Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстағы жапондық суасты кемелері классы

Тарих

50 дана салынды. "А-талап" атауы алдау мақсатымен берілді: егер олардың дизайны Жапонияның жауы уақытынан бұрын анықталса, Жапон теңіз күштері кемелерді жаттығу нысаналары деп мәлімдей алады. Оларды "Түтіктер" (筒) немесе "Мақсат" (的) және басқа да лақаптармен атады. Бірінші екеуі, No.1 және No.2, тек сынақтар үшін ғана қолданылды. Оларда су астында тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін кейінірек қосылған мұнаралар болған жоқ. No.19-ы Жапондық I 24 суасты кемесімен Перл-Харборда іске қосылды. Қалған елуінің көп бөлігі табылған жоқ, бірақ үшеуі Сиднейде (Австралия), ал қалғандары Гуам, Гуадалканал және Киска аралында қолға түсті, бұл басқа корпус нөмірлерін анықтауға көмектесті. Суасты кемелерінің әрқайсысы алдыңғы бөлігінде бір-бірінің үстіне орналасқан екі 450 мм (17,7 дюйм) торпедамен қаруланған. Перл-Харборға жасалған шабуылда арнайы жасалған 97 типті торпеда қолданылды, оның жарылғыш бөлігі және 3,4 миль (5 км) қашықтығы болды, бірақ қозғалтқышқа қажетті ауаны ұстап тұратын оттегі баллондарымен байланысты мәселелер кейінгі шабуылдарда басқа торпеданы пайдалануға әкелді. Кейбір мәліметтерде ұшақтан іске қосылатын 91 типті торпеданың нұсқасы қолданылған, бірақ басқа хабарламалар 97 типті торпеда 98 типтіге, басқаша айтқанда, 97 типті арнайы торпедаға өзгертілгенін көрсетеді. 91 типті торпеда қолданылғаны туралы нақты мәлімет жоқ. Кейіннен 98 типті торпеда 02 типті торпедамен алмастырылды. Соғыстан кейін Жапониядағы әртүрлі қоймалардан әртүрлі типтегі 300 кішкентай суасты кемелері табылды. Суасты кемелері өз-өзіне шабуыл жасау үшін 1300 фунттық жарылғыш заттармен жабдықталған, олар құрлыққа шабуыл жасалған жағдайда жау кемелеріне шабуыл жасауға арналған, бірақ олар ешқашан қолданылмаған деп есептеледі. Әр суасты кемесінде екі адамнан тұратын экипаж болды. Кіші офицер кемені басқарса, кіші офицер клапандарды басқарып, балласты жылжытып, кеменің тепе-теңдігі мен батуын бақылап отырды. Қазір АҚШ Ұлттық тарихи ескерткіші болып табылатын No.19 Фредериксбургтегі (Техас штаты) Тынық мұхиты соғысының ұлттық мұражайында қойылған. No.22 төртінші суасты кемесі портына кіріп, Кертисс пен Монаганға торпеда атып, екеуі де жарылмады және Перл-Ситидегі кемежайға және Форд аралының жағалауына тигені күдік тудырады. Жапон күштері бесінші суасты кемеден, No. 16-дан 8 желтоқсан күні сағат 00:41-де Перл-Харбордың ішінде бір немесе бірнеше ірі соғыс кемелеріне зақым келтірілгені туралы хабарлама алды. 7 желтоқсан күні сағат 22:41-де олар No. 16 Pearl Harbor-ға жасалған әуе шабуылы сәтті болғанын хабарлады, ал 8 желтоқсан күні сағат 00:51-де "Жолға шыға алмаймыз" деген тағы бір хабарлама алды. Олар No.16-дан қайтадан хабар алмады. 1992, 2000 және 2001 жылдары Гавайи теңіз асты зерттеу зертханасының суасты кемелері Перл-Харбордың кіреберісінен оңтүстікке қарай үш шақырым жерде үш бөлікке бөлінген кішкентай суасты кемесінің апатын тапты. Апат қалдықтары 1944 жылғы Батыс Лох апатынан тасталған АҚШ техникасының көп бөлігі орналасқан жерде болды, соның ішінде көліктер мен десанттық кемелер. 2009 жылы PBS телехикаясы Nova арнасының зерттеу тобы 1941 жылғы 7 желтоқсандағы шабуылға қатысқан 5 Ko Hyoteki суасты кемелерінің соңғысы No.16 екенін анықтады. Екі торпедасы да жоқ, бұл кішкентай суасты кемесі бату алдында торпедасын атып жібергенін көрсетеді. Бұл мәліметтер Перл-Харбордың кіреберісінде сағат 10:04-те жеңіл крейсерге "Сент-Луис" атты екі торпеда және 08:21-де эсминецке "Хелм" атты ықтимал торпеда туралы хабарлармен сәйкес келсе де, оқиғалардың осы ресми тізбегі туралы дау бар; Сент-Луис көрген "торпеда" эсминец "Боггс" сүйреген мина өшіруші сүзгіш болды. Кейбіреулер No.16 кемесі Перлге сәтті кірген, соғыс кемелерінің қатарына торпеда атып, көршілес Батыс Лохтың тыныштығына қашып, экипажының кемені суға батырғандығы туралы гипотезаны қолдайды. 1944 жылы Лохта жиналып жатқан суасты флотын бірқатар жарылыстар батып кеткен кезде, суасты кемелерінің қалдықтары жиналып, кейіннен құтқару операциясы кезінде тасталды, ол 1960 жылға дейін құпия сақталды. Жапон ұшағынан Перл-Харборға шабуыл кезінде түсірілген суретке порттың ішінде No.16 болуы мүмкін деп есептелетін кемелердің, соғыс кемелері қатарына торпедамен атқандығы көрініс тапқан. Фото 1990-шы жылдары құпиядан шығарылып, 2000-шы жылдары көпшілікке жарияланды. USS West Virginia кемесі мен Oklahoma кемесі суасты кемесінен атылған торпеданың әсерінен тездетілген болуы мүмкін, оның жарылғыш бөлігі әуедегі торпедалардан үлкен болды. Кейбіреулер фотосуретте торпедалардың жолы басталған жерде торпеда іске қосылғандағы күштің салдарынан суасты кемесінің жоғары-төмен қозғалысын көрсететін көпіршіктер болды, бұл кеменің корпусындағы ұштырмаларды ашық көрсетіп, судың шашырауына себеп болды. Соғыс кезіндегі адмирал Нимицтің хабарламасы кішкентай суасты кемелері қолданған торпеданың кемінде бір данасының табылғанын растады. Бұл теория Nova арнасының "Killer Subs in Pearl Harbor" атты эпизодында және I 16tou.com сайтында жарысалды.

Сиднейге шабуылдар

1942 жылдың 29 мамыры түнінде бес ірі жапондық су асты кемесі Сидней портының солтүстік-шығысына қарай 56 шақырым жерге орналасты. Келесі күні таңғы сағат 3-те бір су асты кемесі барлау ұшағын ұшырды. Сидней портын айналып келгеннен кейін ұшақ өз су асты кемесіне оралды және портта "соғыс кемелері мен крейсерлер" бар екенін хабарлады. Флотилияның қолбасшысы келесі күні түнде кішкентай су асты кемелерімен портқа шабуыл жасауға шешім қабылдады. Келесі күні бес су асты кемесі Сидней портының басына 11 шақырымға жақындады. Сағат 16:30 шамасында олар үш кішкентай су асты кемесін жіберді, олар Сидней портына қарай бет алды. Порттың сыртқы қорғанысы сағат 20:00 шамасында No.14 кішкентай су асты кемесінің кіргенін анықтады, бірақ ол Джорджс-Хед пен Грин-Пойнт арасындағы торпедаға қарсы торға ілінгенше анықталмады. HMAS Yarroma от ашуға үлкермес бұрын, су асты кемесінің экипажының екі мүшесі өз кемесін жарылғыш заттармен жойып, өз-өзіне қол жұмсады. Екінші су асты кемесі No.24b шамамен сағат 21:48-де портқа кірді және Сидней портының көпіріне қарай батысқа бет алды, бұл Сиднейдегі теңіз офицерінің жалпы дабыл беруіне себеп болды. Гарден аралынан 200 метрдей қашықтықта "Чикаго" ауыр крейсері су асты кемесіне оқ атты. Содан кейін су асты кемесі крейсерге екі торпедасын атты. Бір торпеда Гарден аралына тиіп, жарылмады. Екіншісі голландтық K9 су асты кемесінің астынан өтіп, HMAS Kuttabul деполық кемесінің астындағы порт төсенішіне соқтығысты, онда жарылып, 21 теңізші (19-ы Корольдік Австралия теңіз күштері және 2-і Корольдік теңіз күштері) қаза тапты. Содан кейін су асты кемесі порттан шығып, міндетін орындап, жоғалып кетті. Оның құлаған жері 2006 жылдың қараша айында порттан солтүстікке қарай 30 шақырым және теңізге қарай 5 шақырым жерде табылған. Қазір ол соғыс қабірі ретінде қорғалады. Үшінші су асты кемесі, No.21, HMAS Yandra кемесімен порттың кіреберісінде көрілді және оған тереңдік бомбалары тасталды. Шамамен төрт сағаттан кейін ол қалпына келгеннен кейін портқа кірді, бірақ кейін тереңдік бомбаларымен шабуылға ұшырап, Тейлор шығанағында Австралия Корольдік теңіз күштерінің кемелерімен батты. Су асты кемесінің экипажының екі мүшесі де өз-өзіне қол жұмсады. Құтқарылған екі су асты кемесі де бірдей болды және олардың қалдықтары толық су асты кемесін қайта құру үшін пайдаланылды. Бұл су асты кеме 1943 жылы Канберрадағы Австралия соғыс ескерткішіне жеткізілгенге дейін Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория және Оңтүстік Австралия штаттарында тур жасады, онда ол қазірге дейін қойылған.

Мадагаскарға шабуыл

1942 жылдың 29 мамырында Жапонияның I 10, I 16 және I 20 су асты кемелері Мадагаскарға жетті. I-10 су асты кемесінің барлау ұшағы Диего-Суарес портында тұрған "Revenge" классындағы соғыс кемесін байқады, бірақ ұшақ дер кезінде анықталды және "Ramillies" кемесі тұрақ орнын өзгертті. I-20 және I-16 екі кішкентай су асты кемесін жіберді, олардың біреуі портқа сүңгіп кіріп, екі корветтен тереңдік зарядтарымен шабуылға ұшырағанда екі торпеда атып жіберді. Бір торпеда "Ramillies" кемесіне ауыр зақым келтірді, ал екіншісі 6993 тонналық "British Loyalty" мұнай танкерін батырды (кейін судан шығарылды). "Ramillies" кейін Дербан мен Плимут қалаларында жөнделді. Су асты кемелерінің бірінің экипажы – лейтенант Сабуро Акиэда мен старшина Масами Такемото өздерінің су асты кемесін (No.20b) Носи-Анталикелиде жағаға тіреп, Амбер мүйісі маңындағы кездесу орнына қарай ішкі аймаққа бет бұрды. Олар ауылдан азық-түлік сатып алғанда олар туралы хабар берілді және үш күннен кейін Корольдік теңіз жаяу әскерлерімен болған қақтығыста қаза тапты. Екінші кішкентай су асты кемесі No.16b теңізде жоғалып кетті, ал бір күннен кейін оның экипажының бірінің денесі жағаға шығарылды.