Кіріспе
Ұрыс флотының басқа кемелерімен үйлесімде жұмыс істеуге арналған суасты кемесі
Флоттық суасты кемесі – теңіз күштерінің ұрыс флоты құрамында жұмыс істеуге қажетті жылдамдыққа, қашықтыққа және төзімділікке ие суасты кемесі. Флоттық суасты кемелерінің мысалдары: британдық Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің К класы және американдық Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің Gato класы. Бұл термин Ұлыбританияда қазіргі заманғы ядролық қуатпен қозғалатын шабуылдық суасты кемелерін атау үшін қолданылып келеді. АҚШ Әскери-теңіз күштерінде бұл термин негізінен Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен ұзақ қашықтықтағы суасты кемелеріне қатысты пайдаланылды.
Америка Құрама Штаттары
Бұл терминді АҚШ Әскери-теңіз күштері Тынық мұхитында ұзақ қашықтықтағы патрульдеуге жарамды су асты кемелерін, АҚШ-тың S класты су асты кемелері сияқты бұрынғы кластардан ажырату үшін қолданды. 1918-19 жылдары іске қосылған AA 1 класы (Т класы) арқылы үзілістермен ілгерілеген бастапқы мақсат – су үстінде 21 түйін жылдамдықпен жүзе алатын су асты кемесін жасау болды, ол флоттың стандартты типтегі линкорларымен бірге жұмыс істеуге арналған. 1924-1933 жылдары іске қосылған тоғыз "V қайықтың" көпшілігі (V 1-ден V 6-ға дейін) флоттық су асты кемесін жасауға жасалған әрекеттер немесе ұзақ қашықтықтағы су асты крейсерлері болды. Ақырында, 1938 жылы іске қосылған Salmon класынан бастап, ұзақ қашықтық пен жоғары жылдамдық біріктіріліп, Перл-Харборда базасы бар күйде Жапон суларында үздіксіз операциялар жүргізуге мүмкіндік берді. Бұл қасиеттер Екінші дүниежүзілік соғыста Тынық мұхитындағы сауда шабуылдарында да маңызды болды, бірақ 1922 жылғы Вашингтон теңіз келісімінің шектеусіз су асты кемелері соғысына тыйым салуы осы салада соғыс аралық жоспарлауға кедері келтірді. Gato класы толыққанды дамыған үлгі деп есептелсе де, бұрынғы Porpoise, Salmon, Sargo және Tambor кластары қазіргі екі эксперименталды Mackerel класының жағалаулық су асты кемелерінен ерекшеленетін, біртіндеп жетілдірілген прототиптер болды. Tambor класы толық дамыған және Gato класына ұқсас, бірақ суға бату тереңдігі және қозғалтқыштардың екі бөлікке бөлінуімен ерекшеленді.
Жапон тілі
Жапондық I қайықтары кіші "орта" немесе "теңізге шығатын" Ro қайықтарынан ұзақ қашықтыққа арналған, ұғымдық тұрғыдан ұқсас даму болды, бірақ кейбір I қайықтарында су асты крейсерлерімен көбінесе байланысты болатын ұшақ ангарлары және ірі калибрлі палубалық қарулар сияқты мүмкіндіктер болды.
Британдықтар
20 түйінден асатын жылдамдыққа – су үстінде жүзгенде – қол жеткізу үшін, олардың бас кемелерімен теңдей болуға және флоттың алдында немесе жаудың қапталынан шабуылдауға мүмкіндік беру үшін, британдықтар бастапқыда бу күшімен қозғалды. 1916 жылы пайдалануға берілген К класы өз заманы үшін ірі болды. 24 түйінге дейін жете алса да, қазандықты тоқтату және түтіктерді жинаудың қиындығы оларды тез суға батырудан ұстады. Бас кемелердің жылдамдығы артқан сайын, Ұлыбритания 1930-жылдардың басында жасалған үш 21 түйіндік River классы суасты кемесінде турбонаддувпен жұмыс істейтін дизельдік қозғалтқыштарды қолданғаннан кейін флоттық суасты кемесі концепциясынан бас тартты, өйткені қашықтық пен су үстіндегі жылдамдық үшін қажетті өлшем маневрлік қабілетті азайтты.
Басқалар
Еуропалық континенттік елдер кейде "океандық", "ұзақ мерзімді патрульдік", "1-түрлі" немесе "1-сыныпты" суасты кемелері деген терминдерді қолданды, әдетте Тынық мұхитында патрульдеу қажеттігі күтілмеген жағдайда Атлант мұхиты немесе Үнді мұхитындағы операциялар туралы айтқанда, және көбінесе флоттық операцияларға қажетті жылдамдық болмады.
Қазіргі заманғы қайықтар
Корольдік теңіз күштері бұл терминді өздерінің ядролық қуатпен жүретін шабуылдық суасты кемелері үшін қолданады, оларды баллистикалық зымыран тасымалдайтын суасты кемелерінен ажыратады. Қазіргі қызметтегі суасты кемелерінің кластары – Astute және Trafalgar.