Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пётр Ильич Чайковскийдің №3 симфониясы, ре мажор, Op. 29, 1875 жылы жазылған. Ол оны 5 маусымда Владимир Шиловскийдің Уссоводағы имениесінде бастап, 1 тамызда Вербовкада аяқтады. Шиловскийге арналған бұл туынды Чайковскийдің симфониялық шығармаларында ерекшелігімен көзге түседі: ол жеті симфониясының (нөмірленбеген Манфред симфониясы қоса алғанда) жалғыз мажор тональностьдағы (аяқталмаған ми мажордағы симфонияны есепке алмағанда) шығармасы; сондай-ақ, бес бөлімі бар жалғыз симфония (бірінші бөлім мен баяу бөлім арасында қосымша Alla tedesca бөлімі кездеседі). Симфонияның тұңғыш орындалуы 1875 жылғы 19 қарашада Мәскеуде, Ресей музыкалық қоғамының маусымдық ашылу концертінде Николай Рубинштейн жетекшілігімен өтті. Санкт-Петербургтегі тұңғыш орындалуы 1876 жылғы 24 қаңтарда Эдуард Направник жетекшілігімен болды. Ресейден тыс алғашқы орындалуы 1879 жылғы 8 ақпанда Нью-Йорк филармониясының концертінде өтті. Ұлыбританияда алғаш рет 1899 жылы Кристалл сарайында сэр Август Маннс жетекшілігімен орындалды. Ол симфонияның соңғы бөлімінде жиі кездесетін поляк биінің ырғақтарына сілтеме жасай отырып, оны "Поляк симфониясы" деп атаған алғашқы адам болды деп есептеледі. Бірнеше музыка зерттеушілері, соның ішінде Дэвид Браун мен Фрэнсис Мейс, бұл атауды дұрыс емес деп санайды. Батыс тыңдаушылары, Шопеннің поляк тәуелсіздігінің символы ретінде поляк биін пайдалануына әдеттенгендіктен, Чайковскийдің де сол биді осы мағынада қолданғанын түсіндірді; бірақ шындығында, патшалық Ресейде бұл Романов әулетінің және, демек, Ресей империализмінің музыкалық коды болды. Симфония Джордж Баланчиннің 1967 жылғы "Жем-жездер" балетіндегі "Алмаз" бөлімінің музыкалық сүйемелдемесі ретінде қолданылды, бірақ бірінші бөлімі алынып тасталды.
Pyotr Ilyich Tchaikovsky's Symphony No. 3 in D major, Op. 29, was written in 1875. He began it at Vladimir Shilovsky's estate at Ussovo on 5 June and finished on 1 August at Verbovka. Dedicated to Shilovsky, the work is unique in Tchaikovsky's symphonic output in two ways: it is the only one of his seven symphonies (including the unnumbered Manfred Symphony) in a major key (discounting the unfinished Symphony in E major); and it is the only one to contain five movements (an additional Alla tedesca movement occurs between the opening movement and the slow movement). The symphony was premiered in Moscow on 19 November 1875, under the baton of Nikolai Rubinstein, at the first concert of the Russian Music Society's season. It had its St. Petersburg premiere on 24 January 1876, under Eduard Nápravník. Its first performance outside Russia was on 8 February 1879, at a concert of the New York Philharmonic Society. Its first performance in the United Kingdom was at the Crystal Palace in 1899, conducted by Sir August Manns, who seems to have been the first to refer to it as the "Polish Symphony", in reference to the recurring Polish dance rhythms prominent in the symphony's final movement. Several musicologists, including David Brown and Francis Maes, consider this name a faux pas. Western listeners, conditioned by Chopin's use of the polonaise as a symbol of Polish independence, interpreted Tchaikovsky's use of the same dance likewise; actually, in Tsarist Russia it was musical code for the Romanov dynasty and, by extension, Russian imperialism. The symphony was used by George Balanchine as the score for the Diamonds section of his full length 1967 ballet Jewels, omitting the opening movement.
Аспаптар
Симфония пикколо, 2 флейта, 2 гобой, 2 кларнет (ля, си-бемоль тондары), 2 фагот, 4 валторна (фа тоны), 2 труба (фа тоны), 3 тромбон, туба, 3 литавра және ішекті аспаптардан (I скрипка, II скрипка, альт, виолончель және контрабас) тұратын оркестр үшін жазылған. Симфонияның құрамы туралы музыкатанушы Фрэнсис Мейс былай жазады: «Бұл жерде Чайковскийдің дыбыстың сиқырына деген сезімі алғаш рет көрінеді», сондай-ақ музыканың «сезімтал байлығын» оркестрлік сюиталардың әртүрлі және әдемі түстерімен салыстырады. Бұл шығарма сонымен қатар Рейн симфониясының жалпы көтеріңкі оптимизмін бөліседі. Шындығында, «Рейн» симфониясы – Чайковскийдің Санкт-Петербург консерваториясында оқып жүрген кезінде ең қатты әсер еткен екі шығарманың бірі болды. Екіншісі – оның ұстазы Антон Рубинштейннің «Океан симфониясы». Бұл симфонияның орташа ұзақтығы шамамен 45 минутты құрайды.
The Symphony is scored for an orchestra comprising piccolo, 2 flutes, 2 oboes, 2 clarinets (in A, B flat), 2 bassoons, 4 horns (in F), 2 trumpets (in F), 3 trombones, tuba, 3 timpani and strings (violins I, violins II, violas, cellos, and double basses). On the symphony's instrumentation, musicologist Francis Maes writes that here, Tchaikovsky's "feeling for the magic of sound is revealed for the first time" and likens the music's "sensual opulence" to the more varied and finely shaded timbres of the orchestral suites. The work also shares the Rhenish's overall tone of exuberant optimism. The Rhenish, in fact, was one of two works that had most impressed Tchaikovsky during his student days at the Saint Petersburg Conservatory; the other was the Ocean Symphony by his teacher, Anton Rubinstein. The average performance of this symphony runs about 45 minutes.
Талдау
Чайковскийдің музыкасын талдау және өмірбаянында Роланд Джон Уайли бес бөлімді форматты дивертиментомен салыстырады және Чайковскийдің осы шығармада 18-ғасырға сілтеме жасау ниетінде болған-болмағанын сұрайды. Роза Ньюмарк 3-ші симфонияның стилі оның бұрынғы екі симфониясынан мүлдем өзгеше және толығымен батыстық сипатқа ие екенін айтады. Мұндай қадам Чайковскийдің шығармашылығында бірегей немесе бұрын-соңды болмаған жайт емес; Дэвид Браун 1980 жылғы «New Grove» жинағында композитор өмірі бойында кейде Моцарт пастиші үлгісінде шығармалар жазғанын атап өтеді. (Вайлидің атауындағы «Рококо» сөзін пайдалануы арқылы, оның «18-ғасыр музыкасына жасаған алғашқы номиналды меңзеуі» деп санайтын виолончель мен оркестрге арналған «Рококо тақырыбындағы Вариациялар» шын мәнінде симфонияның дерлік бір замандасы болып табылады.) Музыктанушы Ричард Тарускин Үшінші симфонияны «Чайковскийдің алғашқы «типикалық» симфониясы (және алғашқы Моцарт симфониясы!)» деп атап, оны «би толыққанды үстемдік құрған алғашқы шығарма» ретінде түсіндірді. Өзінің салыстыруын түсіндіре отырып, Уайли композитордың бірінші бөлімде «жел аспаптарын струнный аспаптар тобына қарсы концерттің жеке тобы ретінде» ұстағанын, сондай-ақ екінші бөлімдегі вальс тақырыбы мен триосы және төртінші бөлімдегі триосы (яғни, үлкен струнный тобына қарсы теңгерілген кіші желді аспаптар тобы) сияқты концерто гроссоға ұқсас түрде толық оркестрді кейде шектеуін көрсетеді. Браун Чайковский төрт бөлімді үлгіні енді жеткілікті деп санаса өзгертіп жазса, оның күш-жігері сәтсіз аяқталғанын айтады. Ханс Келлер бұған келіспейді. Симфониялық формадағы «регрессия» емес, Келлер бес бөлімді форматты, сондай-ақ «бірінші бөлімнен басқа, әр бөлімнің материалына би ырғақтарын енгізумен» бірге «бөлімдер ішіндегі және арасындағы симфониялық контрасттардың кеңеюі» ретінде қарастырады.
In his biography and analysis of Tchaikovsky's music, Roland John Wiley likens the five movement format to a divertimento and questions whether Tchaikovsky wanted to allude in this work to the 18th century. Rosa Newmarch mentions the 3rd Symphony in D is a work altogether different in style to his two earlier ones, and totally western in character. Such a move would not be unique or unprecedented in Tchaikovsky's work; David Brown points out in the 1980 edition of the New Grove that the composer occasionally wrote in a form of Mozartian pastiche throughout his career. (The Variations on a Rococo Theme for cello and orchestra, which Wiley suggests by Tchaikovsky's use of the word Rococo in the title is his "first nominal gesture toward 18th century music," is in fact a near contemporary of the symphony.) Musicologist Richard Taruskin made a similar statement by calling the Third Symphony 'the first 'typical' [Tchaikovsky] symphony (and the first Mozartean one!) in the sense that it is the first to be thoroughly dominated by the dance." In explaining his analogy, Wiley points out how the composer holds back the full orchestra occasionally in a manner much like that of a concerto grosso, "the winds as concertino to the ripieno of the strings" in the first movement, the waltz theme and trio of the second movement and the trio of the fourth movement (in other words, the smaller group of winds balanced against the larger group of strings). Brown notes that if Tchaikovsky amended the four movement pattern because he felt it no longer adequate, his efforts proved unsuccessful. Hans Keller disagrees. Rather than a "regression" in symphonic form, Keller sees the five movement form, along "with the introduction of dance rhythms into the material of every movement except the first," as widening "the field of symphonic contrasts both within and between movements."
Құрамы және алғашқы орындалуы
Чайковский өзінің Үшінші симфониясының жазылуы туралы аз мәлімет қалдырды. Ол бұл туындыны 1875 жылдың маусымы мен тамызы аралығында жылдам жазды. Премьерадан кейін Николай Римский-Корсаковқа: «Меніңше, бұл симфонияда ерекше табысты идеялар жоқ, бірақ орындалуы жағынан бұл бір қадам алға» деп жазды. Осы симфонияны жазуға кіріспес бұрын, Чайковский Николай Рубинштейннен Бірінші фортепиано концертіндегі кемшіліктері үшін қатты сын естіген еді, ол туралы кейіннен өзінің меценаты Надежда фон Мекке айтып берді. Бұл жағдай Чайковскийді, кем дегенде симфонияның сыртқы бөлімдерінде, академиялық талаптарды орындауға көбірек сақ болуға итерген болуы мүмкін. Симфонияның тұңғыш орындалуы 1875 жылдың қараша айында композитордың досы және жақтасы Николай Рубинштейн басқаруымен Мәскеуде өтті. Репетицияларға және орындалуға қатысқан Чайковский «жалпы алғанда қанағаттанды», бірақ Римский-Корсаковқа төртінші бөлім «көп репетиция болса, жақсы ойнатылмайтынын» айтты. Санкт-Петербургте 1876 жылдың ақпанында Эдуард Направник басқаруымен өткен тұңғыш орындалу композитордың пікірінше «өте жақсы өтті және үлкен жетістікке ие болды». Үш жыл бұрын қайта жөнделген «Ромео мен Джульетта» атты фантазиялық увертюраның тұңғыш орындалуын жүргізген Направник, Чайковскийдің музыкасының маңызды түсіндірушісіне айналды. Ол композитордың бес операсының тұсаукесерін өткізді және оркестрлік туындылардың көптеген орындалуларының арасында Чайковский қайтыс болғаннан кейін «Патетикалық» симфониясының тұңғыш орындалуын жүргізді. Үшінші симфонияның Ресейден тыс тұңғыш орындалуы 1878 жылдың қазан айында Ханс Рихтер басқаруымен Вена филармониялық оркестрімен жоспарланған. Алайда, симфония репетицияланғаннан кейін Филармониялық қоғам жұмыстың күрделілігіне және композиторды жұртшылықтың танымауына сілтеме жасай отырып, орындалуын тоқтатты. «Ромео» көрермендер тарапынан ысқырылып, Эдуард Ханслик тарапынан жағымсыз бағаланғаны да оның шешіміне әсер еткен болуы мүмкін. Алайда, ұзақ уақыттан бері пікірлер көбінесе теріс бағытта қалыптасқан. Музыка зерттеушілерінің арасында Мартин Купер оны композитор жазған жеті симфонияның ішінде «ең әлсіз, ең академиялық» деп санайды. Уоррак туындының әртүрлі музыкалық элементтері арасындағы байланыссыздыққа назар салады. Ол «оны ешқандай ерекшелік жоқ» деп жазады және «'неміс' стилінде жетістікке жетуге тырысқан симфониялық форманың тұрақтылығы мен оның өзіндік ерекшеліктері арасындағы біршама қиын шиеленісті» атап көрсетеді. Оның айтуынша, бұл факторлар Үшінші симфонияны жіктеуді қиындатады: «Бұл халықтық емес, классикалық емес, Берлиоздық/Листтік емес, сондай-ақ оның басқа симфонияларымен салыстырғанда Чайковскийлік емес». Мейс симфонияның «мотивтік және полифониялық күрделіліктерінің жоғары деңгейін» атап өтеді, оның ішінде композитордың асимметриялық фразаларды қолдануы және бірінші бөлімнің қалыпты ырғақты үлгісіне қарсы Шумандық гемиолалардың ойыны бар. Ол композитордың өзі айтқандай, «ерекше табысты идеялар жоқ емес екенін» мойындайды. Чайковский сонаталық форманың және өзінің лирикалық құштарлықтарының арасында қалғандықтан, соңғысын таңдады және «академиялық және мелодиялық тамырларды біріктіруге тырыспағаны үшін ақылды болды», себебі олар бір-біріне қарсы келді. Ол симфонияның ең жақсы бөлігі – композитордың «еркін орындалуға» мүмкіндік берген үш ортаңғы бөлім екенін атап өтеді.
Tchaikovsky recorded little about the composition of his Third Symphony. He penned the work quickly, between June and August 1875. After its premiere, he wrote Nikolai Rimsky Korsakov, "As far as I can see this symphony presents no particularly successful ideas, but in workmanship it's a step forward." Not long before composing this symphony, Tchaikovsky had received a thorough drubbing from Nikolai Rubinstein over the flaws in his First Piano Concerto, the details of which he would later recount to his patroness, Nadezhda von Meck. This incident may have influenced Tchaikovsky to be more cautious in following academic protocol, at least in the symphony's outer movements. The symphony was premiered in Moscow in November 1875 under the baton of the composer's friend and champion, Nikolai Rubinstein. Tchaikovsky, who attended rehearsals and the performance, was "generally satisfied" but complained to Rimsky Korsakov that the fourth movement "was played far from well as it could have been, had there been more rehearsals." The first performance in Saint Petersburg, given in February 1876 under Eduard Nápravník, "went off very well and had a considerable success," in the composer's estimation. Nápravník, who had conducted the first performance of the revised overture–fantasia Romeo and Juliet three years earlier, would become a major interpreter of Tchaikovsky's music. He would premiere five of the composer's operas and, among many traversals of the orchestral works, conduct the first performance of the Pathétique symphony after Tchaikovsky's death. The first performance of the Third outside Russia was scheduled for October 1878 with the Vienna Philharmonic Orchestra under Hans Richter. However, after the symphony had been rehearsed, the Philharmonic Society cancelled the performance, citing the work's apparent difficulty and lack of public familiarity with the composer. The fact that Romeo had been hissed by the audience and unfavorably reviewed by Eduard Hanslick might have also contributed to its decision. However, over the long run, opinion has remained generally mixed, leaning toward negative. Among musicologists, Martin Cooper considers it "the weakest, most academic" of the seven the composer completed. Warrack notes a disjunction between the work's various musical elements. He writes that it "lacks the individuality of its fellows" and notes "a somewhat awkward tension between the regularity of a symphonic form he was consciously trying to achieve in a 'Germanic' way and his own characteristics." These factors, he says, make the Third difficult to categorize: "It is not folkish, nor classical, nor Berliozian/Lisztian, nor particularly Tchaikovskian in light of his other symphonies." Maes points out the symphony's "high degree of motivic and polyphonic intricacies," which include the composer's use of asymmetrical phrases and a Schumannesque play of hemiolas against the normal rhythmic pattern of the first movement. but admits it is "not so devoid of 'particularly successful ideas' as the composer's own judgment would have us believe." He surmises that Tchaikovsky, caught between the proscriptions of sonata form and his own lyric impulses, opted for the latter and "was at least wise enough not to attempt an amalgamation" of academic and melodic veins, which fundamentally worked against each other. The best parts of the symphony, he continues, are the three inner movements, where the composer allowed his gift for melody "its full unfettered exercise."
"Поляк" лақап аты туралы дау
Батыс сыншылары мен көрермендері 1899 жылы сэр Август Маннс алғашқы британдық орындалысын өткізгеннен кейін бұл симфонияны «Поляк» деп атай бастады. Финал поляк халқының Ресей үстемдігінен азат болу және тәуелсіздігін қайта жарату үшін жасаған өрнегі ретінде қарастырылды. Бұл бидің тарихы Осип Козловский (1757–1831) (полякше: Йозеф Козловский) есімді поляктан басталады, ол Ресей армиясында қызмет еткен және композитор ретінде ең үлкен жетістіктері поляк билерімен байланысты болды. Козловский Украинадағы Осман империясына қарсы Ресейдің жеңісін құрметтеу үшін «Жеңістің дауысы, жаңылыңдар!» атты поляк биін жазды. Бұл поляк биі Ресей салтанатты шараларының басты жанрының стандартын белгіледі. Есте сақтау керек, Чайковский 19 ғасырдың соңғы феодалдық мемлекеті саналатын жерде өмір сүрді және жұмыс істеді. Бұл оның шығармашылық жағдайын көптеген еуропалық әріптестерінен гөрі Мендельсон мен Моцартқа жақындатты. Осы мәдени көзқарасқа байланысты Чайковский өзінің музыкасын тыңдаушылар үшін қолжетімді және ұнамды етуде ешқандай қайшылық көрмеді, олардың көпшілігі Ресей аристократиясынан шықты және ақырында патша Александр III-ті де қамтыды. Ол олардың алаңдаушылықтары мен күтулеріне жоғары сезімталдық танытып, оларға жауап берудің жаңа жолдарын үнемі іздеді. Тыңдаушылардың күтулерін қанағаттандырудың бір жолы – поляк биін пайдалану болды, ол оны бірнеше шығармасында, соның ішінде Үшінші симфониясында қолданды. Орыс тыңдаушыларының ықыласын ояту үшін оны шығарманың финалында қолдану қажет болды.
Western critics and audiences began calling this symphony the Polish after Sir August Manns led the first British performance in 1899, with the finale seen as an expression by the Polish people for their liberation from Russian domination and the reinstatement of their independence. This context for the dance began with Osip Kozlovsky (1757–1831) (Polish: Józef Kozłowski), a Pole who served in the Russian army and whose greatest successes as a composer were with his polonaises. To commemorate Russian victory over the Ottoman Empire in the Ukraine, Kozlovsky wrote a polonaise entitled "Thunder of Victory, Resound!" This set the standard for the polonaise as the preeminent genre for Russian ceremony. One thing to keep in mind is that Tchaikovsky lived and worked in what was probably the last 19th century feudal nation. This made his creative situation more akin to Mendelssohn or Mozart than to many of his European contemporaries. Because of this cultural mindset, Tchaikovsky saw no conflict in making his music accessible or palatable to his listeners, many of whom were among the Russian aristocracy and would eventually include Tsar Alexander III. He remained highly sensitive to their concerns and expectations and searched constantly for new ways to meet them. Part of meeting his listeners' expectations was using the polonaise, which he did in several of his works, including the Third Symphony. Using it in the finale of a work could assure its success with Russian listeners.
Асылтастарда қолдану
Симфонияның бірінші бөлігісіз, хореограф Джордж Баланчин оны "Джуэлз" балетінің үшінші және соңғы бөлігі – "Алмаздар" үшін пайдаланды. Баланчиннің бірлескен негізін қалаушысы және бас хореографы болған Нью-Йорк қалалық балеті үшін жасалған "Джуэлз" 1967 жылдың 13 сәуірінде тұңғыш рет көрсетілді және ол толық көлемді абстрактілі балеттің алғашқысы саналады. Балерина Сюзанна Фарреллді еске алып, Париждегі Клуни мұражайындағы бірмүйізді аттардың гобелендерінен шабыттанған "Алмаздар" биі, Мариус Петипаның Императорлық Ресей балетіндегі жұмыстарын қайта жаңғырту мақсатында болды. Петипа Чайковскиймен "Ұйықтаған красавица" және "Щелкунчик" балеттерінде бірлесіп жұмыс істегендіктен, "Алмаздар" балетінде Чайковскийдің музыкасы қолданылды.
The symphony, without its first movement, was used by choreographer George Balanchine for Diamonds, the third and final part of his ballet Jewels. Created for the New York City Ballet, of which Balanchine was cofounder and founding choreographer, Jewels premiered on April 13, 1967 and is considered the first full length abstract ballet. Choreographed with ballerina Suzanne Farrell in mind and inspired by the unicorn tapestries in the Musée de Cluny in Paris, Diamonds was meant to evoke the work of Marius Petipa at the Imperial Russian Ballet. Petipa collaborated with Tchaikovsky on the ballets The Sleeping Beauty and The Nutcracker, hence the use of Tchaikovsky's music in Diamonds.