Кіріспе

Қауымдастық сленгі

"Шылу" – басқалардың есебінен әжуалау, мазақтау немесе ешқандай кінәратсыз әзілдесуді білдіретін әдеттегі сөз. Кейде, егер біреудің шектен тыс әрекет ететіні байқалса, "Олар шылу жасап жатыр ма?" деп сұрақ түрінде де қолданылады, бұл "бір дюйм берсең, бір миль алады" деген сөзбен ұқсас. Бұл "шылу шығару" деген фразаның қысқартылған түрі, ол мазақтау, келекелеу, әзілдесу, қысым көрсету немесе сықырлау мағынасын білдіреді. Оны зәр шығару актісін білдіретін "шүкіргену"мен шатастыруға болмайды. Миккиді алу (Микки Блис, Кокни ұйқас сленгі), Микты алу немесе Майклды алу – біреуді мазақтаудың басқа да тәсілдері. Бұл терминдер көбінесе Ұлыбританияда, Ирландияда, Оңтүстік Африкада, Жаңа Зеландияда және Австралияда қолданылады.

Қолданылуы

Термин кейде мазақтаудың бір түріне қатысты, онда мазақтаушы басқа адамның ерекшеліктерін асыра көрсетеді; оның көзқарасын қабылдағандай болып, комедиялық әсер ету үшін оның есебінен әрекет етеді. Мұны сол адамды әжуалау немесе оны мазақтау деп сипаттауға болады. Бұл сөзді адамды күлдіру үшін, оған анық сенбеуге тиіс фактіге сендіру мақсатында қолданылатын айла-шарғыны білдіру үшін де пайдалануға болады, мысалы: "Шынымен солай дейсіз бе?" "Жоқ, мен тек әжуатап тұрмын". Бұл тіркес бүкіл британдық қоғамда және шамалы дәрежеде ирланд қоғамында, сондай-ақ газеттер мен таблоидтардағы мақала жазушылармен, күнделікті тілде кеңінен қолданылады. Ол сондай-ақ Австралия сияқты ағылшын тілді елдерде де қолданылады. Күнделікті қолданыста "әжуалау" дегені, танылған келісімге сәйкес келмейтін талап қойған адамға немесе нәрсеге қатысты айтылады, мысалы, бағасы келген бағадан екі есе жоғары, ал қосымша төлемнің себебі түсіндірілмейтін инвойс "әжуалау" деп аталуы мүмкін, немесе егер бір нәрсе үнемі мерзімінен кешіксе. Бұл термин теңсіз пайдалануды да білдіруі мүмкін, мысалы, егер біреу тамақ буфетінде болса және бір қонақ күтілген үлесінен әлдеқайда көп алса. Бұл сенімді зерттеуге қатысты да болуы мүмкін, мысалы: "Менің телефонымды қолдана аласыз, бірақ әжуаламаңыз!" Яғни, маған көп ақша жұмсауыңыз мүмкін болатын ұзақ қоңыраулар шалып, менің көмек ұсынысымды пайдаланбаңыз. Сол сияқты, өнімсіз жұмыс істейтін қызметкер өзінің міндеттемелерін орындамай жалақы алып отырғаны үшін "әжуатап отыр" деп сипатталуы мүмкін, ал жұмыс беруші қызметкерлерінен ақылға сыймайтын талаптар қойғаны үшін "әжуатап отыр" деп айыпталуы мүмкін, мысалы, олардан ақысыз еңбек етуді күтуі мүмкін.

Шығу тегі

"Шырынды ал" деген тіркес туысқан (және көне) идиомалық сөз тіркесі, "мақтанышпен жүру" дегенмен байланысты болуы мүмкін, бұл ер адамның арман аяқталғанда (әрқайсысы түн бойы шамамен 90 минуттық циклдар) таңертеңгі эрекцияға қатысты әжуан ойын немесе толық қуықтан эрекцияны тудыруға көмектесетін нервтерге қысымның салдары болуы мүмкін. Мұны "жалған" эрекция деп санауға болады, себебі оның бастауы психосексуалдық емес, физиологиялық. Сондықтан, метафоралық тұрғыдан алғанда, "мақтанышпен жүрген" адам жалған мақтаныштан зардап шегеді, ал оны мақтау – осы жалған мақтанышты кемсіту немесе мазақ ету арқылы төмендету. Пайдаланушылар осы тіркестің метафоралық шығу тегін ұмытқан кезде, "шырынды алу" дегені – мақтанышқа қарамастан, кемсітудің немесе мазақтың синониміне айналды. Керісінше, Солтүстік-Шығыс Англия да осы тіркестің пайда болуын өздеріне жатқызады, Тине өзенінен жұмыс істейтін теңізшілер үшін жағымсыз жүк саналған несеп саудасына сілтеме жасайды. Қалалық қоғамдық орындардан жиналған несеп тазартылып, экспортталғандықтан, ол кемелерге балласт ретінде судың орнына пайдаланылып, сапар соңында қайта сатуға болатын. Сондықтан, жергілікті орындарда жүктерін талқылаған теңізшілер, өтірік айтқандарды "шырынды алып жатыр" деп айыптайтын, яғни несеп тасып жатыр деген мағынада қолданар еді. "Take the mickey" тіркесі – кокни жаргонындағы "take the Mickey Bliss" сөзінің қысқартылған түрі болуы мүмкін, бұл "шырынды алу" деген эвфемизм. Сондай-ақ, "mickey" сөзі "миктуриция" сөзінің қысқартылған түрі болуы мүмкін, сондықтан "миктурицияны алу" да "шырынды алу" деген синонимдік эвфемизм болып табылады. Бұл тіркес 1930 жылдан бері белгілі.