Оңтүстік Африкалық дәстүрлі емші: Вусамазулу Кредо Мутва
Vusamazulu Credo Mutwa
Оңтүстік Африкалық дәстүрлі емші, Вусамазулу Кредо Мутва – зулу мифологиясы, фольклоры және өзінің тәжірибесінен жазған «Өмір ағашы» трилогиясымен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Африканың дәстүрлі емшісі (1921–2020)
South African traditional healer (1921–2020)
Vusamazulu Credo Mutwa '/k//r//eɪ//d//oʊ// /'/m//ʊ//t//w//ə/ (21 шілде 1921 – 25 наурыз 2020) – Оңтүстік Африкадан шыққан зулу сангомасы (дәстүрлі емші). Ол африкалық мифологияға, дәстүрлі зулу фольклорына, сыртқы әлеммен кездесулерге және жеке тәжірибелеріне негізделген кітаптарымен танымал болды. Оның соңғы жұмысы – өзінің ең белгілі «Индаба, менің балаларым» кітабындағы жазбаларына негізделген «Өмір ағашы» трилогиясы деп аталатын графикалық роман. 2018 жылы Оңтүстік Африканың Өнер және мәдениет министрлігі оның жергілікті білім саласындағы еңбегі үшін USIBA сыйлығымен марапаттады. Кредо – сануси (көбінесе исанусе деп жазылады), ол зулу болжаушысы немесе сангомасының бір түрі. Бұл термин көне тарихи кезеңнен бастау алады және бүгінде, тіпті дәстүрлі ортада да кеңінен қолданылмайды. Кредо әйелі Вирджиниямен бірге Куруман қаласында тұрды, онда олар хоспис клиникасын басқарды.
Vusamazulu Credo Mutwa '/k//r//eɪ//d//oʊ// /'/m//ʊ//t//w//ə/ (21 July 1921 – 25 March 2020) was a Zulu sangoma (traditional healer) from South Africa. He was known as an author of books that draw upon African mythology, traditional Zulu folklore, extraterrestrial encounters and his own personal encounters. His last work was a graphic novel called the Tree of Life Trilogy based on his writings of his most famous book, Indaba my Children. In 2018 he was honoured with an USIBA award presented by the South African Department of Arts and Culture, for his work in Indigenous Wisdom. Credo was a sanusi (common spelling isanuse) which is a type of Zulu diviner or sangoma. The term stems from a more historic time and is not widely used today, even in a traditional setting. Credo lived with his wife Virginia in Kuruman, where they ran a hospice clinic.
Ерте өмір
Әкесі анасымен танысқанда үш баласы бар жесір еді. Оның әкесі құрылысшы, христиан, ал анасы жас зулу қызы болған. Бір жағынан католик миссионерлері, екінші жағынан Кредо Мутваның шешесінің әкесі, батыл, ескі зулу жауынгері болғандықтан, оның ата-анасы ажырасуға мәжбүр болды. Кредо некеден тыс туған, бұл ауылда үлкен дау тудырды және оның анасы әкесінен қуылды. Кейін оны бір әпкесі тәрбиеледі. Соңынан оны әкесінің інісі тәрбиелеп, Наталдың оңтүстік жағалауына (қазіргі Квазулу-Наталға) алып кетті, Мкомази өзенінің солтүстік жағасына жақын жерге. Ол 14 жасқа дейін мектепке бармады. 1935 жылы әкесі бұрынғы Трансвааль провинциясында құрылыс жұмысын тапты және бүкіл отбасы ол құрылыс жүргізіп жатқан жерге көшіп келді. Қатты ауырғаннан кейін оны інісі Квазулу-Наталға қайтарды. Қазіргі медицина көмектесе алмаған жерде, әкесінің оны дінсіз және демонге табынушы деп жек көретін әкесі, оны сауықтыруға көмектесті. Осы кезде Кредо миссионерлер халқы туралы айтқан көптеген нәрселерге күмән келтіре бастады. "Африкалықтар ақ адамдар Африкаға келгенге дейін ешқандай білімге ие болмаған қарапайым халық па едік?" – деп ойлады ол. Әкесі оған ауруының қасиетті шақыру екенін, оның сангома, емші болуы керек екенін сіңірді. Ол әкесі мен анасының әпкесі, Мина есімді жас сангомамен бірге тваса (сангомалық оқу және баулу) курсын өтті.
His father was a widower with three surviving children when he met his mother. His father was a builder and a Christian and his mother was a young Zulu girl. Caught between Catholic missionaries on one hand, and a stubborn old Zulu warrior, Credo Mutwa's maternal grandfather, his parents had no choice but to separate. Credo was born out of wedlock, which caused a great scandal in the village and his mother was thrown out by her father. Later he was taken in by one of his aunts. He was subsequently raised by his father's brother and was taken to the South Coast of Natal (present day KwaZulu Natal), near the northern bank of the Mkomazi River. He did not attend school until he was 14 years old. In 1935 his father found a building job in the old Transvaal province and the whole family relocated to where he was building. After falling severely ill, he was taken back to KwaZulu Natal by his uncle. Where modern medicine had failed, his grandfather, a man whom his father despised as a heathen and demon worshipper, helped him back to health. At this point, Credo began to question many of the things about his people the missionaries would have them believe. "Were we Africans really a race of primitives who possessed no knowledge at all before the white man came to Africa?" he asked himself. His grandfather instilled in him the belief that his illness was a sacred calling that he was to become a sangoma, a healer. He underwent thwasa (sangoma training and initiation) with his grandfather and mother's sister, a young sangoma named Mynah.
Ква-Хая Лендеба мәдени ауылы
1974 жылы Кредо Соуэтодағы Оппенгеймер бақтарында жер учаскесін алып, мәдени мұраны сақтау және өзінің ілімдерін тарату үшін африкалық мәдени ауыл құрды. Ол Африканың әртүрлі аймақтарындағы құрылыс үлгілерін көрнекті бейнелейтін дәстүрлі тұрғын үйлер салды, ал адам және мифологиялық кейіпкерлер арқылы африкалық халықтың әңгімелерін, сенімдерін және дәстүрлерін өзінің көркемдік көзқарасымен жаңғыртты. Сол кезде жергілікті тұрғындар христиан дініне терең берілгендіктен, мәдени ауылға күдікпен қарады. Кредо Йоханнесбургтегі үлкен алапаттықтар мен қара күресінде коммунизмнің таралуы африкалықтарды дәстүрлі тамырларынан суыртты деп ойлады. Көптеген саяси белсенділерден өзгеше, ол ақ және қара нәсілділерді бөлуді, қара нәсілділердің дәстүрлі тайпалық әдет-ғұрыптары мен өмір салтын сақтау үшін қолдады. 1976 жылы студенттер мәдени ауылды жартылай өртеп жіберді, себебі олар ауылдың тайпашылдық пен бөлек дамуды қолдайтынын сезді. Ауылдың бір бөлігі 1980 жылдардың ортасында Батыс Ранд қалалық кеңесіне қарсы наразылық кезінде тағы өртелді. Қазір Соуэтодағы Ква Хая Лендеба мәдени ауылы қайта жаңартылуда және әлі де тегін кіруге болады. Ауылдың күзетшісінен экскурсиялық ақпарат алуға болады.
In 1974, Credo obtained a piece of land on the Oppenheimer gardens in Soweto in order to create an African cultural village to preserve cultural heritage and his own teachings. He created traditional dwellings imaginatively representing building patterns from across Africa, while human and mythological figures brought to life African folk lore, beliefs and traditions as seen through his artistic vision. At the time, as the locals were steeped in Christianity, they were suspicious of the cultural village. Credo believed that the great unrest in Johannesburg and the popularisation of communism in the black struggle drew Africans away from their traditional roots. Unlike most political activists, he actually supported a separation between white and black in order to preserve black traditional tribal customs and way of life. In 1976, students partially burnt down the cultural village after he was misquoted on Afrikaans radio, as they saw the village promoting tribalism and separate development. Parts of the village was burnt again in the mid 1980s during a strike against the West Rand city council. The Kwa Khaya Lendaba cultural village in Soweto is currently being restored and is still open to the public free of charge. Tour guides are available from the caretaker of the village.
Пайғамбарлық мүсіндер
Ква-Хая-Лендебадағы көптеген мүсіндер африкалықтарға беймәлім болғанымен, олардың бірқатары болашақты болжайтын сипатқа ие екендігі айтылады. Ең айқын мысалы – Оңтүстік Африкаға ВИЧ/ЖИТС келуін болжағандықтары. Бұл оның 200 әйелге ие болған Хандахату ханның мүсіндерінде көрінеді, ол олардың барлығын жыныстық қанағаттандыра алмады, сондықтан олар басқа біреулерден іздеді, нәтижесінде барлығына емделмейтін, жыныстық жолмен берілетін инфекция жұқты. Хандахату ханның мүсініндегі жыныс мүшесіндегі жаралар ЖИТС лентасына ұқсайды. Бұл мүсіндер 1979 жылы, ғалымдар адамның иммуножеткіліксіздік вирусын анықтағанға дейін үш жыл бұрын жасалған.
Although many of the sculptures at Kwa Khaya Lendaba were unfamiliar to the Africans they were meant to represent, a number of them have been said to be prophetic in nature. Most notably, were claims of predicting the coming of HIV/AIDS to South Africa. This was seen in his fictional sculptures of King Khandakhulu, who had 200 wives. He couldn't satisfy them all sexually, and so they went out and satisfied themselves elsewhere, which led to them all contracting incurable sexually transmitted infections. The sores on King Khandakhulu's penis resemble the AIDS ribbon. These sculptures were created in 1979, three years before scientists uncovered the human immunodeficiency virus.
АИТВ/СИТС туралы пікірлер
Мутва ВИЧ/СПИД, қатерлі ісік және туберкулезді емдеу үшін дәстүрлі африкалық дәрілерді қолдануды белсенді түрде қолдаған және осы мәселеде жақтас болған адам еді. Ол 1999 жылы дәстүрлі білімді сақтау және осы дәстүрлі дәрілерді пайдалануды кеңейту мақсатында "Вулинда Траст" қорын құрды. Оның зерттеулерінің негізгі бағыты – Оңтүстік Африкада зулу тілінде unwele деп аталатын (Sutherlandia frutescens) өсімдік болды. Unwele дәстүрлі түрде денсаулықты нығайту үшін қолданылады және in vitro зерттеулерде қатерлі ісікке қарсы белсенділігін көрсеткен. Sutherlandia frutescens-тің ВИЧ/СПИД-ті емдеудегі тиімділігі зерттеліп жатыр және Оңтүстік Африканың Шөптік ғылым және медицина институтында (SAHSMI) IIb фазалық сынақтары жүргізілуде.
Mutwa was an active and vocal advocate in the use of traditional African medicines for the treatment of HIV/AIDS, cancer and tuberculosis. He created a trust called the Vulinda Trust in 1999 to preserve traditional knowledge and to promote the use of these traditional medicines. The primary focus of his research had been on a South African plant called unwele in Zulu (Sutherlandia frutescens). Unwele is traditionally used as a wellbeing tonic, and has also demonstrated anticancer activity through in vitro studies. Research of the efficacy of Sutherlandia frutescens in the treatment of HIV/AIDS is ongoing and phase IIb trials are being conducted at the South African Herbal Science and Medicine Institute (SAHSMI).
"Жерігушілердің күн тәртібі"
Дэвид Айк Мутваның «бауырымен жүретін тіршіліктердің құпия жоспары» теориясын қабылдады, яғни «бауырымен жүретін тіршіліктердің әулеті» ғарыштан келмей, жер бетінде пайда болып, мыңдаған жылдар бойы әлемді бақылап келген. Ол Icke берген сұхбатында олардың жерде пайда болғандығы туралы видеода айтты.
David Icke aligned himself with Mutwa's theory of a "reptilian agenda" – i. e. that "a reptilian race" evolved on earth and not of alien origin, has controlled the world for thousands of years". He made reference to their earthly origins on video in an Icke interview.
Апартеидті қолдау
Мутва апартеидті қолдаған мәлімдемелер жасаған деп жазылған. Оның "Менің халқым: Зулу сиқыршысының керемет жазбалары" атты кітабында мұндай мәлімдемелер бар, олар негізінен зулулар арасындағы оның пікірінше, сол жүйенің енгізілуін ақтаған тәжірибелерге қатысты.
Mutwa is recorded as having made statements in support of apartheid. One of his books My People: The Incredible Writings of a Zulu witch doctor contains such statements, primarily referring to practices amongst the Zulu that, in his eyes, justified the implementation of that system.