Кіріспе

1939–2016 жылдары өмір сүрген британдық жазушы

Мелвин Барри Хайнс, FRSL (30 маусым 1939 – 18 наурыз 2016) – ағылшын жазушысы, драматург және сценарист. Оның романдары мен сценарийлері Солтүстік Англияның жұмысшы табының саяси және экономикалық күресін, әсіресе оның туған жері – Батыс Райдинг / Оңтүстік Йоркширді зерттейді. Ол "Атқа мінген сұңқар" (1968) романымен ең көп танымал, оның Кен Лоучтың "Кес" (1969) фильміне бейімделуіне көмектескен. Ол Лоучпен "Looks and Smiles" және "The Gamekeeper" романдарының адаптациялары бойынша, сондай-ақ 1977 жылғы екі бөлімді "The Price of Coal" теледрамасы бойынша бірлесіп жұмыс істеді. Ол сонымен қатар Шеффилдке ядролық соғыстың салдарынан туындаған жағдайды бейнелейтін "Threads" телефильмінің авторы.

Ерте өмір

Хайнс Йоркширдің Батыс Ридинг аймағындағы Барнслиге жақын Хойланд Коммон кеншілер ауылында дүниеге келген. 1950 жылы "он бір плюс" емтиханын сәтті тапсырғаннан кейін ол Экклсфилд грамматикалық мектебінде оқыды және Англия грамматикалық мектептері құрама командасы үшін футбол ойнады. Мектепті бес O деңгейімен бітіргеннен кейін ол Ұлттық көмір басқармасында Рокингем кенішіндегі шахталық геодезист шәкірті болып жұмысқа орналасты. Көмір шахтасында кездейсоқ кездескен көршісі оның әлеуетін толыққанды пайдалана алмағанына наразылық білдірді; кейін Хайнс осы кезде төрт A деңгейін алу үшін қайта оқуға шешім қабылдағанын айтты. Дипломдық жұмысы үшін Хайнс "Қыранның ұшуы" атты көркем әңгіме жазды, ол кейіннен оның тұңғыш романы "Соқыр" романына ұқсас шабыт берді. Ол бірнеше жыл бойы дене шынықтыру пәнінің мұғалімі болып жұмыс істеді, бастапқыда екі жыл Лондонның көпбағалы мектебінде, содан кейін Барнслидегі Лонгкар орталық мектебінде, онда балалар үйге кеткеннен кейін мектеп кітапханасында роман жазды. Кейіннен ол Лофборо колледжінде, Кроули Таун және Стоксбридж Уоркс командаларында ойнады. Сондай-ақ ол Англия мектеп құрамасынан өнер көрсетті.

Алғашқы еңбектері және "А Kestrel for a Knave" (196570)

Хайнстың алғашқы басылып шыққан туындысы – «Биллидің соңғы тұруы» пьесасы, ол дене шынықтыру пәнінің мұғалімі болып жұмыс істеген кезінде, өзінің «Блиндр» атты тұңғыш романымен бірге жазылған. Кедей көмірші мен оның манипулятивті бизнес серігі арасындағы дуолог ретінде, ол 1965 жылы BBC радиосының үшінші бағдарламасында Артур Лоу мен Рональд Баддилидің орындауында алғаш рет көрінді. «Биллидің соңғы тұруының» эфирге шығуы Хайнске 1966 жылы жарық көрген «Блиндр» романына баспагер табуға көмектесті. Роман спорттық мансабы мен академиялық еңбектері арасында қысылған дарынды жасөспірім футболшының тағдырын баяндайды. Роман Хайнстың өзінің жастар футболында ойнаған тәжірибесіне негізделген, өйткені ол «Барнсли ФК» жастар командасының құрамында ойнаған және «Манчестер Юнайтед» клубында тағылымдамадан өтуге шақырылған. Ол BBC-ден стипендия алып, оқытушылық жұмысынан демалыс алып, «Эльба» аралындағы оқу орнында романды жазуға мүмкіндік алды. Гарнет пен Кен Лоуч, бұрын «Сәрсенбі ойындары» – «Жорық» және «Кэти үйге оралады» жобаларында бірге жұмыс істеген, жарық көрмеген романның қолжазбасын оқып, 1967 жылдың шілдесінде оның құқықтарын жаңа «Kestrel Films» өндіріс компаниясы үшін сатып алды. Ол Лоуч пен Гарнетпен бірге «Kes» (1969) фильмінің сценарийін бірлесіп жазды. Кейін «Disney» компаниясы Биллидің ағасы Джад кестерлді өлтіретін көңіл көншітпейтін соңын өзгерту шартымен құқықтарды сатып алуды ұсынды, бірақ Хайнс бас тартты.

Лоучпен одан әрі ынтымақтастық (197181)

Хайнс 1970 жылдары роман, драма және теледидар сценарийлерін жазуды жалғастырды, олардың көпшілігі сол кездегі британдық қоғамды сипаттайтын еңбек және өнеркәсіп арасындағы шиеленіске негізделген. Ол 1971 жылы «Биллидің соңғы тұғыры» пьесасын театрға бейімдеді, ондағы бас рөлді Иан МакКеллен ойнады, ал 1972 жылы Италиядан отанына оралған жас эмигрант туралы «Бірінші белгілер» романын жариялады. Ол BBC-дің «Play for Today» бағдарламасы үшін екі сценарий жазды: 1973 жылғы «Мереке күні» және 1976 жылғы «Дербиден екі жігіт». 1975 жылы Хайнс бұрынғы болат жұмысшысы герцогтың иелігінде аңшы болып жұмыс істейтін «Орман сақшысы» романын жазды, оны 1980 жылы Лоучпен бірге фильмге бейімдеді. Осы кезеңде Лоучпен бірлескен жұмыстарының ішінде 1977 жылғы екі бөлімді теледрама «Көмірдің бағасы» бар. Бірінші бөлімі «Адамдармен кездесу» патшаның шахтаға сапары туралы, ал екінші бөлімі «Шындыққа оралу» шахтадағы апаттан көз жұмған бірнеше жұмысшының тағдыры туралы айтады. Лоучпен төртінші және соңғы бірлескен жобасы – 1980 жылы роман ретінде жарық көрген және 1981 жылы фильмге бейімделген «Көріністер мен күлімдеулер». Шеффилдтегі 17 жастағы жұмыссыздың күнделікті өмірін бейнелейтін бұл туынды жасөспірімдер арасындағы қарым-қатынастар туралы сценарий ретінде басталды, бірақ кейін жұмыссыздық мәселесі баяндаманың негізгі тақырыбына айналды. Ол Канн кинофестивалінде жарысқа қатысып, «Жас кино» сыйлығын жеңіп алды. Бұл жобаларда Хайнстың фильмдерді түсіру процесіне қатысуы сценаристке тән қалыпты үміттерден асып түсті; ол Лоучпен бірге актерлерді таңдау шешімдерін қабылдады, түсірілімдерге қатысты және монтаждау процесіне араласты. Хайнс сюжетті Шеффилдтегі жас жұптың күтпеген жүктілікке тап болуына және ядролық соғыс қаупінің күшеюіне бағыттады. Шеффилд RAF базаларына жақын орналасқандықтан және географиялық тұрғыдан орталықта жатқандықтан таңдалды. «Threads» фильмінен кейін Хайнстың өнімі сирек болды. 1990 жылдардың басында ол футбол туралы екі телеспектакль жазды: 1990 жылы Channel 4 арнасында көрсетілген «Жұлдыздардың жарқырауы» (жергілікті жұлдызды шабуылшыны құрлыққа алуға тырысқан үш дос туралы) және 1992 жылы BBC1 арнасында көрсетілген «Туған күрес» (алғашқы кәсіби әйел футболшы туралы). Оның соңғы романынан бұрынғы туындысы «Оның жүрегі» 1994 жылы жарық көрді және көмір өндіру тақырыбына оралды, онда голливудтық сценарист 1984-85 жылдарғы кеншілер ереуілінің ардагері, коммунист болған әкесін көру үшін үйіне оралады. 2003 жылы Лоуч Хайнспен романды фильмге бейімдеу туралы сөйлескен, бірақ Хайнс «идеялар ескіргенін» сезінгендіктен бас тартты. Оның соңғы романы «Элвис Англия үстінде» 2000 жылы жарық көрді және аралас пікірлерге ие болды. Онда жұмыссыз Элвис жанкүйерінің Шотландиядағы Прествикке жасаған саяқаты баяндалады, себебі Элвис өмірінде тек сол жерге ғана аяқ басқан.

Оның шығармалары әлеуметтік реализм деп сипатталады. Имоген Картер «Бір қарақшыға арналған кестрл» романында «Шеймус Хинидің 1966 жылғы «Табиғатшының өлімі» өлеңдер жинағын еске түсіретін, көзге көрінетін табиғат бейнелері» бар екенін атап өтеді. Хайнстың туындылары көбінесе қазіргі британдық әлеуметтік мәселелерді қамтиды, мысалы, «Кестрлге арналған кестенде» білім беру, «Көріністер мен күлімдеулерде» жұмыссыздық, ал «Көмірдің бағасы» мен «Оның жүрегінде» жұмыс жағдайы және кен өндіру саласындағы өндірістік әрекеттер. Футбол оның жазбаларында кеңінен кездеседі; Хайнс кәсіби футболшыдан «оның ойынның мәнін білетінін» естігенін, ол алған ең жақсы сынның бірі екенін еске алады.

Тану

Хайнстың еңбегі зор танылғандыққа ие болды. "Кес" бірнеше марапатқа ие болды, соның ішінде Ұлыбритания Жазушылар Гильдиясының үздік британдық сценарийі үшін сыйлығы және BAFTA сыйлығының үздік сценарий номинациясы. "Threads" (1984) 1985 жылғы Монте-Карло телефестивалінде арнайы сыйлықты, 1985 жылғы Broadcasting Press Guild Award сыйлығын ең үздік драма үшін жеңіп алды және 1985 жылғы BAFTA сыйлығында жеті түрлі номинацияға ие болып, ең үздік драма сыйлығын жеңіп алды. Хайнс сыйлықтарды алудан ләззат алмайтынын, оның басты мақсаты жұмысшы табының оқырмандарының қолдауы мен олардың дұрыс бейнеленгендігіне көз жеткізу екенін айтты. Оның кейбір оқырмандары "Кестрлге арналған кеміршек" кітабын өмірінде оқыған жалғыз кітабы деп есептеді. Хайнс 2009 жылдың шілдесінде Лафборо университетінен құрметті диплом, ал 2010 жылдың 14 қаңтарында Шеффилд университетінен құрметті доктор дәрежесін алды. 2008 жылы оның жеке архиві университетке сыйға берілді, қазір ол кітапхананың ерекше коллекцияларының бөлігі болып табылады. Ол дүниеден өткен соң, әдеби және саяси қайраткерлер оған құрмет көрсетті. Тони Парсонс оны "шабыттандыратын" десе, Барнсли Орталық округінің депутаты Дэн Джарвис оны "тамаша жазушы" деп сипаттады. Кен Лоуч "Ол тілді жақсы көріп, диалект пен оның комедиясын керемет сезіне білді" деп жазды.

Жеке өмір

Хайнс екі рет үйленген және бірінші некесінен туған екі баласы бар.