Кіріспе

Ландисуль, сондай-ақ Лландиссұл деп те жазылады, Уэльстің Сердигион графтығындағы шағын қала және қауым. Қауым ретінде ол Капел Деви, Хореб, Понтсиан, Прен гвин, Трегроес, Ридовен және Лландисул қаласының өзінен тұрады. Лландисуль Теифи өзенінің аңғарында, Сердигионның оңтүстігінде орналасқан және балық аулау мен каноэмен айналысу үшін танымал. 2011 жылғы мәлімет бойынша, қауымда 2732 адам тұрады. Ал қаланың өзінде 1484 адам тұрады. Лландисуль Уэльстегі уэльстік тақырыптар мен уэльс тіліндегі кітаптардың ең белгілі баспагерлерінің бірі – Гвасг Гомердің орны ретінде де белгілі. Қала Францияның Бретань аймағындағы Плогоннекпен (Плогонег) қаласымен туысқан.

Этимология

Уэльс тіліндегі қала атауы "шіркеу" деген мағынаны білдіретін llan және әулие Тайсулдың өзгерген есімінің бірігуінен құралған, яғни "Сент Тайсул шіркеуі" дегенді білдіреді.

Тарих

Пенкодфоль – Лландисул қаласынан солтүстік-шығысқа қарай бір шақырым жерде орналасқан Темір дәуіріне жататын төбешік. Овал пішінді, қоршаулы және бекітілген, екі қабырғасы бар, шамамен 160 метр (525') х 128 метр (420') көлемдегі бұл құрылыс, оқшауланған төбенің үстінде бұзылған қабырғалар мен тік беткейлермен белгіленеді. Бұл жерде б.з.б. 1-ші ғасырдың соңына немесе б.з. 1-ші ғасырының басына жататын қола мойлықтың екі жартысы табылған. Қаланың ең көне ғимараты – 13 ғасырға дейін салынған шіркеу. Ол 6 ғасырдағы алғашқы шіркеу орнында тұрғызылған. Әулие Тайсул – Середиг ап Кунедданың немересі (осыдан Середигион атауы шыққан) және Әулие Давидтың туысы. 12-14 ғасырлар аралығында Англия патшалары мен Эдвардтық шекара лордтары осы жерлерді жергілікті билеушілерден тартып алып, жәрмеңкелер мен базарлар ашты. Оуайн Глиндүр осы қаламен байланысты. Лландисул халқы 1400 жылы шайқаста оны қолдады, ал кейін Генрих IV оның Лландисул маңындағы жерлерін тәркіледі. 1644 жылы, Англия азаматтық соғысы кезінде, корольдік әскері Середигионды парламенттік әскерден қорғады. Роялистер парламентарийлердің Середигионға өтуіне кедерлес болу үшін Лландисулдағы көпірдің үш аркасының біреуін қиратты.

Экономика

Қазіргі Лландисулда өнеркәсіп өте аз. Жүн фабрикалары жабылып, басқа мақсаттарға қолданылады; біреуінде бұрын тәттілерді таратумен айналысқан кәсіпорын орналасқан, бірақ ол қазір тоқтатылған, ал ғимарат бос тұр. 2008 жылға дейін әр екі апта сайын мал базары өткізіліп тұрды, кейін бұл орын жаңа Лландисул айналма жолының бір бөлігіне айналды. Батыс Уэльске туризм адамдарды тартады, бірақ Лландисулда ерекше туристік тартымдылықтар болмағандықтан, бұл кіріс көзінен көп пайда көре алмайды. Лландисул – 1864 жылы ашылып, 1952 жылы жолаушылар тасымалы тоқтатылған Ньюкасл-Эмлин тармағындағы теміржол станциясы болған. Telynau Teifi Harps – 2004 жылы Ceredigion округі әкімдігі мен Еуропалық Одақтың көмегімен арфа жасаушы Аллан Шиерс құрған қоғамдық кәсіпорын. Бұл Уэльстегі арфа жасаудың жалғыз мекемесі, ал бұл ел арфамен байланысты дәстүрлі өнеркәсіпке ие. Мұнда кельт және халық арфалары жасалады, сонымен қатар өндіріс процесінің барлық кезеңі осы орында жүзеге асырылады. Лландисул падлерс каноэ орталығы 1998 жылдың қазан айында ашылды. Онда курстар өткізіліп, 35 адамға дейін сыйымдылықта тұруға жағдай жасалады. Каноэмен жүзу туристерді тартады, олар жергілікті экономикаға үлес қосады.

Мәдениет және қоғамдастық

Мемориалдық парк – Теифи өзенінің иірімдерінде орналасқан демалыс аймағы. Балалар ойын алаңы, теннис клубы, боулинг клубы және спорт алаңдары бар. Осы жерде Лландюсул крикет клубы мен футбол клубы ойын өткізеді. Крикет клубы Оңтүстік Уэльс крикет қауымдастығында (Бірінші және Алтыншы дивизиондар) екі командамен қатысады және дамыған жастар бөліміне ие. Футбол клубы да Ceredigion лигасының Бірінші және Екінші дивизиондарында екі команданы ұстайды және 2016–17 жылдары лига чемпиондары атанды, сондай-ақ Emrys Morgan кубогын жеңіп алды. Тайсул залы 1955 жылы екі дүниежүзілік соғыста қаза тапқандарды еске алу үшін салынған. Онда 400 адамға сыйымдылық бар, сонымен қатар түрлі шаралар мен жиналыстар өткізіледі. Лландюсулда пошта бөлімі, екі дәріхана, түрлі дүкендер, шіркеу, бірнеше шағын шіркеулер және бассейнмен жабдықталған демалыс орталығы бар. Лландюсулдағы төрт ірі банктың соңғысы 2017 жылы жабылды. Лландюсул балық аулау қауымдастығы Теифи өзеніндегі 30 мильге жуық балық аулау құқығына ие, бұл өзен шабдан, теңіз шабаны және форельге өте белгілі. Llandysul Paddlers тарихи ғимаратта орналасқан, ол Теифи өзенінің жанында орналасқан және бастапқыда жергілікті қауымды қуатпен қамтамасыз еткен. Лландюсул және аудандық жергілікті тарих қоғамы Лландюсул кітапханасының жоғарғы қабатында көрме ұйымдастырған. Calon Tysul 2017 жылдың қараша айында құрылды. Бұл орын бұрынғы екі жеке ұйымды біріктірді: Llandysul Aqua Centre және Llandysul Leisure Centre. Орын-жайда 25 метрлік (82') × 10 метрлік (33') бассейн бар, бұрын Teifiside Swimming Pool деп аталған. Бассейн 1975 жылы қала тұрғындарының көмегімен салынды, кейіннен қайта құрылымдаудан кейін Llandysul Aqua Centre деп аталды. Ілесіп жатқан Llandysul Leisure Centre 2003 жылы Ceredigion округі кеңесімен салынды. Кеңес 2003 жылдан 2017 жылға дейін орталықты күтіп, басқарды. 2017 жылы қоғамдық мүлікті беру нәтижесінде Llandysul Leisure Centre және бассейн астындағы жер Calon Tysul сенімділерінің меншігіне өтті. Бассейнен басқа, ғимаратта төрт бадминтон алаңына арналған спорт залы, көп мақсатты бөлме, фитнес-зал, сондай-ақ ылғал және құрғақ киім ауыстыру бөлмелері де бар. Орталықты басқаруға ерікті сенімділер кеңесі жауапты. Орталықта жүзу, каяқпен жүзу, балалардың туған күні тойы, ұлттық жаттығулар, фитнес-сабақтар, гимнастика, бадминтон, үстел теннисі, альпинизм, футбол және тағы да басқалар сияқты түрлі демалыс және білім беру шаралары өткізіледі. Llandysul Cubs және Beavers, сондай-ақ Llandysul Crafters сияқты бірнеше топтар орталықта жиналады. Уэльстің соңғы ханзадасы Оуайн Глиндврдің анасы Элен 2023 жылдың 18 қыркүйегінде Calon Tysul ғимаратының сыртқы қабырғасындағы үлкен суретте бейнеленді. Ол осы аймақта дүниеге келген.

Білім

Қалада екі мектеп болды: Ysgol Dyffryn Teifi, 500-ден астам оқушысы бар екі тілді жалпы білім беретін мектеп, және Ysgol Gynradd Llandysul, екі тілді бастауыш мектеп. Екеуі де 2016 жылы Ysgol Bro Teifi атты жаңа үлкен мектеп ашылғандықтан жабылды. Llandysul Paddlers жастар мен ересектерге сабақтар өткізетін білім беру орталығы ретінде де жұмыс істейді, және онда тұрақты жұмыс істейтін бірнеше оқытылған мұғалімдер бар.

Шіркеу

Сент-Тайсул шіркеуі 462–554 жылдары Сент-Тайсулмен Теифи өзені арқылы өтетін бірнеше жолдың тоғысқан жерінде салынды. Қазіргі тас құрылымы 13 ғасырға дейін салынған, ал шатыры 1783 жылға дейін сабанмен жабылған. Ежелгі құрбандық тасының ерте христиандық жазуы әйелдер капелласының құрбандық тасына енгізілген. Жасыраулы негізгі зал солтүстік және оңтүстік дәліздерден қарапайым шаршылы бағаналармен бөлінген. Ғұрыпшылардың киім бөлмесінде басқа да ежелгі өрнекті тастар табылады. Олардың бірі – Велвор тасы, жазулы тақтадан қиылған бөлік. Мұнарада алты қоңыраудан тұратын қоңырау қатары орналасқан, олар үнемі соғылады. Калан Хен ("Ескі Жаңа жыл") – шіркеумен байланысты қызықты дәстүр. Бұл 1752 жылы Юлиан күнтізбесінен Григориан күнтізбесіне ауысқанда 11 күн жоғалған кезде пайда болды. Ескі Жаңа жыл күні, қазіргі 12 қаңтарда, егіншілерге той ұйымдастырылатын. Күндіздің қалған уақыты футбол ойнауға кетірілетін. Ойын бастамасы Лланвеног шіркеуінің және Лландисул шіркеуінің кіреберістерінің арасындағы орталық нүктеде берілетін. Ойыншылардың көпшілігі осы кезде мас күйде болып, ойын өте қатал өтетін. 1833 жылы Лландисулдің пасторы, преподобный Енох Джеймс, Калан Хенді тойлаудың басқа тәсілін енгізді. Бұл Лландисул шіркеуінде Лландисулден сегіз шақырымдық радиустағы шіркеулердің жексенбілік мектептерінің жиналысы болды, онда олар катехизиске жауап беріп, ән шырқап, киелі жазуларды оқитын. Бұл дәстүр бүгінге дейін сақталып келеді. 2013 жылдың маусым айында қасиетті Гарет Рид Сент-Тайсул шіркеуінің (және басқа да шіркеулердің) бас діни қызметкері болып тағайындалды. Шіркеу қызметі туралы ақпаратты Сент-Тайсул шіркеуінің веб-сайтынан табуға болады. 2014 жылдың қазан айында найзағай шіркеу мұнарасына тиіп, солтүстік-шығыс бұрышындағы тік бұрыштарға зақым келтірді, нәтижесінде төмендегі шатырға тас құлап түсті. Жөндеу жұмыстары аяқталғанша, қауіпсіздік мақсатында шіркеу және зират қоршаумен қоршалды. Алты айдан кейін шіркеу қайта ашылды.