoNet жүк пойыздары және швед темір жол тасымалдау компаниясы Tågkompaniet кіреді. 2009 жылы NSB 52 миллион жолаушыны пойызбен, ал 104 миллион жолаушыны автобуспен тасымалданды. 2019 жылдың 24 сәуірінде жолаушылар пойыздары мен автобус қызметтері Vy деп қайта аталды. Компания 1883–1996 жылдары Норвегия мемлекеттік темір жолдары ретінде құрылған. 1996 жылы компания жаңа NSB, инфрақұрылым компаниясы Jernbaneverket және Норвегия темір жол инспекциясы болып бөлінді. 2002 жылы жүк тасымалы CargoNet еншілес компаниясына берілді, ал техникалық қызмет көрсету бөлімі Mantena аталды. 2019 жылы компания атауы Vygruppen деп өзгертілді, сол кездегі оппозициялық партиялар атау өзгертуін кері қайтаруға уәде берді.

Тарих

1996 жылдың 1 желтоқсанында Норвегия теміржолы тарихындағы ең ірі құрылымдық өзгеріс болды. Ескі Норвегия мемлекеттік теміржолы үш жеке мемлекеттік мекемеге бөлінді. Жолдың меншігі, күтімі және құрылысы жаңадан құрылған Норвегия ұлттық теміржол басқармасына берілді, ал елдегі барлық теміржол операцияларын бақылау үшін жаңа Норвегия теміржол инспекциясы құрылды. NSB NSB BA деп қайта аталды және Көлік және байланыс министрлігінің толық меншігіндегі акционерлік қоғам ретінде құрылды. Сонымен қатар, NSB Biltrafikk (қазір Vy Buss) және NSB Eiendom (кейін ROM Eiendom, ал 2017 жылы – Bane NOR Eiendom) NSB еншілес компаниялары болды. 1998 жылы жаңа Осло әуежайы, Гардермуэн ашылды, ол 1980 жылдардан бері тым кішкентай болған ескі Осло әуежайы, Форнебуды алмастырды. Жаңа әуежайды салуға байланысты саяси келісімнің бір бөлігі ретінде NSB екі мандатқа ие болды. Біріншіден, экологиялық тұрақты жерүсті инфрақұрылымды құру қажеттілігі болды, бұл Осло орталық станциясынан әуежайға дейін жоғары жылдамдықты теміржол салу туралы шешімге әкелді, нәтижесінде саяхат уақыты 19 минутты құрады. Екіншіден, саяси талаптар бойынша әуежайды дамыту салық төлеушілерге қаржылық жауапкершілікті жүктемеуі керек еді, сондықтан жобаның барлығы несиелер есебінен қаржыландырылатын болды. Нәтижесінде әуежайды Азаматтық авиация басқармасының еншілес компаниясы Oslo Lufthavn AS қаржыландырып, салып, пайдалануға берді, ал теміржол байланысын NSB еншілес компаниясы NSB Gardermobanen қаржыландырып, салып, пайдалануға берді. Бірақ Гардермуэн желісін салу кезінде Ромерике туннелінде ақау пайда болғандықтан құрылыс бағасы күрт өсті және туннельді ашу кешіктірілді. Дегенмен, Норвегияның алғашқы жоғары жылдамдықты теміржолы жаңа әуежаймен бірге 1998 жылдың 8 қазанында ашылды, бірақ Ромерике туннелі жоспарланған мерзімінен бір жылдан астам кейін, 1999 жылдың 22 қазанында ғана ашылды. Қызмет 16 арнайы салынған 71 класс электрлік пойыз құрамаларымен қамтамасыз етілді, олардың сыйымдылығы 168 жолаушыны құрады және ең жоғары жылдамдығы NSB 1990 жылдардың соңында жаңа жылжымалы құрам мен жаңа бренд имиджін сатып алу арқылы өзін жаңартуға тырысты. Алғашқы жеткізілгендер 22 El 18 электрлік локомотивтері болды. Бұл локомотивтер Оңтүстік Норвегиядағы жолаушылар пойыздарын тасымалдауға арналған, ал El 16 және El 14 локомотивтері жүк тасымалына ауыстырылды, ал El 17 локомотивтері бұзылып, маневрлік жұмыстарға немесе Флом желісіне сатылды. Жаңа локомотивтер жылдамдықты арттыруға қабілетті болды. Дизельдік желілер үшін NSB Siemens-тен 12 Di 6 локомотивін сатып алуға тырысты, бірақ олар Солтүстік Норвегияның суығында тиісті жұмыс істемегендіктен қайтаруға мәжбүр болды. NSB өзін үш аймақтық брендпен қайта белгілеуге шешім қабылдады: NSB Signatur (экспресс пойыздар), NSB Agenda (аймақтық пойыздар) және NSB Puls (жергілікті пойыздар). Сонымен қатар, NSB жаңа электрлік пойыз құрамаларын тапсырыс берді, ең алдымен жаңа әуежай экспресс пойызы қызметі үшін, 71 класс. Бұдан кейін 16 жаңа Signatur 73 класс пойыздары пайда болды, олар Берген, Довре және Сорланд желілерінде экспресс қызметтерінде пайдаланылатын және көлбеу технологиясымен жабдықталған. Бұл қолданыстағы теміржол желісін пайдалана отырып, жоғары жылдамдықты теміржол қызметін құруға жасалған әрекет болды, бірақ Осло мен соңғы станциялар арасындағы саяхат уақыты шамамен 10 минутқа ғана қысқартылды. Бұл пойыздар көк және сұр түске боялды және ондаған жылдар бойы NSB пайдаланған қызыл емес алғашқы пойыздар болды. Сонымен қатар, NSB InterCity Express қызметтерін және дизельдік қызметтерді алмастыруға арналған «Агенда» концепциясын енгізу туралы хабарлады. 70 класс пойыздары жай ғана қайта боялса, Нордланд, Раума және Рёрос желілеріндегі дизельдік қызметтер 2001 жылы 15 жаңа 93 класс құрамаларымен жаңартылды, бірақ ыңғайлылығы жоқ деп сынға алынса да, теміржолдарда жылдамдықты арттырды. NSB Раума және Рёрос желілерінде түнгі пойыз қызметтерін де тоқтатты. 2002 жылдан бастап NSB 72 класс 36 жаңа электрлік жергілікті пойыздарды алды. Олар сұр/жасыл түске боялды (Puls брендінің атауы үшін) және Осло және Ярен қалаларының қалалық теміржолдарында пайдаланылды. NSB өзінің теміржол өнімдерінде бренд атауларын қолдануды тоқтатты. 2002 жылы Бондевик кабинеті Норвегия теміржол секторын одан әрі либерализациялауды қалады және 1 шілдеде NSB-ні NSB AS акционерлік қоғамына айналдырды. NSB компанияны корпоративтік құрылымға жақындату процесінен өтті, IT бөлімі Arrive еншілес компаниясы болды, ал техникалық қызмет Mantena компаниясына айналдырылды. NSB шведтік Tågkompaniet компаниясының бір бөлігін сатып алды, ал ескі жүк пойызы бөлімі NSB Gods CargoNet компаниясына айналдырылды. Оның 45% үлесі Statens Järnvägar компаниясының мұрагері Green Cargo компаниясына сатылды. 2004 жылы үкімет NSB Gardermobanen компаниясын екіге бөлді, оның қарызын жойды, оның меншігіндегі жолдарды Jernbaneverket компаниясына берді, ал пойыз операцияларын жаңа, мемлекеттік меншіктегі әуежай экспресс пойызы компаниясына берді. 2019 жылдың 24 сәуірінде NSB Vygruppen деп қайта аталды және Vy брендімен жаңадан таныстырылды (бұл скандинавиялық тілде көру, перспектива, шолу немесе болашақ деген мағына береді). Норвегия тілі кеңесі жүргізген сауалнамаға сәйкес, норвегиялықтардың тек 7% ғана атау өзгертуін қолдады.

Қызметтер

Vy үш негізгі жолаушылар теміржол тасымалы түрімен жұмыс істейді: қалааралық, аймақтық және қала маңы пойыздары.

Қалааралық қызметтер

Берген желісінде ұзақ қашықтыққа электрмен жүретін жолаушылар пойыздары қызмет көрсетеді. Төрт күндік пойыздар дәстүрлі локомотивтермен (El18 электр локомотивтері және 7-сыныпты вагондар) тасымалданады. Бұл бағыттарда WLAB2 ұйықтайтын вагондары бар түнгі пойыз да ұсынылады.

Жылжымалы құрам

Норвегияның жолаушылар пойыздары бөлімшесінің 36 Class 72 және 82 Class 69 электрлік көп буыны (EMU) және 14 Class 92 дизельдік көп буыны (DMU) қала маңындағы қызмет көрсетуге арналған. Компанияның аймақтық және қалааралық пойыздарға арналған 73 класты 22 және 70 класты 16 ЭМУ және 93 класты ДМУ бар, оларды сондай-ақ 5 және 7 класты жолаушылар вагондарын сүйрейтін 22 El 18 және 5 Di 4 локомотивтері қамтамасыз етеді. Vy компаниясы иесінен пайдасыз бағыттарды пайдалану үшін субсидия алады, ал Gjøvik Line желісі бойынша қызметтер Vy компаниясының еншілес компаниясы Vy Gjøvikbanen жүргізетін мемлекеттік қызмет көрсету міндеттемелеріне жатады. 1990 жылдары NSB өзінің жылжымалы құрамдарын жаңартып, көп буынды пойыздар паркін кеңейтті және дәстүрлі локомотивтермен сүйрелетін көптеген пойыздарды пайдаланудан шығарды. Локомотивтердің көпшілігі жүк тасымалдаушы CargoNet AS компаниясына сатылды, бірақ El18 және Di4 модельдері жолаушылар пойыздарын тасымалдау үшін сақталды. Кейбір жаңа пойыздар мәселелерге тап болды, атап айтқанда, 2000 жылы Nelaug стансасында металлдың шаршауынан білік сынғандықтан жаңа 73 класты пойыз төмен жылдамдықта рельстен шығып кетті. Алайда, 2005 жылдан бастап бұл пойыздар қанағаттанарлық жұмыс істеп келеді. 2008 жылдың тамызында NSB 74 және 75 класты 50 жаңа бес вагонды электрлік көп буынды пойыздарға тапсырыс бергенін хабарлады. Олар Осло аймағындағы қала маңындағы қызметтерге (24 жиынтық) және Оңтүстік Норвегиядағы аймақтық қызметтерге (26 жиынтық) пайдаланылады. Жеткізу 2012 жылға жоспарланған, бірақ сынақ кезінде болған апат салдарынан кейінді, сол уақытқа дейін темір жол желісінің көп бөлігі екі жолға дейін жаңартылып, қызметтер жиілігін арттыруға мүмкіндік беруі күтілуде. Шамамен 840 миллион швейцариялық франкқа бағаланған келісім-шарт NSB-ге қосымша 100 жиынтықты сатып алу құқығын береді. Бұл пойыздар норвегиялық климатқа бейімделіп, ең жоғары жылдамдығы .

Электрлік көпқабатты агрегаттар

80 Class 69, 2 немесе 3 вагонды қала маңындағы пойыздар, Осло және Берген аймақтарында қолданылады. Осло аймағында 16 Class 70, 4 вагонды қалааралық (орта қашықтықтағы) пойыздар пайдаланылады. Ослода 36 Class 72, 4 вагонды қала маңындағы пойыздар қолданылады. 6 Class 73B, Østfold желісінде пайдаланылатын Class 73 пойызының қалааралық нұсқасы. Stadler FLIRT негізінде жасалған 50 Class 74 қалааралық және Class 75 қала маңындағы пойыздар енгізілді. Алғашқы коммерциялық желі 2012 жылдың 2 мамырында іске қосылды.

Дизельді вагондар

3 Y1 2015 жылға дейін Скиен мен Нотодден қалалары арасындағы Братсберг желісінде қолданылды.

Көлік

Қолданыстағы моторсыз жолаушылар вагондары B3 сериясы (ең ескісі), B5 сериясы және B7 сериясы болып бөлінеді. B5 және B7 сериялары қашықтығы ұзақ экспресс пойыздарында пайдаланылса, жасыл түсті B3 сериясы Флам желісіндегі (Мирдал-Флам) туристік пойыздарда қолданылады.

Ви Тог

Vy-дің еншілес компаниясы Vy Tog AS 2019 жылдың 9 желтоқсанында Норвегия темір жол дирекциясынан Берген желісіндегі барлық жолаушылар пойыздарын тасымалдауға келісімшарт алды, ол 2020 жылдың желтоқсанынан басталады. Бұл F5 Осло–Берген қашықтығы жолаушылар пойыздары, R40 Берген–Восс–Мирдал аймақтық пойыздары және L4 Берген–Арна қалалық пойыздарын қамтиды.