Кіріспе

Мұнай сатып алу туралы келісім

Petrocaribe – Венесуэла мен Кариб бассейні елдері арасындағы аймақтық мұнай сатып алу келісімі. Бұл сауда ұйымы 2005 жылғы 29 маусымда Венесуэланың Пуэрто-Ла-Круз қаласында Уго Чавес президенттігі кезінде құрылған. Венесуэла мүше елдерге мұнайды жеңілдік шарттармен жеткізуді ұсынды. Petrocaribe Латын Америкасындағы "қызғылт толқынның" бір бөлігі болды, ол аймақта неолибералдық дамудан кейінгі жаңа дамуға қол жеткізуді мақсат етті. 2013 жылы Petrocaribe мұнай саудасынан асып, экономикалық ынтымақтастықты дамытуға бағытталған Америка үшін Боливариандық Альянс (ALBA) ұйымымен байланыс орнатты. 2019 жылға қарай мұнай өндірісінің төмендеуі, жемқорлық және мұнай бағасының құбылуы салдарынан келісім күшін жойды. 2022 жылдың қараша айында Сент-Винсент және Гренадиндер Petrocaribe шарттары бойынша мұнай алуды қайта бастаған бірінші ел болды. 2023 жылы Венесуэла бұл сауда бағдарламасын қайта жандандыру ниетін білдірді.

Шарттың егжей-тегжейі

Келісім Америка үшін Боливариандық Альянсқа (АЛБА) сәйкес басқа елдермен ынтымақтасу мақсатында басталды және Каракас келісімінен дамыды. Төлем жүйесі мұнайды нарықтық бағамен 5-50% алдын төлеммен, 1-2 жылдық жеңілдік мерзімімен сатып алуға мүмкіндік береді; қалған сомасы мұнай бағасы барреліне 40 АҚШ долларынан жоғары болған жағдайда, 1% пайызбен 17-25 жылдық қаржыландыру келісімі арқылы төленеді. Келісім Сан-Хосе келісімі мен Каракастағы энергетикалық келісімдегі төлем шарттарына негізделген. Оның 12 мүшесі 15 мүшелі Кариб қауымдастығының (CARICOM) құрамында болды. Бірінші саммитте сауда ұйымына 14 ел қосылды: Антигуа және Барбуда, Багам аралдары, Белиз, Куба, Доминика, Гренада, Ямайка, Сент-Люсия, Сент-Китс және Невис, Сент-Винсент және Гренадиндер, Суринам және Венесуэла. Үшінші саммитте Гаити мен Никарагуа одаққа қосылды. Гаити бастапқыда келіссөздерге шақырылмады, себебі Венесуэла сол кездегі Жан Бертран Аристид үкіметін мойындамады. Алайда, Хьюго Чавес жаңадан сайланған президент Рене Превальға белсенді түрде "ықылас білдірді", бұл Chevron, Exxon және АҚШ Мемлекеттік департаментінің наразылығын тудырды. Венесуэла Гаити инфрақұрылымын дамытуға инвестиция салғаннан кейін және Гаити үкіметі Chevron компаниясын Венесуэладан мұнай жеткізуге көндіргеннен кейін, 2008 жылдың 8 наурызында мұнайдың алғашқы партиясы қабылданды. Гондурас 2007 жылдың желтоқсанында президент Мануэль Зелая басшылығымен альянстың 17-ші мүшесі болды, бірақ 2009 жылғы төңкерістен кейін ұйымнан шығып, 2012 жылдың мамырында қайта қосылды. Белиз жобаны үйлестіру үшін Белиз Мұнай-Энергетика компаниясын құрды. 2011 жылдың сәуірінде Венесуэла президенті Уго Чавес Барбадосқа Петрокарибке қосылу туралы ұсынысын қайта білдірді. Панама 2009 жылдың 3 наурызында мүшелікке өтініш берді және бастапқыда жаңа президент басшылығымен Петрокарибке қосылатынын мәлімдеді, бірақ Панама мүше болып қала берді.

Саммиттер

Жобаны іске қосқан алғашқы саммит Венесуэланың Пуэрто-Ла-Круз қаласында өтті. 2022 жылы Сент-Винсент және Гренадиндер PetroCaribe шарттары бойынша Венесуэладан мұнай жөнелтімі алды, бұл PetroCaribe қарым-қатынастарын жаңартқан алғашқы ел болды. 2023 жылы Венесуэла PetroCaribe жобасын қайта жандандыру ниетін жариялады. 2023 жылдың шілдесінде КАРИКОМ мүшелері АҚШ-тың Венесуэлаға қарсы, PetroCaribe-нің артықшылықты шарттарымен мұнай сатып алуға тыйым салатын санкцияларын жоюға шақырды.