Кіріспе

Польша кинорежиссері (1908–1980)

Александр Форд (туған Mosze Lifszyc; 24 қараша 1908 жылы Киевте, Ресей империясы – 4 сәуір 1980 жылы Неапольде, Флорида, АҚШ) – поляк кинорежиссері және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кеңес Одағындағы Польша Халық Армиясының кинотоптарының басшысы. Соғыстан кейін ол Film Polski компаниясының директоры болып тағайындалды. 1948 жылы ол Лодзьдегі Ұлттық кино мектебінің профессоры атанды. Оның студенттерінің арасында Роман Полански және поляк режиссері Анджей Вайда болды. Польшадағы коммунистік партиядағы антисемиттік тазалау кезінде Фордқа еврей педагогінің өмірі туралы фильм дайындауға тыйым салынды. Одан кейін 1968 жылы Израильге эмиграциялап, Германия мен Дания арқылы АҚШ-қа көшті. 1980 жылы Флорида штатының Неаполь қаласында өз өмірін өз қолымен аяқтады.

Кәсіби мансап

Форд 1930 жылы қысқа үнсіз фильмдер түсіргеннен кейін өзінің алғашқы толық метражды фильмін – «Маскот» фильмін жасады. Ол «Көшелер легионы» (1932) фильмінде дыбысты қолданбады. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Форд Кеңес Одағына қашып, Ежи Босакпен тығыз жұмыс істеп, КСРО-да Польша Халық Армиясы үшін кино бөлімін құрды. Бұл бөлім Czołówka Filmowa Ludowego Wojska Polskiego (немесе жай ғана Czołówka; алдыңғы қатар) деп аталды. Форд пен Польша Коммунистік партиясынан құралған әріптестері елдің кино өндірісі инфрақұрылымының көп бөлігін қайта жаңартып, қалпына келтірді. Роман Полански өзінің өмірбаянында олар туралы былай деп жазды: «Олардың арасында өте қабілетті адамдар болды, әсіресе Александр Форд, партияның қарт мүшесі, ол кезде қатаң сталинист болды. [ ] Соғыстан кейінгі алғашқы кезеңдегі нақты ықпалды тұлға Фордтың өзі болды, ол өзінің шағын кино империясын құрды». Форд келесі жиырма жыл бойы Лодзьдегі мемлекеттік Ұлттық кино мектебінде (Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa) профессор болып жұмыс істеді. Ол, ең алдымен, соғыстан кейінгі алғашқы «Майданек – Еуропаның зираты» (Majdanek cmentarzysko Europy) деректі фильмін және поляк жазушысы Генрик Сенкевичтің осы аттас романы негізінде түсірілген «Тевтон орденінің рыцарлары» (1960) көркем фильмін түсіргені үшін есімде қалды.