Кіріспе

АҚШ мүлік құқығындағы ұғым

АҚШ мүлік құқығында, құқыққа бұлт түсіру немесе құқық ақауы – мүліктің (әдетте жылжымайтын мүлік) құқық тізбегіндегі кез келген бұрмалаушылық, бұл құқықты беруді қабылдамас бұрын ақылға қонымды адамды ойландырады. Investopedia сайты бұлтты мынадай деп түсіндіреді: "Жылжымайтын мүліктің құқықтылығын жойғысы келген немесе күмәнді ететін кез келген құжат, талап, босатылмаған салым немесе жүктеме. Құқыққа бұлт түсіру әдетте құқық іздеу кезінде анықталады". Сондықтан құқыққа бұлт түсіру, мүлікке ешқандай кедергі келтірілмегенін көрсететін анық құқықпен салыстырылады. Құқыққа бұлт түсіру мүліктің құнын және сатуға болатындығын төмендетуі мүмкін, себебі бұлт туралы білетін кез келген потенциалды сатып алушы, берушінің жақсы құқық бере алмайтын тәуекелді сатып алып жатқанын біледі. Көбінесе, құқықтағы тұрақсыздық анықталғанда, алушы жылжымайтын мүлікті сату шартынан бас тартуға себеп табады. Кейбір құжаттар құқыққа әсер етеді, бірақ олар сатуға немесе қайта сатуға әсер етпейтін бұлттар болып саналады, мысалы, үй иелері қауымдастығы немесе бөлімшесіндегі келісімдер, шарттар мен шектеулер. Құқыққа бұлт түсірудің мысалдарына мүліктің мекенжайының актіде дұрыс жазылмауы, ипотекалық қарыздың өтелгені ресми түрде тіркелмеуі, қол қойылған, бірақ дұрыс тіркелмеген акті, дұрыс тіркелмеген жеңілдік, төленбеген мүлік салығы, мүлік құқықтарын (мысалы, минералды құқықтарды) бұрынғы иесіне беруден бас тарту және мүлік құқығына қатысты соттағы іс қаралуы жатады. Құқыққа бұлт түсіруге қатысты әдеттегі шешім – дауды шешу үшін азаматтық іс қозғау. Құқыққа бұлт түсіру апаттан кейінгі көмектің кейбір түрлерін алуда кешігуге немесе бас тартуға себеп болуы мүмкін, әсіресе ұзақ мерзімді қайта құру жұмыстарына. Бұл аз қамтамасыз етілген отбасылар үшін үлкен мәселе болуы мүмкін, олар уақыт өте келе адвокаттар мен заңгерлерге төлей алмайды және апаттан кейін одан да қиын қаржылық жағдайға түсуі мүмкін. Осы себепті кейбір штаттар мүліктің құқығын ауыстырудың қолжетімді механизмдерін жасады.

Қалпына келтіру

Мүлік құжатында бұлыңғырлық тууына ипотекадан айырылу себеп болуы мүмкін. Мысалы, егер мүліктің қазіргі иесі сол мүлік бойынша ипотека төлемесе, ипотекадан айырылу орын алады. Мұрагер анықталмаған жағдайда, мұрагерлік ісі мүлік құжатында бұлыңғырлық тудыруы мүмкін.

Жазушылық қате

Мүліктік құқыққа бұлт тудыруға заңдық құжаттардағы қарапайым қателік те себеп болуы мүмкін. Мысалы, құжаттағы әріптердің дұрыс жазылмауы немесе құжаттың дұрыс тіркелмеуі. Мұндай қателіктерді әдетте, меншік құқығын беру туралы шартты толтыру арқылы шешуге болады. Меншік құқығын беру туралы шарттар тек құқыққа бұлт тудырған шағын мәселелер үшін қолданылуы керек, себебі олардың кепілдіктері шектеулі.