Кіріспе

Америкалық NASA инженері Джон У. Аарон (1943 жылы туған) – NASA-ның бұрынғы инженері және Аполлон бағдарламасы кезіндегі ұшуды басқарушы. Ұшырылғаннан кейін дереу шағын метеоритке тап болған «Аполлон-12» миссиясын құтқарудағы еңбегі зор, сондай-ақ «Аполлон-13» төтенше жағдайында да маңызды рөл атқарды.

Ерте өмір

Джон Аарон Техас штатының Веллингтон қаласында дүниеге келді және Батыс Оклахоманың Винсонға жақын ауылдық аймағында жеті балалы отбасының ең кішісі болып өсті. Оның анасы пастор, ал әкесі мал өсіруші болған. Бір жыл Бетнани Назарет колледжінде оқығаннан кейін, ол Оңтүстік-Батыс Оклахома мемлекеттік университетіне ауысып, 1964 жылы физика ғылымдары бакалавры дәрежесін алды. Колледжді бітірген соң оқытушылықпен және мал шаруашылығымен айналысуды ниеттенгенімен, досының кеңесімен NASA-ға жұмысқа түсті.

Егіздер

NASA-ға келгеннен кейін Аарон ғарыш кемесіндегі электрмен жабдықтау, қоршаған орта және байланыс жүйелеріне жауапты ұшу бақылаушысы, яғни EECOM ретінде даярланды. 1965 жылғы 19 қаңтарда, адамсыз Gemini 2 ғарыш кемесі ұшырылған кезде, ол Миссияны басқару орталығында EECOM бас офицері болып жұмыс істеп, 1967 жылға дейін осы қызметін атқарды.

Аполлон

1967 жылы Арон командалық және қызметтік модульдің бас EECOM офицері қызметінен Аполлон бағдарламасына өтті және 1969 жылға дейін осы бағдарламада жұмыс істеді. 1969 жылы ол Электр қуаты, Электр және аспаптар жүйелері бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды, бұл лауазымды ол 4 жыл бойы атқарды.

Аполлон 12

1969 жылғы 14 қарашада Арон Аполлон-12 ғарыш кемесінің ұшырылуына жауапты болды. Ұшып шыққаннан кейін 36 секунд өткен соң, ғарыш кемесіне шартқы соқты, нәтижесінде қуат күрт өсті. Аспаптар жұмысын істен шығарды және телеметриялық деректер бұрмаланды. Ұшу директоры Джерри Гриффин миссияны тоқтатуға тура келеді деп күтті. Бірақ Арон бұрын осындай ерекше телеметрия үлгісін көргенін түсінді. Ұшудан бір жыл бұрын Арон Кеннеди ғарыш орталығындағы сынақтарды бақылап, телеметрия көрсеткіштеріндегі ерекшеліктерді байқады. Өзінің бастамасымен ол бұл аномалияны шамалы белгілі Сигналдық кондициялау электроникасы (SCE) жүйесімен байланыстырды және жүйемен және оның жұмыс істеу принципімен таныс болған бірнеше ұшу бақылаушыларының бірі болды. Осы жүйеге алғаш рет назар аударғанда, SCE-ні қосалқы режимге қосу арқылы қалыпты көрсеткіштерді қалпына келтіруге болады, яғни ол төмен кернеуде де жұмыс істей алады. Арон бұл режимнің Аполлон-12 телеметриясын да қалыпқа келтіретінін болжады. Ол Ұшу директорына хабарласып: "Ұшу, ЭКОМ. SCE-ні Aux-ке қосыңыз", - деді. Оның миссиялық басқару орталығындағы көптеген әріптестері оның не туралы айтып тұрғанын түсінбеді. Ұшу директоры да, CAPCOM Джеральд П. Карр да одан ұсынысты қайталауды сұрады. Арон қайталағаннан кейін Карр: "Бұл не деген?" - деп сұрады. Дегенмен ол экипажға бұйрық берді: "Аполлон-12, Хьюстон. SCE-ні қосалқы желіге қосыңыз". Дик Гордон, CSM бойынша сарапшы және Аполлон-12 командалық модулінің пилоты, SCE қосқышының орналасуымен және функциясымен жақсы таныс болды және Алан Бинге оны Aux-ке ауыстыруды бұйырды. Телеметрия дереу қалпына келтіріліп, миссияны жалғастыруға мүмкіндік берді. Бұл Аронға әріптестерінің құрметін әкелді, олар оны "қатал көзді зымыран адамы" деп атады.

Аполлон 13

Арон Аполлон-13 жарылысы кезінде қызметтен босатылған еді, бірақ құтқару және қалпына келтіру жұмыстарына көмектесу үшін дереу Миссиялық бақылау орталығына шақырылды. Ұшу директоры Джин Кранц Аронға қуат беру бюджетін жүктеді. Ол басқа инженерлердің ұсыныстарын, әсіресе модульдердің қуат тұтынуына қатысты идеяларын қабылдамауға құқылы болды. Ол кері қайта оралу кезінде ғарыш кемесінің қуатын үлестіруді басқарды және Аполлон-13 экипажының жерде қалған мүшесі Кен Мэтинглидің көмегімен командалық модульдің шектеулі батарея қуатымен қауіпсіз түрде қайта кіруіне мүмкіндік беретін жаңа қуат қосу ретін жасады. Қолданыстағы ережелерге қайшы, ол телеметрия, көріну және байланыс трансляцияларын қамтитын құралдар жүйесін бірінші емес, кері кіруге дейін соңғы болып қосуға бұйырды. Бұл салмақты қадам еді. Құралдар жүйесіз, экипаж мен бақылаушылар суық іске қосылғанның сәтті болғанын кері кіруге дейінгі соңғы сәттерге дейін біле алмас еді. Дегенмен, егер бұл өзгеріс жасалмаса, капсула жерге қонбас бұрын батареясын толығымен таусып қояр еді. Процедура сәтті аяқталды, экипаж қауіпсіз түрде құтқарылды.

Кейінгі мансап

Аполлон Ай бетіндегі бағдарламасы аяқталғаннан кейін Аарон NASA-да ғарыш кемелері бағдарламалық қамтамасыз ету бөлімінде қызметін жалғастырды. 1973 жылы техникалық көмекшіден бас инженердің орынбасарына, ал 1979 жылы бас инженердің орынбасары болып жоғарылады, содан кейін 1981–1984 жылдар аралығында бас инженер қызметін атқарды. 1993 жылы Джонсон Ғарыш орталығының Инженерлік дирекциясында менеджер болып жұмыс істеді және 2000 жылы NASA-дан зейнеткерлікке шыққанға дейін осы дирекцияда қалды.

Фильмде

Аронды 1995 жылы "Аполлон-13" фильмінде актер Лорен Дин сомдады. 1998 жылы "Жерден Айға" атты мини-сериалда оны Джон Трэвис ойнады. Ол PBS телеарнасының "Аполлон-13: Шетіне және Артқа" деректі фильмінде сұхбат берді, сондай-ақ Миссияны басқару орталығы туралы History Channel арнасының "Сәтсіздік мүмкін емес" және "Айдан тыс: Сәтсіздік мүмкін емес 2" деректі фильмдерінде де пайда болды. 2015 жылғы "Марс" ғылыми-фантастикалық фильмі Аронға берілген "темір көзді зымыран адамы" лақабына сілтеме жасайды, сондай-ақ "Ертеңгінің аңыздары" телесериалының екінші маусымындағы "Айға атқылау" эпизоды да осы лақапты қолданады. 2017 жылы Арон Дэвид Фэйрхедтің "Миссияны басқару: Аполлонның айтылмаған батырлары" деректі фильмінде пайда болды.