19 ғасырдағы Мониторлық жүйе: Оқу-әдістеме тарихы мен дамуы
Monitorial System
19 ғасырда пайда болған Madras жүйесі – оқушылардың өзара көмегімен білім беру әдісі. Ұлыбританиялық және үнді мектептерінің негізінде дамыды. Білім беру тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мониторалдық жүйе, Мадрас жүйесі немесе Ланкастер жүйесі деп те аталатын бұл білім беру әдісі, 19 ғасырдың басында испан, француз және ағылшын отаршылдығының кеңейіп жатқан аймақтарға таңу арқылы қалыптасты. Бұл әдіс "өзара оқыту" немесе британдық педагогтар Эндрю Белл мен Джозеф Ланкастер есімдерімен байланысты "Белл-Ланкастер әдісі" деп те белгілі болды, олар оны тәуелсіз түрде дамытты. Әдіс негізінен қабілетті оқушыларды мұғалімге "көмекшілер" (оқушы-мұғалімдер) ретінде пайдалануға негізделген, олар алған білімдерін басқа оқушыларға жеткізеді. 19 ғасырдың басында Англияда үлкен табысқа жеткен "мониторалдық жүйе" өзінің бастауын Оңтүстік Үндістанның (Бхарат) ауылдық мектептерінен алды. "Мониторалдық жүйемен" аты байланысты доктор Эндрю Белл Үндістанда (Бхаратта) әскери капеллан қызметін атқарды және 1789 жылдан 1796 жылға дейін Мадрастағы ер балаларға арналған жетімдер үйінің басшысы болды. Осы қызметінде ол Мадрас пиал мектептерінде (ғибадатханалар маңындағы) қалыптасқан оқушы-мұғалімдер жүйесіне және Бенгал паатшалаларында да қолданылған осы жүйеге назар аударды.
The Monitorial System, also known as Madras System or Lancasterian System, was an education method that took hold during the early 19th century, because of Spanish, French, and English colonial education that was imposed into the areas of expansion. This method was also known as "mutual instruction" or the "Bell–Lancaster method" after the British educators Andrew Bell and Joseph Lancaster who both independently developed it. The method was based on the abler pupils being used as "helpers" to the teacher (so called pupil teachers), passing on the information they had learned to other students. The 'monitorial system' which made such striking progress in England in the early part of the 19th century, received its foundational inspiration from village schools in south India (Bharat). Dr. Andrew Bell, whose name is associated with the 'monitorial system', was an Army chaplin in India (Bharat), and from 1789 to 1796 held the position of superintendent of the Male Orphan Asylum in Madras. It was in the course of his residence here that his attention was directed to the system of pupil teachers that obtained in the Madras Pial schools (run around temples), and which in essence was also the system in the Bengal Pathsalas.
Бақылау жүйелері
Мониторинг жүйесін 19 ғасырдағы педагогтар өте пайдалы деп тапты, себебі ол бастауыш білім беруді мүмкіндігінше кең қамтудың арзан жолы болды, соның арқасында сыныптың орташа көлемін ұлғайтуға мүмкіндік туды. Жозеф Ланкастердің әдісі үшін ұраны – "Кім үйретеді, сол үйренеді" ("Qui docet, discit"). Бұл әдістемені Англия мен Уэльстегі Рим-католик шіркеуі, кейіннен Ұлттық мектептер жүйесі қабылдады. Мониторинг жүйесі кеңінен тарағанмен және көптеген жақтастары болғанмен, Дэвид Стоудың "Глазго жүйесімен" бәсекелесе алмады, ол мониторлардан гөрі жоғары мақсаттарды көздейтін, білікті оқытушыларды жақтады. Мониторинг жүйесінде қолданылатын негізгі оқыту және оқу процесі, төмен шығынға ие болғандықтан, көптеген мәдениеттерде адамдар арасында білім тарату үшін пайдаланылды. Көптеген білім беру мекемелері осы негізгі қағиданы негізгі оқыту әдісі ретінде қолданады. Оның тиімділігі туралы көптеген байқаулар жасалды, мысалы, 35 жылы Римде Сенека кіші, досы Луцилийге жазған хатында: "Docendo discimus" – "Оқыту арқылы үйренеміз" деп жазды.
The Monitorial System was found very useful by 19th century educators, as it proved to be a cheap way of making primary education more inclusive, thus making it possible to increase the average class size. Joseph Lancaster's motto for his method was Qui docet, discit – "He who teaches, learns." The methodology was adopted by the Roman Catholic Church in England and Wales, and later by the National Schools System. The Monitorial System, although widely spread and with many advocates, fell into disfavour with David Stow's "Glasgow System" which advocated trained teachers with higher goals than those of monitors. The basic teaching and learning process used in the Monitorial System has been used in passing knowledge between people in many cultures because of its low cost to benefit ratio. Numerous institutions use the basic concept as their primary mode of instruction. There have been many observations regarding its efficacy,
in 35AD in Rome, Seneca the Younger, in an epistle to his friend, Lucillus, noted: Docendo discimus – we learn by teaching.
Ланкастер жүйесі
Ланкастер идеалды сыныпты (залды) ұзындығы енінен екі есе үлкен параллелограмм ретінде белгіледі. Терезелер еденнен 1,8 метр биіктікте болуы керек. Еден еңіске, ұстаздың үстелінен бөлменің жоғарғы жағына дейін, ең жоғары сынып орналасқан жерге қарай, әр 30 сантиметрге бір метрге көтерілуі керек. Ұстаздың үстелі бөлменің төменгі жағында орналасқан, биіктігі 60-90 сантиметрлік платформаның ортасында тұр. Оқу орындары мен үстелдер жерге берік бекітіліп, бөлменің ортасын алып жатады, оқу орындарының шеттері мен қабырға арасында бес немесе алты фут (1,5-1,8 метр) ені бар дәліз қалдырылады, онда балалар оқу үшін жартылай шеңберге жиналады. Глэдманның айтуынша, тырысуды ынталандыру және еңбегі үшін марапат беру мақсатында, "Ланкастер орын алмастыруды жиі қолданды. Оның медальдары мен марапат белгілері де болды. Билеттерді де табуға болады, олардың құны шамалы болды". Сыйлықтар "артық мөлшерде" салтанатты түрде табысталды. Тәртіпті сақтау үшін күнделікті режимге үнемі өзгерістер енгізілді. Нақты командалар мен қимылдар ережесі де тәртіпті нығайтты. Сынып тізімдері мен тіркелмелері сақталды. Балалар оқу және арифметикадағы қабілеттеріне қарай екі принцип бойынша жіктелді. Ланкастер өзінің жүйесін "христиандық білім беруді" қамтамасыз ету және "балаларды қоғамның игілігіне пайдалы моральдық мінез-құлыққа баулу" деп сипаттады.
Lancaster specified an ideal classroom (hall) as being a parallelogram, the length about twice the width. The windows were to be six feet from the floor. The floor should be inclined, rising one foot in twenty from the master's desk to the upper end of the room, where the highest class is situated. The master's desk is on the middle of a platform two to three feet high, erected at the lower end of the room. Forms and desks, fixed firmly to the ground, occupy the middle of the room, a passage being left between the ends of the forms and the wall, five or six feet broad, where the children form semicircles for reading. According to Gladman, to stimulate effort and reward merit, "Lancaster used Place Taking abundantly. He also had medals and badges of merit Tickets could be earned too; these had a trifling pecuniary value." Prizes were given "to excess" ceremonially. Frequent changes of routine aided discipline. A code of command and exact movements also reinforced discipline. Class lists and registers were kept. Children were classified on a dual principle according to their ability in reading and arithmetic. Lancaster described his system as to produce a "Christian Education" and "train children in the practice of such moral habits as are conducive to the welfare of society."
Мадрас жүйесі
Беллдің "Мадрас жүйесі" Мадрас қаласының жанындағы Эгмордағы әскери ер балалар үйінде пайда болғандықтан осылай аталды. Глэдман Беллдің жүйесін Беллдің өлімінен екі жыл кейін, 1832 жылы Ұлттық қоғам жариялаған Беллдің нұсқаулығынан алынған жазбалар бойынша сипаттады. "Ол жерде отырып, құмға жазатын жергілікті мектептегі балаларды байқағаннан кейін, Белл Джон Фрискен есімді баланы сол қағида бойынша әліпбиді оқытуға тағайындады. Осының нәтижесінде Белл жүйені кеңейтіп, дамытуға бекінді". Белл: "Адам санасында өзара білім беру және алу қабілеті бар" деді. 1796 жылы Джон Фрискен 12 жас 8 айлық болған. Оның көмекшілерімен бірге ол 91 балаға жауапты болды. Мектеп формалар немесе сыныптар бойынша ұйымдастырылды, әр сыныпта оқу деңгейіне қарай шамамен 36 оқушыдан болды. Жас мұғалімдердің жұмысы тізілімдер арқылы бақыланды. Оқу, есептеу және діни жаттығулар пладометр тізілімінде тіркелді. Тәртіпті сақтау үшін "Қара кітап" пайдаланылды, ондағы жазбалар бүкіл мектепке оқылып, кемшіліктер моральдық тұрғыдан түсіндірілді. Зал тіктөртбұрышты етіп салынды, терезелер еденнен бес фут биіктікте болды, бірақ жоғары жағынан ашылатын. Оқу орындары қабырғаларға орналастырылды, ал ұстаздың үстелі жоғарырақ қойылды. "Осылайша ұстазды шектеу, оның билігін азайтты; ол сыныптар арасында жүріп оқыту арқылы көбірек пайда келтірер еді", - деді сыншылар.
Bell's "Madras System" was so named because it originated at the Military Male Orphan Asylum, Egmore, near Madras. Gladman describes Bell's system from notes taken from Bell's Manual which had been published by the National Society two years after Bell's death, in 1832. "After observing children in a native school, seated on the ground, and writing in the sand, he set a boy, John Frisken, to teach the alphabet on the same principle Bell was consequently led to extend and elaborate the system." Bell declared, "There is a faculty, inherent in the mind, of conveying and receiving mutual instruction". In 1796, John Frisken was 12 years and 8 months old. With assistants, he was in charge of 91 boys. The school was arranged in forms or classes, each consisting of about 36 members of similar proficiency, as classified by reading ability. The young teachers were kept to task through registers. Reading, ciphering and religious rehearsals were tracked through the paidometer register. Discipline was held through a 'Black Book', which had entries which were read to the entire school, and the faults were explained in moral terms. The hall was built in rectangles, with windows five feet from the floor, but opening at the top. Desks were placed against walls, and the Master's desk was raised. "Fixing the master thus, deprived him of much of his power; he would do more good in passing from class to class, and teaching." critics said.