Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыстағы жапондық суасты кемелері классы
World War II Japanese submarine class
{|
Тарих
50 дана салынды. "А-талап" атауы алдау мақсатымен берілді: егер олардың дизайны Жапонияның жауы уақытынан бұрын анықталса, Жапон теңіз күштері кемелерді жаттығу нысаналары деп мәлімдей алады. Оларды "Түтіктер" (筒) немесе "Мақсат" (的) және басқа да лақаптармен атады. Бірінші екеуі, No.1 және No.2, тек сынақтар үшін ғана қолданылды. Оларда су астында тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін кейінірек қосылған мұнаралар болған жоқ. No.19-ы Жапондық I 24 суасты кемесімен Перл-Харборда іске қосылды. Қалған елуінің көп бөлігі табылған жоқ, бірақ үшеуі Сиднейде (Австралия), ал қалғандары Гуам, Гуадалканал және Киска аралында қолға түсті, бұл басқа корпус нөмірлерін анықтауға көмектесті. Суасты кемелерінің әрқайсысы алдыңғы бөлігінде бір-бірінің үстіне орналасқан екі 450 мм (17,7 дюйм) торпедамен қаруланған. Перл-Харборға жасалған шабуылда арнайы жасалған 97 типті торпеда қолданылды, оның жарылғыш бөлігі және 3,4 миль (5 км) қашықтығы болды, бірақ қозғалтқышқа қажетті ауаны ұстап тұратын оттегі баллондарымен байланысты мәселелер кейінгі шабуылдарда басқа торпеданы пайдалануға әкелді. Кейбір мәліметтерде ұшақтан іске қосылатын 91 типті торпеданың нұсқасы қолданылған, бірақ басқа хабарламалар 97 типті торпеда 98 типтіге, басқаша айтқанда, 97 типті арнайы торпедаға өзгертілгенін көрсетеді. 91 типті торпеда қолданылғаны туралы нақты мәлімет жоқ. Кейіннен 98 типті торпеда 02 типті торпедамен алмастырылды. Соғыстан кейін Жапониядағы әртүрлі қоймалардан әртүрлі типтегі 300 кішкентай суасты кемелері табылды. Суасты кемелері өз-өзіне шабуыл жасау үшін 1300 фунттық жарылғыш заттармен жабдықталған, олар құрлыққа шабуыл жасалған жағдайда жау кемелеріне шабуыл жасауға арналған, бірақ олар ешқашан қолданылмаған деп есептеледі. Әр суасты кемесінде екі адамнан тұратын экипаж болды. Кіші офицер кемені басқарса, кіші офицер клапандарды басқарып, балласты жылжытып, кеменің тепе-теңдігі мен батуын бақылап отырды. Қазір АҚШ Ұлттық тарихи ескерткіші болып табылатын No.19 Фредериксбургтегі (Техас штаты) Тынық мұхиты соғысының ұлттық мұражайында қойылған. No.22 төртінші суасты кемесі портына кіріп, Кертисс пен Монаганға торпеда атып, екеуі де жарылмады және Перл-Ситидегі кемежайға және Форд аралының жағалауына тигені күдік тудырады. Жапон күштері бесінші суасты кемеден, No. 16-дан 8 желтоқсан күні сағат 00:41-де Перл-Харбордың ішінде бір немесе бірнеше ірі соғыс кемелеріне зақым келтірілгені туралы хабарлама алды. 7 желтоқсан күні сағат 22:41-де олар No. 16 Pearl Harbor-ға жасалған әуе шабуылы сәтті болғанын хабарлады, ал 8 желтоқсан күні сағат 00:51-де "Жолға шыға алмаймыз" деген тағы бір хабарлама алды. Олар No.16-дан қайтадан хабар алмады. 1992, 2000 және 2001 жылдары Гавайи теңіз асты зерттеу зертханасының суасты кемелері Перл-Харбордың кіреберісінен оңтүстікке қарай үш шақырым жерде үш бөлікке бөлінген кішкентай суасты кемесінің апатын тапты. Апат қалдықтары 1944 жылғы Батыс Лох апатынан тасталған АҚШ техникасының көп бөлігі орналасқан жерде болды, соның ішінде көліктер мен десанттық кемелер. 2009 жылы PBS телехикаясы Nova арнасының зерттеу тобы 1941 жылғы 7 желтоқсандағы шабуылға қатысқан 5 Ko Hyoteki суасты кемелерінің соңғысы No.16 екенін анықтады. Екі торпедасы да жоқ, бұл кішкентай суасты кемесі бату алдында торпедасын атып жібергенін көрсетеді. Бұл мәліметтер Перл-Харбордың кіреберісінде сағат 10:04-те жеңіл крейсерге "Сент-Луис" атты екі торпеда және 08:21-де эсминецке "Хелм" атты ықтимал торпеда туралы хабарлармен сәйкес келсе де, оқиғалардың осы ресми тізбегі туралы дау бар; Сент-Луис көрген "торпеда" эсминец "Боггс" сүйреген мина өшіруші сүзгіш болды. Кейбіреулер No.16 кемесі Перлге сәтті кірген, соғыс кемелерінің қатарына торпеда атып, көршілес Батыс Лохтың тыныштығына қашып, экипажының кемені суға батырғандығы туралы гипотезаны қолдайды. 1944 жылы Лохта жиналып жатқан суасты флотын бірқатар жарылыстар батып кеткен кезде, суасты кемелерінің қалдықтары жиналып, кейіннен құтқару операциясы кезінде тасталды, ол 1960 жылға дейін құпия сақталды. Жапон ұшағынан Перл-Харборға шабуыл кезінде түсірілген суретке порттың ішінде No.16 болуы мүмкін деп есептелетін кемелердің, соғыс кемелері қатарына торпедамен атқандығы көрініс тапқан. Фото 1990-шы жылдары құпиядан шығарылып, 2000-шы жылдары көпшілікке жарияланды. USS West Virginia кемесі мен Oklahoma кемесі суасты кемесінен атылған торпеданың әсерінен тездетілген болуы мүмкін, оның жарылғыш бөлігі әуедегі торпедалардан үлкен болды. Кейбіреулер фотосуретте торпедалардың жолы басталған жерде торпеда іске қосылғандағы күштің салдарынан суасты кемесінің жоғары-төмен қозғалысын көрсететін көпіршіктер болды, бұл кеменің корпусындағы ұштырмаларды ашық көрсетіп, судың шашырауына себеп болды. Соғыс кезіндегі адмирал Нимицтің хабарламасы кішкентай суасты кемелері қолданған торпеданың кемінде бір данасының табылғанын растады. Бұл теория Nova арнасының "Killer Subs in Pearl Harbor" атты эпизодында және I 16tou.com сайтында жарысалды.
Fifty were built. The "A Target" name was assigned as a ruse: if their design were prematurely discovered by Japan's foes, the Japanese Navy could insist that the vessels were battle practice targets. They were also called "Tubes" (筒) or "Target" (的) and other nicknames. The first two, No.1 and No.2, were used only in testing. They did not have conning towers, which were added to the later boats for stability under water. No.19 was launched by Japanese submarine I 24 at Pearl Harbor. Most of the other fifty are unaccounted for, although three were captured in Sydney (Australia), and others in Guam, Guadalcanal, and Kiska Island, accounting for some of the other hull numbers. The submarines were each armed with two 450 mm (17.7 in.) torpedoes in muzzle loading tubes one above the other at the bow. In the Pearl Harbor attack, the specially designed Type 97 torpedo was used, with a warhead and a range of 3.4 mile (5 km) at , but problems with the oxygen flasks which held the air for propulsion meant that all later attacks used a different torpedo. Some have stated that a version of the Type 91 torpedo, designed for aircraft launching, was used, but other reports indicate that the Type 97 torpedo was modified to the Type 98, otherwise known as the Type 97 special. There is no definitive information that the Type 91 was used. The Type 98 was later supplanted by the Type 02 torpedo. After the war 300 midget submarines of various types were found in various stockpiles in Japan. The submarines were fitted with 1300Ib warheads to be used in suicide attacks, they were intended to ram enemy ships in the event of a mainland invasion but were believed to have never been used. Each submarine had a crew of two men. A junior officer conned the boat while a petty officer manipulated valves and moved ballast to control trim and diving. Now a U. S. National Historic Landmark, No.19 is an exhibit at the National Museum of the Pacific War in Fredericksburg, Texas. A fourth submarine, No.22, entered the harbor and fired its torpedoes at Curtiss and Monaghan. Both of those torpedoes missed and are believed to have hit a dock at Pearl City and the shore of Ford Island. Japanese forces received a radio message believed to be from the fifth submarine, No. 16 at 00:41 on 8 December claiming damage to one or more large warships inside Pearl Harbor. At 22:41 on 7 December, they received a message from No. 16 describing the air attack on Pearl Harbor as successful, and at 00:51 on 8 December they received another message that read "Unable to navigate." They never heard from No. 16 again. In 1992, 2000, and 2001, Hawaiʻi Undersea Research Laboratory's submersibles found the wreck of a midget sub lying in three parts three miles south of the Pearl Harbor entrance. The wreck was in the debris field where much surplus U. S. equipment was dumped from the West Loch Disaster of 1944, including vehicles and landing craft. In 2009, a research team assembled by the PBS television series Nova positively identified the sub as being the last, No.16, of the 5 Ko Hyoteki that participated in the 7 December 1941, attack, plioted by Ensign Masaji Yokoyama and Petty Officer 2nd Class Sadamu Kamita. Both of its torpedoes were missing, indicating that the midget sub may have fired its torpedoes prior to its sinking. Although this correlates with reports of two torpedoes fired at the light cruiser St. Louis at 10:04 at the entrance of Pearl Harbor, and a possible torpedo fired at destroyer Helm at 08:21, there is dispute over this official chain of events; the "torpedo" that St. Louis saw was also reportedly a porpoising minesweeping float being towed by the destroyer Boggs. Some have suggested that circumstantial evidence supports a hypothesis that No.16 successfully entered Pearl, fired its torpedoes at Battleship Row, and fled to the relative quiet of neighboring West Loch, and possibly was scuttled by its crew. When a series of explosions sank an amphibious fleet being assembled in the Loch in 1944, it is suggested the remains of the sub were collected and dumped in the subsequent salvage operation, which was kept classified as secret until 1960. A photograph taken from a Japanese plane during the Pearl Harbor attack shows what might have been No.16 inside the harbor firing its torpedoes at Battleship Row. The photo was declassified in the 1990s and publicized in the 2000s to the public. The sinking of the USS West Virginia and capsizing of the Oklahoma may have been accelerated by a torpedo hit from a submarine launched torpedo, the warheads of which were larger than the aerial torpedoes. Some believe that in the photo, where the torpedoes' paths had supposedly started, were sprays that indicated a midget submarine rocking up and down due to the force of the torpedo being launched, causing the propellers of the stern to be exposed, kicking up clouds of water spray. A war time report from Admiral Nimitz confirmed the recovery of at least one dud torpedo of the type employed by the midget submarines. The theory is covered in the Nova episode Killer Subs in Pearl Harbor and companion website, I 16tou. com.
Сиднейге шабуылдар
1942 жылдың 29 мамыры түнінде бес ірі жапондық су асты кемесі Сидней портының солтүстік-шығысына қарай 56 шақырым жерге орналасты. Келесі күні таңғы сағат 3-те бір су асты кемесі барлау ұшағын ұшырды. Сидней портын айналып келгеннен кейін ұшақ өз су асты кемесіне оралды және портта "соғыс кемелері мен крейсерлер" бар екенін хабарлады. Флотилияның қолбасшысы келесі күні түнде кішкентай су асты кемелерімен портқа шабуыл жасауға шешім қабылдады. Келесі күні бес су асты кемесі Сидней портының басына 11 шақырымға жақындады. Сағат 16:30 шамасында олар үш кішкентай су асты кемесін жіберді, олар Сидней портына қарай бет алды. Порттың сыртқы қорғанысы сағат 20:00 шамасында No.14 кішкентай су асты кемесінің кіргенін анықтады, бірақ ол Джорджс-Хед пен Грин-Пойнт арасындағы торпедаға қарсы торға ілінгенше анықталмады. HMAS Yarroma от ашуға үлкермес бұрын, су асты кемесінің экипажының екі мүшесі өз кемесін жарылғыш заттармен жойып, өз-өзіне қол жұмсады. Екінші су асты кемесі No.24b шамамен сағат 21:48-де портқа кірді және Сидней портының көпіріне қарай батысқа бет алды, бұл Сиднейдегі теңіз офицерінің жалпы дабыл беруіне себеп болды. Гарден аралынан 200 метрдей қашықтықта "Чикаго" ауыр крейсері су асты кемесіне оқ атты. Содан кейін су асты кемесі крейсерге екі торпедасын атты. Бір торпеда Гарден аралына тиіп, жарылмады. Екіншісі голландтық K9 су асты кемесінің астынан өтіп, HMAS Kuttabul деполық кемесінің астындағы порт төсенішіне соқтығысты, онда жарылып, 21 теңізші (19-ы Корольдік Австралия теңіз күштері және 2-і Корольдік теңіз күштері) қаза тапты. Содан кейін су асты кемесі порттан шығып, міндетін орындап, жоғалып кетті. Оның құлаған жері 2006 жылдың қараша айында порттан солтүстікке қарай 30 шақырым және теңізге қарай 5 шақырым жерде табылған. Қазір ол соғыс қабірі ретінде қорғалады. Үшінші су асты кемесі, No.21, HMAS Yandra кемесімен порттың кіреберісінде көрілді және оған тереңдік бомбалары тасталды. Шамамен төрт сағаттан кейін ол қалпына келгеннен кейін портқа кірді, бірақ кейін тереңдік бомбаларымен шабуылға ұшырап, Тейлор шығанағында Австралия Корольдік теңіз күштерінің кемелерімен батты. Су асты кемесінің экипажының екі мүшесі де өз-өзіне қол жұмсады. Құтқарылған екі су асты кемесі де бірдей болды және олардың қалдықтары толық су асты кемесін қайта құру үшін пайдаланылды. Бұл су асты кеме 1943 жылы Канберрадағы Австралия соғыс ескерткішіне жеткізілгенге дейін Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория және Оңтүстік Австралия штаттарында тур жасады, онда ол қазірге дейін қойылған.
On the night of 29 May 1942, five large Japanese submarines positioned themselves 56 kilometres north east of Sydney Heads. At 3 a. m. the next day one of the submarines launched a reconnaissance aircraft. After circling Sydney Harbour the aircraft returned to its submarine, reporting the presence of 'battleships and cruisers' moored in the harbour. The flotilla's commanding officer decided to attack the harbour with midget submarines the next night. The next day the five submarines approached to within 11 kilometres of Sydney Heads, and at about 4:30 p. m. they released three midget submarines, which then began their approach to Sydney Harbour. The outer harbour defences detected the entry of the first midget submarine, No.14, at about 8 pm, but it was not identified until it became entangled in an anti torpedo net that was suspended between George's Head and Green Point. Before HMAS Yarroma was able to open fire, the submarine's two crew members destroyed their vessel with demolition charges and killed themselves. The second submarine, No.24b, entered the harbour at about 9.48 p. m. and headed west towards the Sydney Harbour Bridge, causing a general alarm to be issued by the Naval Officer in Charge, Sydney. About 200 metres from Garden Island the submarine was fired on by the heavy cruiser Chicago. The submarine then fired its two torpedoes at the cruiser. One torpedo ran ashore on Garden Island, but failed to explode. The other passed under the Dutch submarine K9 and struck the harbour bed beneath the depot ship HMAS Kuttabul where it exploded, killing 21 sailors (19 Royal Australian Navy and 2 Royal Navy). The submarine then slipped out of the harbour, its mission complete, and disappeared. Its wreck was located, about 30 km north of the harbour and 5 km to seaward, in November 2006. It is now protected as a war grave. The third submarine, No.21, was sighted by HMAS Yandra at the entrance to the harbour and was depth charged. Some four hours later, having recovered, it entered the harbour, but it was subsequently attacked with depth charges and sunk in Taylor Bay by vessels of the Royal Australian Navy. Both members of the submarine's crew committed suicide. The two submarines that were recovered were identical, and their remains were used to reconstruct a complete submarine, which toured New South Wales, Victoria and South Australia before being delivered to the Australian War Memorial in Canberra in 1943, where it remains on display.
Мадагаскарға шабуыл
1942 жылдың 29 мамырында Жапонияның I 10, I 16 және I 20 су асты кемелері Мадагаскарға жетті. I-10 су асты кемесінің барлау ұшағы Диего-Суарес портында тұрған "Revenge" классындағы соғыс кемесін байқады, бірақ ұшақ дер кезінде анықталды және "Ramillies" кемесі тұрақ орнын өзгертті. I-20 және I-16 екі кішкентай су асты кемесін жіберді, олардың біреуі портқа сүңгіп кіріп, екі корветтен тереңдік зарядтарымен шабуылға ұшырағанда екі торпеда атып жіберді. Бір торпеда "Ramillies" кемесіне ауыр зақым келтірді, ал екіншісі 6993 тонналық "British Loyalty" мұнай танкерін батырды (кейін судан шығарылды). "Ramillies" кейін Дербан мен Плимут қалаларында жөнделді. Су асты кемелерінің бірінің экипажы – лейтенант Сабуро Акиэда мен старшина Масами Такемото өздерінің су асты кемесін (No.20b) Носи-Анталикелиде жағаға тіреп, Амбер мүйісі маңындағы кездесу орнына қарай ішкі аймаққа бет бұрды. Олар ауылдан азық-түлік сатып алғанда олар туралы хабар берілді және үш күннен кейін Корольдік теңіз жаяу әскерлерімен болған қақтығыста қаза тапты. Екінші кішкентай су асты кемесі No.16b теңізде жоғалып кетті, ал бір күннен кейін оның экипажының бірінің денесі жағаға шығарылды.
On 29 May 1942, the Japanese submarines I 10, I 16 and I 20 arrived at Madagascar. I 10s reconnaissance plane spotted Revenge class battleship at anchor in Diego Suarez harbor but the plane was spotted and Ramillies changed her berth. I 20 and I 16 launched two midget submarines, one of which managed to enter the harbor and fired two torpedoes while under depth charge attack from two corvettes. One torpedo seriously damaged Ramillies, while the second sank the 6,993 ton oil tanker British Loyalty (later refloated). Ramillies was later repaired in Durban and Plymouth. The crew of one of the submarines, Lieutenant Saburo Akieda and Petty Officer Masami Takemoto, beached their submarine (No.20b) at Nosy Antalikely and moved inland towards their pick up point near Cape Amber. They were informed upon when they bought food at a village and both were killed in a firefight with Royal Marines three days later. The second midget submarine, No.16b, was lost at sea and the body of one of its crew was found washed ashore a day later.