Кіріспе

1920 жылы түсірілген «Дер Янускопф» – 1920 жылы түсірілген неміс тілсіз фильмі, режиссері Ф. В. Мурнау. Фильм Роберт Луис Стивенсонның 1886 жылғы «Доктор Джекилл және мистер Хайдтың ерекше жағдайы» повесінің бейімделуі болып табылады. Өндіріс туралы көп мәлімет белгілі емес; ол 1920 жылдың ақпан немесе наурыз айларында «Шрекен» деген атпен түсіріліп, алдын ала көрсетілді. Фильм Германиядағы сауда басылымдары мен газеттер тарапынан зор мақтауға ие болды, әсіресе Конрад Вейдттың актерлік шеберлігі жоғары бағаланды. Фильм қазіргі таңда жоғалған туынды болып саналады және Бела Лугосидің биографтары Гэри Родс пен Билл Каффенбергер оны бастапқы сыншылардың ризашылығы мен Роберт Луис Стивенсон зерттеушісі Стив Джойс «жұлдызды» команда деп атаған кинематограф Карл Фрёнд, режиссер Ф. В. Мурнау және актерлер Конрад Вейдт пен Бела Лугосидің қатысуына байланысты «ең ізделіс жоғалған фильмдердің бірі» деп сипаттады.

Сюжет

Фильмнің сақталған сценарийінде Лондонда тұратын доктор Джекилл туралы сөз болады. Джекилл антиквариат дүкенінен екі беті бар бюст сатып алады: біреуі әдемі, екіншісі қорқынышты. Бұл бюст Джекилл үшін маңдай-ойымға айналады, ол оны аукционға сатуға тырысып, кейін қайта сатып алады.

Актерлік құрам

Filmportal.de және Гэри Дон Родс пен Билл Каффенбергердің "Дракулаға айналу: Бела Лугосидің жас шағы" кітабынан бейімделген актерлік құрам.

Өндіріс

Фильм «Шрекен» деген атпен жасалды және режиссері Ф. В. Мурнау болды. Бұл фильмді авторлары Гари Дон Родс және Билл Каффенбергер «Германия мен Америкадағы даңқты мансаптың» бастапқы кезеңі деп сипаттады. Осы кезде Мурнау толық метражды үш фильм ғана түсірген болатын. Фильм Роберт Луис Стивенсоннің 1886 жылғы «Доктор Джекилл және мистер Хайдтың ерекше жағдайы» повесі негізінде түсірілді. Фильмнің сценарийін Ханс Яновиц жазды. «Шрекен» атты фильмнің түсірілген уақытын нақты анықтау қиын. Бір жарияланған өндіріс күнтізбесі 1920 жылдың ақпан айының соңында түсірілгенін көрсетеді, бірақ фильмнің операторы Карл Фрёнд 6 наурызда жұмысқа алынғандықтан, одан сәл кейін түсірілген болуы мүмкін. Фильмнің өндірісі туралы көп мәлімет жоқ, тек индустриялық басылымдардың кейінірек хабарлауынша, актер Конрад Вейдт «ұзын шашын қысқа қылып, сәнді көрініс беру үшін оқудан өтуге тиіс болған». Мурнаудың «Носферату» фильмінен айырмашылығы, бұл фильм өзінің бастауын жасырмады, «Фильм Куриер» және «Лихтбилд Буне» газеттерінде жарияланған жарнамаларда Стивенсоннің повесіне сілтеме жасалды.

Шығару және қабылдау

Фильмнің саудалық көрсетілімі 1920 жылдың сәуір айының соңында «Шрекен» деген атпен өтті. Осы кезеңдегі сын-пікірлерге сәйкес, кейіпкерлердің есімдері Джескилл емес, Джекилл деп берілген. 1920 жылдың сәуірінде өткен саудалық алдын ала көрсетілімде фильм «Lichtbild Bühne» және «Film Kurier» басылымдарынан мақтау алды, екеуі де Конрад Вейдттың актерлік шеберлігін ерекше атап өтті. 20 маусымдағы көрсетілімнен кейін «Neue Kino Rundschau» журналының сыншысы фильмді «неміс кино өнерінің ең жақсы туындыларының бірі» деп жариялады. Ф. В. Мурнаудың режиссерлік жұмысы – оқулыққа лайық үлгі, ал Конрад Вейдт теңдесі жоқ шеберлікпен рөл сомдады. «Lipow Film» өндіріс компаниясы, алдын ала көрсетілімдерге жақсы жауап болғандықтан, «Decla Bishop» компаниясымен тарату туралы келісім жасады. 1920 жылдың 26 тамызында Берлиндегі «Marmorhaus Lichtspiele» кинотеатрында «Шрекен» фильмінің премьерасы «Der Januskopf» деген жаңа атаумен және «eine Tragödie am Rande der Wirklichkeit» деген қосымша тақырыппен өтті. Бұл нұсқада доктор Джекилл және мистер Хайд кейіпкерлері доктор Уоррен және мистер О’Коннор болып өзгертілді. Фильмнің премьерасынан кейін Родс пен Каффенбергер өнеркәсіптегі сын-пікірлердің «көптеген оң пікірлерден тұратынын» анықтады. «Lichtbild Bühne» фильмді «серпіліспен толы, керемет сұспенсқа толы болғандықтан үлкен жетістік» деп бағалап, Конрад Вейдтты «теңдесі жоқ, шеберлікпен орындағаны үшін шын жүректен құттықтады», ал «Der Film» журналы фильмнің «таң қалдыратын сұспенсқа толы» және актерлік шеберлігі «тамаша», түсірілім жұмысы «керемет» екенін айтты. «Erste Internationale Film Zeitung» журналындағы тағы бір сын-пікірде фильм «Доктор Калигаридің кабинеті» фильмін еске түсіргені және «жалпы алғанда, бұл жаңа драма Калигариге тең, тіпті кейбір әсерлі сахналарда одан да жақсы» екені айтылды, сондай-ақ Вейдт «өзінен және барлық бұрынғы рөлдерінен асып түсті» делінді. «Lichtbild Bühne» мәліметінше, фильм неміс көрермендерінің арасында танымал болды, себебі фильм «біз болжаған кең таралған табысқа қол жеткізді». Кейбір дереккөздер фильмнің АҚШ-та «Love's Mockery» деген атпен шығарылғанын айтса да, бұл Мурнаудың «Der Gang in die Nacht» (1921) фильмінің атауы болды. Голландияда фильм «Het Geheim van Dr. Warren» деген атпен көрсетілді.

Мұра

Родс пен Каффенбергер фильмнің "ең ізделіп жүрген жоғалған фильмдердің қатарында" екенін айтты. Стив Джойс үнсіз кезеңдегі "Доктор Джекилл және мистер Хайдтың таңғажайып оқиғасы" фильмдерінің бейімделуіне шолу жасағанда фильмді табудың маңыздылығын атап өтті, әсіресе заманауи маңызды сынға және "жұлдызды шығармашылық командаға" деген қызығушылықты айта келіп, Вейдт, Мурнау, Фрёнд және Бела Лугозидің шағын рөльде үй қызметшісі ретінде ойнағанын еске салды.