Кіріспе

Қазіргі Нью-Джерсидің тарихы шамамен 15 000 жыл бұрын, Жастар Дриас кезеңінің аяқталуымен басталады. Американың жергілікті халқы Жастар Дриастың аяқталуынан кейін бұл аймаққа қоныс аударды; оған дейін жүздеген фут қалыңдығы бар мұз қабаты Солтүстік Нью-Джерси аймағын тұруға жарамсыз еткен еді. Еуропалықтармен байланыс 1524 жылы Джованни да Вераццаноның Джерси жағалауын зерттеуімен басталды. Еуропалықтар келген кезде, бұл аймақта Ленапе тайпаларының көптеген рулары тұрды. 17 ғасырда Нью-Джерси аймағы шведтер мен голландтардың бақылауына өтті, нәтижесінде голландтар жеңіске жетті (1655). Бірақ 1664 жылы ағылшыздар голландтардың Жаңа Нидерланд колониясын басып алып, оны Нью-Джерси провинциясы деп атады. Нью-Джерси Америка революциясында Ұлыбританиядан бөлініп шыққан он үш колонияның бірі болды және 1776 жылы Тәуелсіздік декларациясын қабылдады. АҚШ құрылғаннан кейін штат мәртебесіне ие болған Нью-Джерси Америка революциялық соғысы кезінде маңызды оқиғаларға куә болды. Нью-Джерсидің делегаттары 1779 жылы Конфедерация мақалаларына қол қойды, ал Принстон 1783 жылы төрт айға елдің астанасы болды. 1787 жылы Нью-Джерси АҚШ Конституциясын ратификациялаған үшінші штат болды. 19 ғасырда Нью-Джерси қалалары АҚШ-ты өнеркәсіптік революцияға бастап келді, ал Нью-Джерси сарбаздары 1800 жылдардағы көптеген АҚШ соғыстарында, соның ішінде Америка Азамат соғысында 88 000 сарбазбен қатысты. Штат сонымен қатар Жер асты жолының бір бөлігіне айналды. Штаттың көлік жүйесі арналар мен теміржол желілерінің құрылысы арқылы жақсара берді, бұл өнеркәсіптің одан әрі дамуына көмектесті. 20 ғасырдың басында Нью-Джерси гүлденді, бірақ экономика 1930 жылдардағы Ұлы депрессия кезінде әлсіреп қалды. Екінші дүниежүзілік соғыс (1939–1945) және Суық соғыс (1947–1991) кезінде Нью-Джерсидің кеме жасау орындары мен әскери базалары АҚШ-ты қорғауда маңызды рөл атқарды. 1960 жылдары Нью-Джерсиде бірнеше нәсілдік тәртіпсіздіктер болды және 1967 жылы американдық президент Линдон Б. Джонсон мен совет премьер-министрі Алексей Косыгин арасындағы Глассборо саммиті конференциясы өтті.

Палеоиндейлер мен америкалықтар

Палеоиндейлер алғаш рет қазіргі Нью-Джерси аймағына Висконсин мұздығының шамамен 13 000 ж.б.э. ерігеннен кейін қоныстанған. Монтегьюдағы Зиердт орны, Сассекс округі, Мусконетконг өзені бойындағы Пленге орны, Франклин қалашығы, Уоррен округі, сондай-ақ Оранж округі, Нью-Йорктегі Датчесс үңгірі – палеоиндейлердің тұрақтарын көрсетеді. Палеоиндейлер аңшы-жинаушылар болып, аң аулап, тамақ үшін өсімдіктер жинаған. Аң немесе өсімдіктер азайған кезде олар көшіп отырған. Солтүстік Американың Колумбқа дейінгі мәдениеттерінің ормандық кезеңі шамамен б.з.д. 1000 жылдан б.з. 1000 жылға дейінгі мерзімді қамтиды. Хопвелл дәстүрі б.з.д. 200 жылдан б.з. 500 жылға дейін Солтүстік-Шығыс АҚШ-тағы өзендер бойында гүлдеген американдық түпкі халықтар мәдениетінің ортақ ерекшеліктерін білдіреді. Кейіннен Нью-Джерсиде басқа да түпкі халықтар қоныстанды. Шамамен 1000 жылы Ленапе тайпасы (кейін Делавэр индейлері деп аталған) Миссисипи алқабынан келген. Ленапелер бастапқыда маусымдық көшіп-қонып жүрген, еркін ұйымдасқан топтар құрды. 500 жылға таяу садақ-жебе және керамиканың пайда болуымен, кеңейтілген отбасылық топтар белгілі бір аймақтарда ұзақ уақыт тұра бастады. Олар шағын ауқымда егіншілікпен айналысты (бірге егін еккен), мысалы, жүгері мен бұршақ және қабақ өсірді. Олар аң аулап, садақ-жебемен аң аулап, қақпандар мен түйреуіштерді пайдаланды. Күзде емен, жаңғақ, грек жаңғағы, бұтақ жаңғағы, қарағай жаңғағы және каштан сияқты жаңғақтарды жинады. Түпкі халықтар мен палеоиндейлер барлық өзендер мен ағындарда торлар мен балық аулау ілмектерімен және қолмен балық аулады. Олар Делавэр өзені, Гудзон өзенінің төменгі ағысы және Лонг-Айленд шығанағының батысындағы аймақтарда да балық аулады. Олардың алгонкин тілінің іздері штаттағы көптеген жер-су аттарында сақталған.

Еуропалық барлау

1524 жылы Францияның қызметінде саяхат еткен Джованни да Вераццано Джерси жағалауын, оның ішінде Сэнди-Хук пен Нэроузды – қазіргі Вераццано-Нэроуз көпірі орналасқан жерді зерттеді. 1609 жылы Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы үшін Генри Гудзон шығыс жағалауын, «Хальве Маен» кемесімен Делавэр шығанағын, Раритан шығанағын, Ньюарк шығанағын, Нью-Йорк шығанағын және Гудзон аймағын зерттеді. Келесі бес жыл бойы, құпия миссиялардың аясында Адриан Блок, Хендрик Кристианс және Корнелис Якобс Май Кейп-Мейден Кейп-Кодқа дейінгі жағалауды зерттеп, картаға түсіріп, бұл аймақты Жаңа Нидерланд деп атады.

Жаңа Нидерланды

Бастапқыда голландтар тері саудасы үшін шағын сауда бекеттерін салған. 1624 жылдың мамыр айында Корнелиус Якобсен Мей (оның құрметіне Кейп-Мэй аталған) басқаратын кеме отыз отбасын жеткізіп келді, олар бүкіл аймаққа, соның ішінде Оңтүстік өзенінің (Делавэр өзені) шығыс жағасында орналасқан Вильгельм бекінісіне және болашақ Нью-Джерси штатындағы алғашқы еуропалық қонысқа таралуға міндетті болды. Кейіннен Fort Nassau бекінісінде тағы бір маңызды сауда бекеті салынды. Голландияның Батыс Индия компаниясының тиімсіз басқаруы мен Кифт соғысы және Персик соғысы сияқты жергілікті халықпен болған қақтығыстардан қанағаттанбағандықтан, қоныс баяу өсті. 1658 жылы Жаңа Нидерландтың бас директоры Питер Стьювесант Берген мойыны деп белгілі болған бүкіл жарты аралы "қайта сатып алды" және 1661 жылы Берген ауылына жарғы берді, осылай штаттың ең көне муниципалитеті құрылды. 1664 жылы Жаңа Нидерландты британдықтар басып алғаннан кейін голландтардың үстемдігі аяқталды, бірақ Солтүстік Джерси көп жылдар бойы "голландтық" сипатын сақтап келді.

Жаңа Швеция

Нью-Джерсидің оңтүстік-батысының бір бөлігі 17 ғасырдың ортасына қарай шведтермен қоныстандырылды. 1638 жылы құрылған Жаңа Швеция, губернатор Йохан Бьёрнссон Принц (1643–53) басқару кезеңінде ең гүлденген шағына жетті. Принцтің жетекшілігімен, бұл қоныс Делавэр шығанағынан Скуилкилге дейін Делавэр өзенінің екі жағалауын қамтыды. Принц қазіргі Салемге жақын Нья Эльфсборг бекінісін салып, колонияның әскери және саудалық жағдайын жақсартуға көмектесті. Бұл әрекет ағылшындар мен голландтардың өзенге қоныстануына кедері келтірді, олар аймақты кеңейтуге тырысып жатқан болатын. Швед және фин колонистері голланд және ленапе көршілерімен бейбіт түрде өмір сүрді. C. A. Nothnagle Log House және Schorn Log Cabin осы алғашқы ықпалдың қалдықтары болып табылады. Жаңа Швецияның колониялық халқы 1654 жылы шамамен 368 адамға жеткен болуы мүмкін, жаңа губернатор Йохан Райзингпен бірге 250-ден астам адамның келуінен кейін, бірақ бұл бас директор Стьювесант пен 317 голланд сарбазын тоқтатуға жеткіліксіз болды.

Нью-Джерси провинциясы

Голландиялықтар Жаңа Нидерланд колониясынан Британияның Солтүстік Америкадағы колониялармен Атлантика арқылы саудасына араласты. Джон Кэбот Солтүстік Американы бірінші болып ашқан деп санайтын британдықтар, қазіргі Нью-Джерсиді қамтитын жерді Йорк герцогына (кейін Джеймс II & VII) берді. Ол полковник Ричард Николлсқа аймақты басып алуға бұйрық берді. 1664 жылдың қыркүйегінде Николлс басқаратын британдық флот қазіргі Нью-Йорк портына кіріп, колонияны жаулап алды. Британдықтар аз қарсылыққа тап болды, мүмкін голланд губернаторы Питер Стьювесанттың беделі төмен болғандықтан. Колонияны басып алғаннан кейін Николлс Нью-Амстердам мен қалған Жаңа Нидерландтың орынбасар губернаторы болды және отаршылардың меншік құқықтарын, мұрагерлік заңдарын және діни бостандықты сақтауға кепілдік берді. Гудзон өзенінің батысындағы Жаңа Нидерланд, Англияның Карл II корольіне адалдығын көрсеткені үшін, 1649 жылы король болып жарияланғанға дейін Монт-Оргуйль қамалында оған қонақжайлық көрсеткен Джерси халқына сыйлық ретінде Джерси аралының атымен Нью-Джерси деп аталды. Нью-Амстердам қаласы Нью-Йорк (Йорк герцогының құрметіне) деп өзгертілді. Карл II Нью-Англия мен Мэриленд арасындағы аймақты ағасы Йорк герцогына (кейін король Джеймс II & VII) меншікті колония ретінде берді. Кейін Джеймс Гудзон және Делавэр өзендері арасындағы жерді, болашақта Нью-Джерси болатын аймақты, Англия азамат соғысы кезінде оған адал болған екі досына – сэр Джордж Карререт пен Страттон лорды Берклиге берді. Нью-Джерсидің екі иесі жер беру және «Концессия және Келісім» атты құжатты қабылдау арқылы, Нью-Джерсидің барлық тұрғындарына діни бостандық беріп, көбірек қоныс аударушыларды тартуға тырысты. Англия шіркеуі мұндай діни бостандыққа жол бермеді. Жер үшін қоныс аударушылар жылдық жалдама төледі. Иелері Филип Карреретті Нью-Джерсидің алғашқы губернаторы етіп тағайындады, ол Элизабеттаунды колонияның астанасы деп белгіледі. Алайда, екі ие үшін жалдаманы жинау қиын болды, сондықтан 1674 жылдың 18 наурызында Беркли Нью-Джерсидегі үлесін квакерлерге сатты. Бұл сату провинцияны Шығыс Джерси және Батыс Джерсиге бөлді. Батыс және Шығыс Джерси арасындағы нақты сызық, қазіргі Оңтүстік және Солтүстік Джерси арасындағы Кит сызығына сәйкес келді және оны Джордж Кит жасады. Алайда, сызық үнемі дау тудырды. 1676 жылғы бес тарапты келісімде дәлірек зерттеулер мен карталар жасалды, нәтижесінде 1696 жыл шамасында Торнтон сызығы және 1743 жыл шамасында Лоуренс сызығы салынды, ол заңды мақсаттар үшін соңғы сызық ретінде қабылданды. Нью-Джерсидегі көптеген отаршылар фермерлер болды. Алайда, топырақтың құнарлылығына қарамастан, ағылшын ақшасының жетіспеушілігіне байланысты фермерлер күреске мәжбүр болды. Кейбіреулері құлдар ұстады немесе келісімшарт бойынша жұмыс істейтін адамдарды жұмысқа алды. Колонияның көп бөлігі голланд отаршыларынан келген қарапайым ағаш үйлерде тұрды. Атлант мұхитына жақын орналасқандықтан, отаршылар егіншілікпен, балық аулаумен және теңіз арқылы саудамен айналысты. Көлік баяу және қиын болды, көбінесе жаяу немесе атпен жүруге тура келді. Білім беру шағын діни мектептер, жеке академиялар немесе жеке сабақтар арқылы жүзеге асырылды. 1702 жылдың 15 сәуірінде Анна патшайымның тұсында Батыс және Шығыс Джерси корольдік колония ретінде қайта біріктірілді. Эдвард Хайд, Лорд Корнбери колонияның алғашқы губернаторы болды. Лорд Корнбери тиімсіз және жемқор билеуші болды, пара алып, жерге инвестиция жасады, сондықтан 1708 жылы Англияға қайтарылды. Нью-Джерсиді Нью-Йорк губернаторлары басқарды, бірақ бұл Нью-Джерси отаршыларын ашуға мәжбүр етті, олар бұл губернаторларды Нью-Йоркке жақтас деп айыптады. Судья Льюис Моррис жеке губернаторды тағайындау ісіне жетекшілік етті және 1738 жылы король Джордж II оны губернатор етіп тағайындады. 1701 жылдан 1765 жылға дейін Нью-Джерсидің Нью-Йоркпен шекарасы даулы болды, нәтижесінде бірнеше шайқастар мен шабуылдар болды. 1746 жылы Нью-Джерси колледжі (қазіргі Принстон университеті) Элизабеттаун қаласында Ұлы оянудың «Жаңа жарықтар» тобы құрды, оның ішінде Джонатан Дикинсон, Аарон Берр аға және Питер Ван Бру Ливингстон болды. 1756 жылы мектеп Принстонға көшірілді.

Америка революциясы

Нью-Джерси Ұлыбританиядан тәуелсіздік алу үшін күреске қатысқан алғашқы он үш колонияның бірі болды. Нью-Джерсидегі қоныстанушылардың көпшілігі әлі де британдық тәжге адалдық сезімін сақтап, ал көптеген құлдар азаттық үшін британдықтардың жағына шықты. Лоялистердің қатарында Нью-Джерси губернаторы Уильям Франклин де болды. 1776 жылдың 2 шілдесінде Нью-Джерсидің алғашқы Конституциясы жасалды, ол штаттық үкімет үшін негізгі құрылымды құрды. 1776 жылғы Нью-Джерси Конституциясы "бұл колонияның толық жасқа толған, елу фунт жарлық ақшасына ие болған барлық тұрғындарына" дауыс беруге мүмкіндік берді, оның ішінде ақ емес және жесірлер де; тұрмысқа шыққан әйелдер ортақ құқық бойынша мүлікке ие бола алмады. Конституция өзін уақытша деп жариялады және Ұлыбританиямен келісімге қол жеткізілген жағдайда күшін жоятынын мәлімдеді. Сайлау кезінде екі саяси партия да әйелдерге дауыс беруге рұхсат бергені үшін "кедейлік сайлаушыларға" сүйенгені үшін бір-бірін сынады. 1807 жылы дауыс беру құқығы ақ нәсілді ер адамдарға ғана берілді. Жаңа конституция қабылданғаннан кейін екі күн өткен соң, 1776 жылдың 4 шілдесінде Нью-Джерсиден бес өкіл Тәуелсіздік декларациясына қол қойды. Нью-Джерси "Революцияның тоғысқан жері" деп аталады, өйткені британдық және континенттік армиялар онда бірнеше шешуші шайқастар өткізді. Соғыс кезінде Нью-Джерсиде басқа колонияларға қарағанда көп, жүздеген шайқастар болды. Трентон, Принстон, Монмут, Юнион және Спрингфилд қалаларында бес ірі шайқас өтті. Трентон мен Принстон шайқастары бірлесіп "Он шешуші күн" деп аталады, өйткені бұл аса қажетті жеңістер ұлттың рухын көтерді. 1776 жылдың 25-26 желтоқсанында генерал Джордж Вашингтон басқаратын Континенттік армия Делавэр өзенінен тарихи өткел жасады. Бұл көрініс Эммануэль Готтлиб Лейценің "Вашингтон Делавэр өзенін кесіп өтуі" картинасында бейнеленген және Нью-Джерси штатының монетасында көрсетілген. Трентон шайқасында америкалық сарбаздар гессендіктерді тосыннан шапты, 90 минут ішінде 900-ге жуық тұтқынға алды және британдық армияға арналған жабдықтарды тартып алды. Жеңістен кейін Джордж Вашингтон армияны Делавэр өзенінен Пенсильванияға қайтарды. Бірнеше күннен кейін британдық генерал Чарльз Корнуоллис Вашингтон Делавэр өзенін қайтадан кесіп өткеннен кейін Трентонда Вашингтонның армиясымен шайқасуға үміттенді, нәтижесінде Трентон шайқасының екіншісі өтті. Трентонды қайта басып алғаннан кейін ол Ассунпинк-Криктегі бекінілген қорғанысқа шабуыл жасауға бұйрық берді. Америкалықтар британдықтарға қорғаныста ауыр шығын келтірді. Кейін Континенттік армия Корнуоллистің тоқтап қалған армиясын асып өтіп, 1777 жылдың 3 қаңтарында Принстон шайқасында Принстон қаласында орналасқан британдық сарбаздарға шабуыл жасады. Принстондағы британдықтар капитуляциялауға мәжбүр болды. Корнуоллис дереу өз армиясына Принстонда американдықтарға шабуыл жасауға бұйрық берді, бірақ снайперлер оған мүмкіндік бермеді. Бұл жеңістер британдықтарды Нью-Джерсиден кетуге мәжбүр етті. 1778 жылдың 28 маусымында Джордж Вашингтон басқаратын Континенттік армия Монмут шайқасында сэр Генри Клинтон басқаратын британдық колоннамен кездесті. Вашингтон британдық армияның артқы бөлігін тосыннан шапқысы келді. Генерал Чарльз Ли британдықтардың артқы бөлігіне американдықтардың шабуылын басқарды, бірақ британдықтар американдықтарды қоршауға тырысқанда ертерек шегінді. Шегініс салдарынан шатақ туды, бірақ Вашингтон әскерлерді жинап, екі британдық қарсы шабуылға төтеп беруге тырысты, бірақ екеуі де сәтсіз аяқталды. Ауа температурасы жоғарылаған сайын көптеген сарбаздар күн соққысынан зардап шекті. Шайқас аяқталғаннан кейін Чарльз Ли нашар басқаруы үшін әскери сотқа тартылды. Британдықтардың 1000-нан астам сарбазы қаза тапты, ал американдықтар 452 адамын жоғалтты. Осы шайқаста "Молли Питчер" туралы аңызға сай шайқасқан делінеді. Революциялық соғыс кезінде Нью-Джерсиде болған соңғы ірі шайқас (және Нью-Джерси тарихының қалған бөлігі үшін) Спрингфилд шайқасы болды. Гессен генералы барон фон Книфаузен Нью-Джерсиге шабуыл жасауды және соғыстан шаршаған Нью-Джерси колонияларының қолдауын күтті. Ол Хобарт-Гапты басып алуға үміттенді, одан Мористаундағы американдық штаб-пәтерге шабуыл жасауға болатын еді. 1780 жылдың 23 маусымында британдықтар Натанаэль Гриннің басқаруымен сарбаздарға шабуыл жасады. Генерал Грин Реритан өзенінің арғы жағындағы бекіністерден екі жақты шабуылды сәтті тоқтатып, британдықтардың басып кіруіне жол бермеді. Нью-Джерси 1779 жылдың 26 қарашасында Конфедерациялық Ережелерді ратификациялады және қол қойды. 1783 жылдың жазында Континенттік Конгресс Принстон университетінің Нассау залында кездесті. Бұл бастапқыда Пенсильвания штатының Филадельфия қаласында өткізілуі тиіс еді, бірақ бүлікші әскерлер кездесудің өтуіне кедергі келтірді. Принстон төрт айға дейін ұлттың уақытша астанасы болды. Принстондағы қысқа тұру кезінде Континенттік Конгресске 1783 жылдың 3 қыркүйегінде Париж келісіміне қол қойылғаны туралы хабарланды, соның арқасында соғыс аяқталды. 1787 жылдың 18 желтоқсанында Нью-Джерси АҚШ Конституциясын ратификациялаған үшінші штат болды, ал 1789 жылдың 20 қарашасында Нью-Джерси АҚШ құқықтарының бірінші билліне қол қойған бірінші штат болды. Нью-Джерси жаңа АҚШ үкіметінің құрылымында маңызды рөл атқарды. Вирджиния штаттарының делегаттары әр штаттың халқына сәйкес өкілдік қарастыратын жоспар ұсынғанда, кіші штаттар осы жоспармен олардың үкімет істеріне қатысу мүмкіндігінен айырылатынынан қорқып, одан бас тартты. Нью-Джерси саясаткері Уильям Патерсон әр штатқа бір дауыс берілетін Нью-Джерси жоспарын ұсынды, бұл заң шығару органында тең өкілдік қамтамасыз етті. Ұлы ынтымақтастық екі жоспарды да қабылдады, Конгресте екі жекелеген орган құрды.

Өнеркәсіптік революция

Нью-Джерси экономикасы көбінесе ауыл шаруашылығына негізделген, бірақ егінсіздік пен нашар топырақ Нью-Джерсидің алғашқы қоныс аударушыларына қиындық туғызды. Дегенмен, Джордж Хаммелл Куктың күш-жігерінің арқасында 1850-ші жылдардың басында Нью-Джерси ауыл шаруашылығына қатысты дәл зерттеулерді жариялауға қаржы бөлді. Бұл зерттеулердің жариялануы штаттың ауыл шаруашылығы зерттеулеріне қатысуын және фермерлерге тікелей қолдау көрсетуін күшейтті. Ауыл шаруашылығы Нью-Джерси тұрғындары үшін табыстың сенімді көзі болмай қалғанда, көптеген адамдар өнеркәсіптік әдістерге көшті. Патерсон Америкадағы өнеркәсіптік революцияның алғашқы ошағы болды. Пасаик өзенінің 77 фут (23 метр) биіктігіндегі Ұлы сарқырамасынан энергия алынды. Қала диірмендер мен басқа да өндірістердің маңызды орталығына айналды. Оларға тоқыма, қару-жарақ, жібек және теміржол локомотивтерін өндіру салалары кірді. Жібек өндірісі жоғары болғандықтан, ол "Жібек қаласы" деп аталды. 1835 жылы Сэмюэл Колт қалада атыс қаруын жасауды бастады. Нью-Джерси штатының Конституциясының екінші нұсқасы 1844 жылы жазылды. Конституцияда сайлау құқығы тек ақ нәсілді ер адамдарға ғана берілді, ол барлық әйелдер мен басқа нәсілді адамдардан алынып тасталды. 1776 жылғы Нью-Джерси штатының бастапқы Конституциясы бойынша бұл топтарға сайлау құқығы берілген еді. Екінші штат Конституциясының маңызды бөліктеріне атқарушы, заңнамалық және сот биліктерінің өкілеттіктерін бөлу кірді. Жаңа Конституция сонымен қатар құқықтардың жарғысын қамтиды. Конституцияға сәйкес, халық губернаторды сайлауға құқылы болды. Әйгілі өнертапқыш Томас Эдисон 1847 жылы дүниеге келді. Эдисон Менло-Паркте жұмыс істеді және көптеген өнертабыстары үшін "Менло-Парктің сиқыршысы" деп аталды; өмірі бойы 1093 патент алды. Оның ең танымал өнертабыстары – фонограф, кинетоскоп, акциялар лентасы, диктафон және татуировка машинасы. Сонымен қатар, ол шамның, радионың, телеграф пен телефонның дизайнын жетілдірді. Ол "Motion Picture Patents Company" компаниясын құрды. Оның атақты сөздерінің бірі: "Дарын – бір пайыз шабыттан, ал 99 пайыз терден тұрады", өйткені оның күш-жігері зерттеулер мен сынақтардан тұрды. Нью-Джерсиден алынған ауыл шаруашылығы өнімдері көбінесе Нью-Йорк пен Филадельфиядағы ірі сауда орындарына тасымалданды, бұл жақсы көлік құралдарын қажет етті. Алғашқы теңізге жүзуге арналған кеме Хобокеннен (Нью-Джерси) шығып, Оңтүстік Нью-Джерсиді айналып, Филадельфияда аяқталды. Кейіннен арналар жүйесі салынды, алғашқысы Моррис каналы деп аталды және Делавэр өзенінің жанындағы Флипсбургтен (Нью-Джерси) Хадсон өзенінің жанындағы Джерси-Ситиге (Нью-Джерси) дейін созылды. Делавэр және Раритан каналы Раритан өзенінің жанындағы Нью-Брансуиктен (Нью-Джерси) Делавэр өзенінің жанындағы Бордентаунға (Нью-Джерси) дейін созылды. Көліктік құралдар да жақсартылды; Хобокенде туған өнертапқыш Джон Стивенс 10 тонналық локомотив жасады, ал оның ұлы Роберт Л. Стивенс теміржол салуды бастады. 1833 жылға қарай Камден және Амбой теміржолы аяқталды, бұл Филадельфия мен Нью-Йорк арасында 7 сағаттық сапарға мүмкіндік берді. 1800 жылдар бойы оннан астам компания теміржол желілерін пайдаланды.

Екінші партия жүйесі

Тарихшылар екінші партиялық жүйенің қалыптасуын мемлекеттік және жергілікті деңгейде зерттеді. Мысалы, Брюс Бендлер Нью-Джерси штатында елдің қалған бөліктерін өзгертетін күрт өзгерістер 1820 жылдары осы штат үшін ерекше маңызды болғанын айтады. Он жылдықтың соңына қарай жаңа саяси жүйе пайда болды, сайлаушылар Джексонды қолдау немесе қарсылық көрсету бойынша поляризацияланды. 1830 жылдардың ортасына қарай демократтар мен вигтер дерлік барлық сайлаушыларды Джексонды қолдайтын және қарсыласатын коалицияларға біріктірді. Сонымен қатар, "Нарық революциясы" қарқынды жүріп жатты, өйткені индустрияландыру және көлік желілерінің жаңартылуы жалпы картинаны жергілікті экономикадан маңыздырақ етіп көрсетті, ал кәсіпкерлер мен саясаткерлер өзгерістерді жеделдетуде жетекші рөл атқарды. Мысалы, Нью-Джерси штатының Салем округындағы Уильям Джефферс жергілікті деңгейде Джексондық күштерге басшылық ету арқылы саяси жетістікке жетті, сонымен бірге банк лицензиясы алып және бу диірменін салу арқылы байлық жинады.

Соғыс және құлдық

Мексика-американ соғысы кезінде Нью-Джерсиден құралған еріктілер батальоны, төрт ротадан тұрып, 1847 жылдың қыркүйегінен 1848 жылдың шілдесіне дейін әрекет етті. Кавалерия бөлімін басқарған офицер Филипп Керни генерал Винфилд Скотттың соңынан еріп, Контрерас және Черубуско шайқастарында күш көрсетті. Соғыстан кейін Керни Нью-Джерси штатында тұрақтап қалды. Квакерлер құлдыққа қатысты төзімсіздік танытты, ал штаттың жер асты жолының маңызды бөлігі болды. Нью-Джерси заң шығарушы органы 1804 жылы құлдықты біртіндеп жою туралы заң қабылдады, соған сәйкес осы күнден кейін туған ешбір адам құл бола алмайтын болды. Штаттағы көптеген афроамерикандықтар 1830 жылға дейін толықтай босатылмады. Нью-Джерси құлдықты толығымен жойған соңғы солтүстік штат болды, ал Азамат соғысының аяқталуына қарай онға жуық африкалық американдық Нью-Джерсиде әлі де босатылған шәкірт ретінде тіркелді. 1860 жылғы халық санауы штатта 25 000-нан астам бос афроамерикандықтарды анықтады. Он тоғызыншы ғасырдың соңғы онжылдықтарында Нью-Джерсидің ауылдық аймақтарынан және Оңтүстіктен мыңдаған бұрынғы құлдар Ред-Бэнк, Лонг-Бранч және Асбери-Парк сияқты жағалау қалаларына көшіп, келесі ғасырға дейін сақталған үлкен және тұрақты қауымдастықтар құрды. Нью-Джерси бастапқыда құлдықты тыйым салатын Конституциялық түзетуді ратификациялаудан бас тартты. Нью-Джерсиде Азамат соғысының шайқастары болмаса да, штат 31 жаяу әскер және кавалерия полкінің құрамында 88 000-нан астам сарбазды жіберді, олардың шамамен 20 пайызы соғыста қаза тапты. Олардың 23 116 сарбазы Потомак армиясында қызмет етті. Нью-Джерси сарбаздары көбінесе соғыстың Шығыс майданында күш көрсетті. Мексика-американ соғысының офицері Филипп Керни бригадир генерал Уильям Б. Франклиннің басшылығымен Нью-Джерси полктерінен құралған бригаданы басқарды. Керни жарым аралдағы науқан кезінде өте дарынды офицер ретінде көзге түсті және генерал-майор шеніне көтерілді. Нью-Джерси 1860 жылғы президенттік сайлауда Стивен Дугласты Абрахам Линкольнге қарағанда жоғары бағалаған аздаған штаттардың бірі болды. Нью-Джерси халқы 1864 жылғы сайлауда Абрахам Линкольнге қарсы президенттікке кандидат болған Джордж Б. Макклелланға да өздерінің сайлаушы дауыстарын берді. Олар Линкольнді екі рет қабылдамаған жалғыз еркін штат екенін дәлелдеді. Кейін Макклеллан губернатор болып сайланды және 1878 жылдан 1881 жылға дейін қызмет етті. Патерсон және Камден сияқты көптеген өнеркәсіптік қалалар Азамат соғысы кезінде өндіріс арқылы күшті дамыды. Олар киім-кешек және оқ-дәрі сияқты соғыс материалдарының ішінде көптеген қажетті заттарды өндірді. Бұл қалалар соғыс аяқталғаннан кейін де жоғары өндіріс арқасында гүлденді.

ХХ ғасыр

Нью-Джерси штатында басшылықтың ықпалында болғандығы жиі айтылатын, себебі Эссекс округіндегі (Ньюарк) және Гудзон округіндегі (Джерси-Сити) күшті саяси ұйымдар мемлекеттік және жергілікті саясатты бақылау үшін кәсіпкерлермен тығыз байланыста жұмыс істеді. Прогрессивтік идеялар Нью-Йорк маңындағы Республикалық партияда пайда болды, әсіресе 1906 жылы мэр Марк М. Фаган және, ең бастысы, зиялы Джордж Л. Рекорд бастаған, қысқа ғана өмір сүрген «Жаңа идея» қозғалысында. Басты мақсат – теміржолдарға салынатын салықты қатардағы азаматтар төлейтін деңгейге дейін көтеру еді.

Губернаторы Вудро Вильсон

1910 жылдың қаңтарына қарай Уилсон Нью-Джерсидегі Демократиялық партияның екі басшысы Джеймс Смит-младший және Джордж Бринтон Макклеллан Харвидің назарын алдағы губернаторлық сайлаудағы мүмкін кандидат ретінде аударды. Соңғы бес губернаторлық сайлауда жеңілген Нью-Джерсидің демократиялық лидерлері сынақтан өтпеген және дәстүрден тыс кандидат Вильсонды қолдауға шешім қабылдады. Партия басшылары Уилсонның академиялық беделі оны трасттар мен жемқорлыққа қарсы күрестегі идеалды өкіл етеді деп сенді, бірақ оның басқарудағы тәжірибесінің болмауы оған ықпал етуді жеңілдетеді деп үміттенді. Уилсон «егер ұсыныс маған іздемей, бірауыздан және ешкімге ешқандай уәде бермей келсе» қабылдауға келісті. Партияның штаттық конвентінде басшылар күштерін біріктіріп, Уилсонды кандидат етіп сайлады. 20 қазанда ол Принстон университетінен кету туралы өтініш берді. Уилсонның сайлау кампаниясы прогрессивтік идея – халықтың билікте болуына бағытталды. Ол профессорлық стилін тез арада өзгертіп, көбірек еріншекті сөйлеуге көшті және өзін толыққанды прогрессивтік саясаткер ретінде көрсетті. Республикашыл Уильям Говард Тафт 1908 жылғы президенттік сайлауда Нью-Джерсиде 82 000-нан астам дауыспен жеңгенімен, Уилсон республикалық губернаторлық үміткер Вивиан М. Льюисті 65 000-нан астам дауыспен жеңді. Демократтар 1910 жылғы сайлауда штаттық жиналысты да бақылауға алды, бірақ штаттық сенат республикашылдардың қолында қалды. Сайлауда жеңіске жеткеннен кейін Уилсон Джозеф Патрик Тумультиді жеке хатшысы етіп тағайындады. Штаттағы прогрессивизмнің интеллектуалдық көшбасшысы Джордж Рекордпен тығыз жұмыс істеп, Уилсон реформалық бағдарламасын жасауға кірісті. Смит Уилсоннан АҚШ Сенатына үміткерлігін қолдауды сұрады, бірақ Уилсон бас тартты және оның орнына Демократиялық партияның алғашқы сайлауында жеңіске жеткен Смиттың қарсыласы Джеймс Эдгар Мартинді қолдады. Мартиннің Сенаттағы жеңісі Уилсонға Нью-Джерси Демократиялық партиясында тәуелсіз күш ретінде беделін қалыптастыруға көмектесті. 1910 жылға қарай Нью-Джерси мемлекеттік жемқорлыққа ұшыраған штат ретінде танымал болды; штат «Трасттардың анасы» деп аталды, себебі ол Standard Oil сияқты компанияларға басқа штаттардың монополияға қарсы заңдарынан қашуға мүмкіндік берді. Уилсон және оның одақтастары Геран заң жобасын тез арада қабылдады, ол барлық сайланатын лауазымдар мен партиялық лауазымдарға алғашқы сайлауларды міндетті ету арқылы саяси басшылардың билігін шектеді. Көп ұзамай Вильсон қолдаған жемқорлыққа қатысты заң мен жұмысшылардың өтемақысы туралы заң қабылданды. Губернаторлық мерзімінің алғашқы айларында осы заңдарды қабылдауда жетістікке жеткені үшін Уилсон ұлттық және екі партиялық деңгейде реформатор және прогрессивтік қозғалыстың көшбасшысы ретінде танылды. Республикашылар 1912 жылдың басында штаттық жиналысты бақылауға алды, ал Уилсон өзінің қалған мерзімін заң жобаларына вето қоюмен өткізді. Дегенмен, ол әйелдер мен балалардың еңбегін шектейтін және фабрикадағы жұмыс жағдайларын жақсартатын заңдарды қабылдауға қол жеткізді. Жаңа Мемлекеттік білім беру кеңесі құрылды, «оның инспекция жүргізу және стандарттарды сақтау, аудандардың қарыз алу құқығын реттеу және мүгедек балаларға арналған арнайы сыныптар ашуға өкілеттігі бар». Ол қызметтен кеткенге дейін тегін тіс емханаларын ашуды қадағалап, «толыққанды және ғылыми» кедейлер туралы заң қабылдады. Оқытылған медбикелік қызмет стандарты бекітілді, барлық түзеу мекемелері мен түрмелердегі келісімшарттық еңбек жойылып, мерзімі белгісіз сотталу туралы заң қабылданды. Теміржол компанияларының барлығы «қызметкерлеріне айына екі рет жалақы төлеуге» міндеттелген заң қабылданды, сондай-ақ сауда орындарында жұмыс істейтін адамдардың жұмыс уақытын, денсаулығын, қауіпсіздігін, жұмысқа орналасуын және жасын реттеу шаралары жүзеге асырылды. Уилсон биліктен кетер алдында «Жеті қарындас» деп аталған монополияға қарсы заңдар сериясына қол қойды, сондай-ақ жергілікті шерифтерден қазылар алқасын таңдау құқығын алып тастаған тағы бір заңға қол қойды.

1910-шы жылдар

Standard Oil Company of New Jersey – мұнай өндіру, тасымалдау, тазарту және сату бойынша ірі, жалпыұлттық интеграцияланған ұйым болды. Бастапқыда оның негізгі өнімі – жарықтандыруға арналған керосин, ал 1900 жылдан кейін – автомобильдерге арналған бензин еді. 1911 жылы АҚШ Жоғарғы Соты Шерман монополияға қарсы заңын бұзғандықтан, Standard Oil Company of New Jersey компаниясын таратуға бұйрық берді. Standard Oil АҚШ-қа келетін тазартылған мұнай ағынының шамамен 90%-ын бақылап, дерлік толық монополияға ие болды. Компания таратылу нәтижесінде 34 кіші компанияға бөлінді. 1916 жылдың 1 шілдесінен 12 шілдесіне дейін Джерси жағалауында акулалардың бірнеше шабуылы болды, нәтижесінде төрт жүзуші қаза тауып, тағы біреуі ауыр жарақат алды. Осы оқиғалар АҚШ-тың солтүстік-шығысындағы қауіпті ыстық толқын мен полиомиелит эпидемиясы кезінде болды, бұл мыңдаған адамдарды Джерси жағалауындағы демалыс орындарына әкелді. Содан бері ғалымдар қандай акула түрі кінәлі екенін талқылап келеді, ең көп айтылатыны – үлкен ақ акула.

Бірінші дүниежүзілік соғыс 1917-1918 жылдар

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Нью-Джерси кеме жасау және өндіріс орталығы болды. Нью-Джерсидің Элизабет қаласындағы Сингер компаниясы сияқты қолданыстағы зауыттар қару-жарақ бөлшектерін жасауға көшірілді. DuPont Engineering сияқты компаниялар жаңа мұнай өңдеу және оқ-дәрі зауыттарын салды. Соғыстан кейін көптеген компаниялар мен зауыттар химия өнімдеріне ауысты, соның нәтижесінде Нью-Джерси әлемдегі жетекші химия өндіруші елдердің біріне айналды. Нью-Джерси жағалауында бірнеше одақтас кемелері батып кетті. Кресскилдегі Мерит лагері Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысу үшін іске қосылды. Сол жерден көптеген сарбаздар Еуропаға аттанғанға дейін Хобокенге жіберілді. Мерит лагері 1919 жылдың қараша айында жабылды. 1917 жылы соғысқа көмектесу мақсатында Нью-Джерси штатының Пембертон қалашығында Форт Дикс құрылысы басталды. Ол соғыс бойында оқу және жинақталу алаңы ретінде пайдаланылды. Соғыстан кейін ол демобилизация орталығына айналдырылды.

Қиын жиырмалар

АҚШ-тың көп бөлігі сияқты, Нью-Джерси штаты да 1920 жылдары гүлденді. Осы кезеңде Нью-Джерси халқы мен жұмыспен қамту деңгейі күрт өсті. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін зауыт өндірісі төмендесе де, өндіріс желілері тауар өндіруді жалғастырды. 1920 жылдары көлік мүмкіндіктері жақсарып, автомобильдер қолжетімді болды, жолдар жаңа технологиялармен, соның ішінде «жугхэндл» бұрылыстарымен жаңартылды. Осының нәтижесінде, бұрын өз қалаларының шетінен шықпаған адамдар енді штаттың кез келген жеріне саяхаттай алды. Джерси жағалауы тартымды демалыс орнына айналды. Штаттар аралық саяхатты жеңілдету үшін көптеген көпірлер мен туннельдер салынды. 1926 жылы Камден мен Филадельфияны байланыстыратын Бенджамин Франклин көпірі аяқталды. 1927 жылы Хадсон өзенінің астындағы Голланд туннелі салынды, бұл Нью-Джерси мен Нью-Йорк арасында жылдам және ыңғайлы көлік құралын қамтамасыз етті. Бұрын Хадсон өзенінен өту үшін паромдар қолданылатын. Кейіннен 1931 жылы Джордж Вашингтон көпірі және 1937 жылы Линкольн туннелі аяқталды, бұл Манхэттенге жол ашты. Нью-Йорк пен Нью-Джерсиді байланыстыратын барлық туннельдер мен көпірлерді 1921 жылдың 30 сәуірінде құрылған Нью-Йорк және Нью-Джерси Порттық басқармасы басқарады. Нью-Джерси алкогольді сатып алу мен сатуға шектеу қойған «Құрғақ заңды» ратификациялаған алғашқы штат болды. Алайда, алкоголь өндіруге және сатуға тыйым салған АҚШ Конституциясының он сегізінші поправкасы 1933 жылдың желтоқсанында жиырма бірінші поправкамен күштен шығарылды. Ньюарк сыра зауыттары дерлік бірден қайта ашылды.

Ұлы депрессия дәуірі

АҚШ-тың қалған бөлігі сияқты, Нью-Джерси халқы да Ұлы депрессияның ауыр соққысын алды. 1933 жылға қарай халықтың оннан бірі Франклин Рузвельттің «Жаңа саясат» бағдарламасына тәуелді болды. Шындығында, Нью-Джерси кедей адамдарға тілек айтуға лицензия берді, себебі Нью-Джерси мемлекеттік қоры таусылып бара жатқан еді. ФДР-дің Екінші «Жаңа саясатының» бөлігі болған Жұмыс прогресі басқармасы аясында кедейлерді қолдау мақсатында көптеген жаңа жұмыс орындары құрылды, оның ішінде Форт Дикс, Эдисон қаласындағы Рузвельт саябағы және Пискатауэйдегі Ратгерс стадионының кеңейтілуі жүзеге асты. Ұлы депрессия кезінде ереуілдер де жиі болды; 1937 жылы Нью-Джерсидегі қабір қазушылардың тобы ереуілге шықты. 1938 жылы Орсон Уэллс «Әлемдер соғысы» радио хабарламасын жариялады. Тыңдаушыларға «Трентоннан 32 шақырым қашықтықтағы Гроверс-Милл маңындағы фермаға үлкен, жалындаған нысан құлап түскені» айтылды. Онда жер бетіне келген шетелдік монстрлер көптеген қиратушылықтар жасап жатқаны сипатталды. Бұл радиолық қойылым екені алдын ала хабарланса да, хабарлама Нью-Джерси және айналасындағы аймақтарда кеңінен үрей тудырды. Көптеген адамдар хабарламаның шындыққа сәйкес келетініне сеніп, Нью-Джерси аймағынан қашып кетті немесе хабарланған монстрлардан қорғану үшін үйлерін жапты. CBS тыңдаушылардың назарын аудару үшін ойдан шығарылған хабарламаларға рұқсат бергені үшін сынға ұшырады. Уэллс және басқа хабар таратушылар заңмен жазаланбады, бірақ қысқа мерзімге ресми емес «үй қамауында» ұсталды. Ұлы депрессия кезінде атақты авиатор Чарльз Линдбергтің 20 айлық ұлы Чарльз Август Линдберг кіші, Хопвелл, Нью-Джерси маңындағы үйінен Линдбергтің ұрлануы оқиғасы болды. Полиция ұрлаушының қашуына жол бермеу үшін көптеген жолдарды жапты және Линдбергтер отбасының мүшелерін тексерді. Федералды сарапшы Артур Кёлер ұрлаушы қолданған бағананы мұқият қарап шықты және оның Оңтүстік Каролина штатындағы МакКормик қаласындағы компанияға жататынын анықтады. Джеймс Финн – ол төлем ақшасын өткізіп жатқанда ұстауға тырысқан лейтенант еді. Соңында, төлем қағазы табылып, Бруно Хауптманға жататыны анықталды; шотта Хауптманның Dodge Saloon машинасының мемлекеттік нөмірі жазылған, оны бензин құю станциясының қызметкері жазып алған. Ол Флемингтон, Нью-Джерсиде «Ғасыр соты» деп аталған сотта сотталды және кінәлі деп танылды. Ол Нью-Джерси штатының Трентон қаласындағы Нью-Джерси мемлекеттік түрмесінде электр тогымен өлім жазасына кесілді. Линдбергтің ұрлануы федералды ұрлау туралы заңның қабылдануына әкелді, ол «Линдберг заңы» деп те аталады, ол ұрлауды федералды қылмыс деп жариялады. 1937 жылы неміс дирижаблі «Гинденбург» Манчестердегі Лейкхерст әскери-әуе базасының үстінде жарылды. Лейкхерстке жақындаған кезде дирижабль кенеттен өртеніп кетті, 34 секунд ішінде сутегімен толтырылған дирижабльдің бәрі жалынға айналды; апатта 36 адам қаза тапты, олардың көпшілігі жанып жатқан кемеден секірді. Көпшілік пікірге қарамастан, «Гинденбург» өртенуге дейін бір жыл бойы сәтті рейстер жасаған. Осы оқиғаға байланысты сұрақтар мен даулар әлі де жалғасуда: өрттің кенеттен тұтану себептеріне қатысты теориялар арасында неміс нацистеріне қарсы саботаж, статикалық заряд және тұтанғыш мата бар.

Екінші дүниежүзілік соғыс және 1940 жылдар

Нью-Джерси штатындағы кеме жасаушылық шеберханалар Екінші дүниежүзілік соғыста көптеген әскери кемелерді – линкорларды, авианосецтерді, ауыр крейсерлерді және эсминдерді салуға жауапты болды. Соғыс жылдары олар одақтас елдердің соғысқа қатысты барлық келісім-шарттарының 9 пайызын иеленді. Соғысқа шақырылған тұрғындардың саны 500 мыңға жуық болды, бұл Нью-Джерси халқының 10 пайызынан астам құрады. Көптеген әйелдер күйеулері майданға кеткен кезде зауыттарда жұмыс істеді. Кэмп Килмер Нью-Брансуик қаласының жанында орналасқан және Нью-Йорк портына кемелерді тоқтатуға арналған аймақ болды. Оның ғимараттары қорғаныш маскировка үлгілерімен боялған. Кэмп Килмер әскерилерге медициналық көмек көрсету және қажетті жарақтармен қамтамасыз ету арқылы көмектесті. Кейіннен Килмер лагері Корея соғысы мен 1956 жылғы Мажарстан революциясы үшін қайтадан қолданылды. Форт Дикс әскерилерді соғысқа даярлау үшін қайта ашылды. Соғыс кезінде Монмут округіндегі Эрл әскери-теңіз қару станциясы теңіз өндірісі үшін ашылды және кемелерге оқ-дәрілерді қауіпсіз түрде жүктеуге мүмкіндік берді. Миллвилл әуежайы 1941 жылдың 2 тамызында ашылды. Ол "Американың бірінші қорғаныс әуежайы" деп аталды, себебі ол истребительдерді оқ атудан оқыту үшін құрылған. Осы әуежайда 1500-ден астам ұшқыш жауынгерлік ұшқыштар даярланды. Санди-Хук мүйісінде Форт-Хэнкок та ашылды. Форттағы артиллерияшылар неміс суасты қайықтарының Нью-Йорк портына енуіне кедергі келтірді. Қазіргі кезде Макгуайр әуе күштері базасы ретінде белгілі әуежай 1937 жылы Форт Дикс әскери базасын қолдау үшін Радд Филд ретінде ашылды. Соғыс кезінде кеңейтіліп, 1949 жылы Әуе күштеріне берілді. Солтүстік-Шығыстағы ең маңызды соғыс оқиғаларының бірі 1945 жылы болды, АҚШ күштері Нью-Джерси жағалауында неміс U-869 суасты қайығын батырды. Санди-Хук Гейтвей паркіндегі қазіргі жағалау күзеті станциясы соғыс жылдары Нью-Йорк портын қорғау үшін жұмыс істеді. Глостер қаласында жапон, неміс және итальян текті адамдарды ұстаған тұтқын лагері орналасқан. Сонымен қатар, Сибрук фермасы жапон-американдық жұмыс күшін пайдаланып өнімділікті арттырды, себебі үкімет интернат лагерьлерінен келген адамдардың шағын топтарына жұмыс істеуге рұқсат берді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін үкімет тұтқын лагерьлерін жапты, бірақ лагерьдегі көптеген адамдар Сибрук фермасында жұмыс істеуді жалғастырды. 1947 жылы штаттық үкіметті қайта ұйымдастырумен қатар, қазіргі Нью-Джерси штатының Конституциясы бекітілді. Губернаторларға үш жыл емес, төрт жыл қызмет етуге рұқсат берілді, ал заң шығарушы орган 40 мүшелі Сенат пен 80 мүшелі Бас Ассамблеядан құралды. Жаңа штат Конституциясы әйелдерге және афроамерикандықтарға сайлау құқығын қайтарды.

ХХ ғасырдың соңы

1950 жылдары Нью-Йорк және Нью-Джерси порты басқармасы Ньюарк және Элизабет қалаларында Порт-Ньюарк Элизабет теңіз терминалын жоспарлап, салды. Малькольм Маклиннің инновациясы және Sea Land Corporation компаниясының құрылуының нәтижесінде бұл порт әлемдегі алғашқы контейнерлік порты болды. Жаңа ашылған порт Бруклин, Төменгі Манхэттен және Хобокен порттарын жылдам ескіргенге дейін жеткізді. 1985 жылы бұл порт әлемдегі ең жұқ жүк көлеміне ие болды. (Порт-Ньюарк Элизабет теңіз терминалына қараңыз). 1960 жылдары көптеген афроамерикандықтар өзін құқықтан шеттетілген сезінді, бұл сезім нашар қалалық жағдайлармен, өнеркәсіптік жұмыс орындарының азаюымен және азаматтар арасындағы өкілдігі аз полиция күштерінің бейтараптығымен күшейді. Бұл жағдай нәсілдік тәртіпсіздіктерге әкелді, алғашқысы 1964 жылдың 2 тамызында Джерси-Ситиде болды, ол ауыр зақым келтірді. 71 дүкенге зақым келді және 46 адам жарақат алды. 1964 жылдың 11-13 тамызы аралығында Патерсон және Элизабет қалаларында да ұқсас тәртіпсіздіктер орын алды. Патерсон қаласындағы тәртіпсіздікте жиырма дүкен мен басқа да ғимараттар зақымдалып, сегіз адам жарақат алды. Элизабет қаласындағы тәртіпсіздікте алты адам жарақат алып, он жеті дүкенге зақым келді. Осы тәртіпсіздіктердің салдарынан 135 адам тұтқындалды. 1967 жылдың жазында Джон Уильям Смит Ньюарк полицейлерінің екеуінен қаза тапты деген күдікпен наразылықтар басталды. Наразылықтар мен одан кейін болған тәртіпсіздіктер негізінен Ньюарк және Плейнфилд қалаларының афроамерикандық қауымдастықтарында болды. Смит өлтірілмегенімен, тәртіпсіздіктер нәсілдік шиеленістің ондаған жылдық тарихына жауап болды, ол ақ үстемдік билік пен афроамерикандық қауымдастықтар арасындағы шиеленіс еді. Тәртіпсіздіктерде 24 адам қаза тауып, шамамен 1600 адам тұтқындалды. Тәртіпсіздіктер Ньюарк пен оның көршілес қалаларының құлдырауына ықпал еткен маңызды факторлардың бірі болып саналады. Қала тұрғындары, мүмкіндігі болғандар, тәртіпсіздіктерден кейін қаладан шығып, қала сыртына көшті. 1967 жылдың 23-25 маусымында, суық соғыстың ортасында президент Линдон Джонсон Нью-Джерси штатының Глассборо қаласында Кеңес Одағының премьер-министрі Алексей Косыгинмен Глассборо саммитінде кездесті. Кездесу Глассборо мемлекеттік колледжінде өтті. Бұрынғыдай, баллистикалық зымыранға қарсы жүйелерді шектеу саласында нақты келісімдерге қол жеткізілмеді. Алайда, кездесу Кеңес Одағы мен АҚШ арасындағы шиеленісті қарым-қатынасты жақсартуға көмектесті. Шығыс жағалаудағы стратегиялық орналасуына байланысты Нью-Джерси АҚШ-тың суық соғыстағы қорғанысында маңызды рөл атқарды. Филадельфия және Нью-Йорк қалаларындағы астаналық аймақтарды қорғау үшін Нью-Джерсиде екі топта 14 "Найк" авиацияға қарсы зымырандар батареясы құрылды. Сонымен қатар, Нью-Джерсиде өңірлік басқару орталығы құрылды. 1974 жылға қарай зымырандық нысандар тоқтатылды. Бұдан басқа, әуе қорғанысы радиолокациялық станциялары, ұшақтарды ұстау базалары, ұшаққа қарсы қару батареялары, жер-әуе зымырандары нысандары және басқару-бақылау нысандары Кеңес әуе күштерінің ұзақ қашықтықтағы, ядролық қаруланған ұшақтарынан қорғану үшін салынды. 1973 жылы Нью-Джерсидің Жоғарғы соты заң шығарушы органға кедей аймақтардағы мектептерді тең қаржыландыратын заң қабылдауға бұйрық берді. Заң шығарушы орган мұны 1975 жылы жасады, бірақ оны қаржыландыра алмады. Содан кейін сот 1976 жылы барлық мемлекеттік мектептерді сегіз күнге жапты, содан кейін заң шығарушы орган табыс салығы туралы заң жобасын қабылдады. Бұл заң жобасына дейін штат табыс салығын төлемеді. 1998 жылы Эллис аралының оңтүстік жағы АҚШ Жоғарғы сотының Нью-Джерсиге қарсы Нью-Йорк ісі бойынша шешімінен кейін Нью-Джерсидің юрисдикциясына өтті. Бұрын арал Нью-Йорк штатының басқаруында болған. Алайда, сот шешімінен кейін Нью-Джерси мен Нью-Йорк арасындағы келіспеушіліктер екі штаттың аралдың юрисдикциясын бөлісуіне әкелді.

2004-05 губернаторлық бос орын және одан кейінгі оқиғалар

Бұрынғы губернатор Джеймс МакГриви 2004 жылғы 15 қарашада, ақы төлеп ықпал ету және қорқытуға байланысты, білікті еместігі ұзақ уақыттан бері айтылып жүрген, гомосексуалды қарым-қатынастағы адамды тағайындаудың заңсыздығына қатысты скандалдардан кейін отставкаға кетті. Нью-Джерси штатында сол кезде вице-губернатор лауазымы болмағандықтан, кеңседе бос орын қалды. Сенат президенті Ричард Коди МакГривидің орнына губернатор міндетін атқарушы (кейіннен губернатор) болып қызмет етті. Джон Корзин 2005 жылғы 8 қарашада Нью-Джерси губернаторы болып сайланды және 2006 жылғы 17 қаңтарда қызметке кірді. 2005 жылғы 8 қарашадағы сайлау күні сайлаушылар штат конституциясына 2009 жылғы сайлаудан бастап вице-губернатор лауазымын құру туралы түзету енгізді. Бұл лауазымға алғаш рет 2009 жылы қызметке келген Ким Гуадагно сайланды.

Сауалнамалар

Апплтонның Жылдық циклопедиясы 1863 (1864), барлық елдердегі оқиғаларды егжей-тегжейлі қамтиды; онлайн; онлайн көшірмелері үшін «Жылдық циклопедияны» қараңыз. 1861–1902 жылдар аралығындағы әр жыл сайын АҚШ-тың әр штаты туралы бірнеше бет бар. Федералды жазушылар жобасы, Жұмыс жобасының басқаруы. Нью-Джерси: оның қазіргі және өткені туралы нұсқаулық (Нью-Йорк: Гастингс Хаус, 1939), штаттың қалалары, кенттері, экономикасы және тарихы туралы танымал нұсқаулық. Федералды жазушылар жобасы, Жұмыс жобасының басқаруы. Нью-Джерси оқиғалары. Флеминг, Томас. Нью-Джерси: Тарих (Нортон, 1984), қысқаша, көпке танымал шолу. Лурри, Максин Н., және Марк Маппен, редакторлар. Нью-Джерси энциклопедиясы (2005), 930 беттік ауқымды нұсқаулық. Лурри, Максин Н., және Ричард Вейт, редакторлар. Нью-Джерси: Бақ штаттың тарихы (Ратгерс университетінің баспасы, 2012) 319 б.; университет оқулығы. Нью-Джерси. Тарих комитеті. Нью-Джерси тарихының сызбасы (1950) онлайн, 412 б.

Экономикалық және әлеуметтік тарих

Бёрстин, Джоан Н., ред. Өткен және болашақ: Нью-Джерси әйелдерінің өмірі (1990)
Клеменс, Пол Г. Е. Молыңның пайдалануы: Нью-Джерси экономикасының тарихы (Нью-Джерси тарихи комиссиясы, 1992)
Грейсон, Уолтер Д. "Қала маңының жоғалуы: Нью-Джерсиде азаматтық құқықтар қозғалысының аяқталуы" (Фэрли Дикинсон университетінің баспасы, 2013) 221 бет.
Джонсон, Джеймс П. Нью-Джерси: ептілік пен өнеркәсіп тарихы (1987).
Муррин, Мэри Р., ред. Нью-Джерси тарихындағы әйелдер (1985).
Пурвис, Томас Л. "Нью-Джерсидің XVIII ғасырдағы халқының еуропалық тегі", Нью-Джерси тарихы 100 (1982 жылғы көктем-жаз): 15–31.
Веколи, Рудольф Дж. Нью-Джерси халқы (Д. Ван Ностранд, 1964)

Саясат

Хирст, Дэвид В. Вудроу Уилсон: реформалық губернатордың құжаттамалық баяны (1965) https://archive.org/details/woodrowwilsonref0000davi
Левин, Питер. "Джексон дәуіріндегі штат заң шығару партиялары: Нью-Джерси, 1829–1844", American History журналы, 62 (1975 жылғы желтоқсан): 591–608.
Линк, Артур С. Уилсон: Ақ үйге жол (Princeton UP, 1947) 1-том, 93–308 беттер.
МакКормик, Ричард П. Нью-Джерсидегі дауыс беру тарихы (Rutgers UP, 1953)
Нобл, Рэнсом Э. Уилсонға дейінгі Нью-Джерси прогрессивизмі (Princeton UP, 1946) онлайн
Полссон, Мартин. Прогрессивті реформаның әлеуметтік алаңдаушылықтары: Атлантик-Сити, 1854–1920. (NYU Press, 1996).
Принс, Карл Э. "Қамқорлық және партия машинасы: Нью-Джерсидегі демократиялық-республикалық белсенділер, 1801–1816", William and Mary Quarterly (1964) 21#4, 571–578 беттер.
Ренда, Лекс. "Дисфункционалды партия: Нью-Джерси вигтерінің құлауы, 1849–1853", New Jersey History, 116 (көктем/жаз, 1998), 3–57.
Рейнольдс, Джон Ф. Демократияны сынау: Нью-Джерсидегі сайлау мінез-құлқы және прогрессивті реформа, 1880–1920 (North Carolina University Press, 1988)
Салмор, Барбара Г. және Стивен А. Салмор. Нью-Джерси саясаты мен үкіметі: қала маңының өркендеуі (4-ші басылым, 2013) үзінді
Тобин, Юджин М. "Тең салық салуды іздеу: Джерси-Сити корпоративтік өршілдікке және теміржол тресінің салықтан қашуына қарсы күресі". Экономика және әлеуметтанудың американдық журналы, 34.2 (1975): 213–224.