Солтүстік Ирландиядағы Кингсмилл қырқыны

Кіріспе

1976 жылы Солтүстік Ирландиядағы «Қиындықтар» кезінде болған сектанттық қырғын.

Кингсмилл қырғыны – 1976 жылдың 5 қаңтарында Солтүстік Ирландияның Армаг графтығының оңтүстігіндегі Уайткросс ауылының жанында болған жаппай атыс. Қарулы адамдар он бір протестант жұмысшысын тасымалдап келе жатқан микроавтобусты тоқтатып, оларды автобустың қасына тізіп, атып тастады. Жүзден астам оққа түскеніне қарамастан, тек бір адам ғана аман қалды. Микроавтобусте болған католик ер адамды босатып жіберді. Өзін «Оңтүстік Армаг Республикалық әрекет күштері» деп атаған топ жауапкершілікті мойнына алды. Олар бұл атысты аймақтағы католик азаматтарына жасалған шабуылдарға, әсіресе, алдыңғы күні алты католиктің қаза болуына жауап ретінде жасалғанын мәлімдеді. Кингсмилл қырғыны – 1970 жылдардың ортасындағы өшпенділік қырқындарының ең қорқыныштысы және «Қиындықтар» кезіндегі ең көп адам өлтірілген жаппай атыстардың бірі болды. 2011 жылғы Тарихи тергеу тобының (HET) есебінде шабуылды Уақытша ИРА мүшелері жасағаны, ұйым атысты тоқтату келісімінде болғанына қарамастан анықталды. HET есебінде ер адамдар протестант болғандықтан нысанаға алынғаны және бұл алдыңғы күні болған оқиғаға жауап ретінде жоспарланғаны айтылды. Қырғыннан кейін британ үкіметі Армаг графтығын «Арнайы төтенше жағдай аймағы» деп жариялады және аймаққа жүздеген қосымша әскер мен полиция жіберілді. Сондай-ақ, Армагтың оңтүстігіне Арнайы әуе күштері (SAS) орналастырылатыны туралы хабарланды. Бұл SAS-тің Солтүстік Ирландиядағы болуының ресми түрде мойындалған алғашқы жағдайы болды.

Өмірбаян

1975 жылдың 10 ақпанында Уақытша ИРА және британ үкіметі бітімге келісіп, келіссөздерді қайта бастады. ИРА қауіпсіздік күштеріне шабуылдар жасауды тоқтатуға келісті, ал қауіпсіздік күштері рейдтер мен тексерулерді көбінесе тоқтатты. Дегенмен, екі тараптың ішінде де наразылық болды. Кейбір Уақытша ИРА мүшелері бітімге қатысудан бас тартты, ал британдық командирлер ИРА-ны жеңіске жақын деп мәлімдеген кезде, оларға қарсы операцияларын тоқтатуға бұйрық беруге ашуланды. Протестанттық жарымәскерилер ИРА-ны кек алуға итермелеп, осылайша бітімді бұзуға үміттенеді. Кейбір ИРА бөлімшелері лоялистермен күреске шоғырланды. Регулярлы операциялардың азаюы ИРА ішінде тәртіпсіздікке әкелді, және кейбір мүшелері, жоғары жақтан рұқсат алған немесе алмаған күйде, өзара қырқысуға қатысты. Бітімнің басталған күнінен (1975 жылдың 10 ақпаны) бастап Кингсмилл қырғынына дейін лоялистік жарымәскерилер Армаг округінде немесе оның шекарасында 35 католик азаматты өлтірді. Осы кезеңде республикалық жарымәскерилер сол ауданда 16 протестант азаматын және 17 қауіпсіздік күштерінің өкілін өлтірді. 31 шілдеде лоялистер Бушхиллде ирландтық поп-тобының бес мүшесін атып, үшеуін өлтірді. Кингсмиллдегідей, топтың микроавтобусы әскери формасындағы қарулы адамдар жасаған жалған әскери тексеру бекетінде тоқтатылды. Келесі айда лоялистер осындай екі шабуыл жасады. 1 қыркүйекте қарулы адамдар Тулливаллан Оранж залына басып кіріп, Оранж орденінің мүшелері болған бес протестант азаматын өлтірді. Шабуылға өзін «Оңтүстік Армаг Республикалық Әрекет күші» деп атаған топ жауапкершілікті мойындады. 31 желтоқсанда Гилфордтағы пабқа жасалған бомбалық шабуылда үш протестант азаматы қаза тапты. «Халықтық Республикалық Армия» жауапкершілікті өз мойнына алды. Төрт күннен кейін, 1976 жылдың 4 қаңтарында лоялистер екі синхронды шабуылда алты католик азаматын атып өлтірді. Олар Уайткростағы үйінде Рейви отбасының үш мүшесін, ал Баллидугандағы үйінде О'Дауд отбасының үш мүшесін өлтірді. «Айриш Ньюс» газеті бұл кісі өлтірулердің Гилфордтағы бомбалаудың кек алу екенін хабарлады. RUC офицері Билли МакКоги қатысқанын мойындап, тағы бір офицерді іске қатысқан деп айыптады. Автобус төбенің шыңынан өте жатқанда, жолда тұрып, фонарьмен жарқыратып тұрған жауынгерлік киім киген адам тоқтатып алды. Жұмысшылар британдық әскер тоқтатып, тексеру жүргізіп жатыр деп ойлады. Автобус тоқтаған кезде, қараңғы беттері бар, жауынгерлік киім киген он бір қарулы адам қоршаудан шықты. «Англиялық акценті бар» бір адам сөйледі. Ол жұмысшыларға автобустан түсіп, қолдарын шатырға қойып, автобусқа қарап қатар тұруға бұйырды. Содан кейін ол: «Католик кім?» деп сұрады. Басшы «Жақсы» деді, ал қалғандары дереу жұмысшыларға оқ ашты. Он бір адам автоматты мылтықтармен, оның ішінде Армалиттер, М1 карабин және М1 Гарандпен өте жақыннан атылды. Бір минуттан кем уақыт ішінде барлығы 136 оқ атылды. Адамдар белден төмен атылып, жерге құлады; кейбіреулері өлі немесе жараланған күйде бір-бірінің үстіне құлады. Алғашқы оқ атыс тоқтағаннан кейін, қарулы адамдар қаруларын қайта зарядтады. Олардың он адам оқиға орнында қаза тапты: Джон Брайанс (46), Роберт Чемберс (19), Реджинальд Чепмен (25), Уолтер Чепмен (23), Роберт Фриберн (50), Джозеф Леммон (46), Джон Макконвилл (20), Джеймс МакУайтер (58), Роберт Уокер (46) және Кеннет Уортон (24). Алан Блэк (сонда 32 жаста) аман қалған жалғыз адам болды. Оған 18 рет оқ атылды, және бір оқ басынан сызылып өтті. Ол: «Мен тіпті селт етпедім, себебі егер қозғалсам, тағы біреуін табамын деп білдім» деді. Оқ атып болғаннан кейін қарулы адамдар тыныш түрде кетіп қалды. Шабуылдан зардап шеккендердің кем дегенде екеуі оқтан қатты зақымдануға ұшырағандықтан, жақындары оларды анықтай алмады. Бір жақын туысы аурухананың мәйітханасы «ет табақтары сияқты еденде жатқан денелермен толы қасапханаға ұқсады» деді. Ал екеуі бұрынғы қауіпсіздік күштерінің мүшелері болды: Кеннет Уортон – бұрынғы Ольстер қорғаныс полкінің (UDR) сарбазы, ал Джозеф Леммон – бұрынғы Ольстер арнайы констеблуарлық (USC) офицері. Алан Блэк 2021 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде, оның қырғыннан кейінгі қауымдық жұмысы үшін Британ империясы орденінің мүшесі (MBE) болып тағайындалды.

On 10 February 1975, the Provisional IRA and British government entered into a truce and restarted negotiations. The IRA agreed to halt attacks on the security forces, and the security forces mostly ended its raids and searches. However, there were dissenters on both sides. Some Provisionals wanted no part of the truce, while British commanders resented being told to stop their operations against the IRA just when they claimed to have had the Provisionals on the run. Protestant paramilitaries, hoping to provoke the IRA into retaliation and thus end the truce, Some IRA units concentrated on tackling the loyalists. The fall off of regular operations had caused unruliness within the IRA and some members, with or without permission from higher up, engaged in tit for tat killings. Between the beginning of the truce (10 February 1975) and the Kingsmill massacre, loyalist paramilitaries killed 35 Catholic civilians in County Armagh or on its borders. In that same period, republican paramilitaries killed 16 Protestant civilians and 17 members of the security forces in the same area. On 31 July, loyalists shot five members of an Irish pop band at Buskhill, killing three. Like the Kingsmill massacre, the band's minibus had been stopped at a fake military checkpoint by gunmen in army uniform. Loyalists carried out two similar attacks over the following month. On 1 September, gunmen burst into Tullyvallan Orange Hall and shot dead five Protestant civilians, all members of the Orange Order. The attack was claimed by a group calling itself the "South Armagh Republican Action Force". On 31 December, three Protestant civilians were killed in a bomb attack on a pub in Gilford. The "People's Republican Army" claimed responsibility. Four days later, on 4 January 1976, loyalists shot dead six Catholic civilians in two co ordinated attacks. They killed three members of the Reavey family at their home in Whitecross and three members of the O'Dowd family at their home in Ballydougan. The Irish News reported that the killings were revenge for the bombing in Gilford. RUC officer Billy McCaughey admitted taking part and accused another officer of being involved. As the bus cleared the rise of a hill, it was stopped by a man in combat uniform standing on the road and flashing a torch. The workers assumed they were being stopped and searched by the British Army. As the bus stopped, eleven gunmen in combat uniform and with blackened faces emerged from the hedges. A man "with a pronounced English accent" began talking. He ordered the workers to get out of the bus and to line up facing it with their hands on the roof. He then asked "Who is the Catholic?". The lead gunman then said "Right", and the others immediately opened fire on the workers. The eleven men were shot at very close range with automatic rifles, which included Armalites, an M1 carbine and an M1 Garand. A total of 136 rounds were fired in less than a minute. The men were shot at waist height and fell to the ground; some fell on top of each other, either dead or wounded. When the initial burst of gunfire stopped, the gunmen reloaded their weapons. Ten of them died at the scene: John Bryans (46), Robert Chambers (19), Reginald Chapman (25), Walter Chapman (23), Robert Freeburn (50), Joseph Lemmon (46), John McConville (20), James McWhirter (58), Robert Walker (46) and Kenneth Worton (24). Alan Black (then 32) was the only one who survived. He had been shot eighteen times and one of the bullets had grazed his head. He said, "I didn't even flinch because I knew if I moved there would be another one". After carrying out the shooting, the gunmen calmly walked away. At least two of the victims were so badly mutilated by gunfire that immediate relatives were prevented from identifying them. One relative said the hospital mortuary "was like a butcher's shop with bodies lying on the floor like slabs of meat". and two were former members of the security forces: Kenneth Worton was a former Ulster Defence Regiment (UDR) soldier while Joseph Lemmon was a former Ulster Special Constabulary (USC) officer. Alan Black was appointed a Member of the Order of the British Empire (MBE) in the 2021 New Year Honours, for his cross community work since the massacre.

Қылмыскерлер

Келесі күні телефон арқылы хабарласушы шабуылға "Оңтүстік Армаг Республикалық әрекет күштері" немесе "Оңтүстік Армаг реакциялық күштері" жауапкершілікті алды. Ол бұл Реавей–О'Доудтың түнгі қазасына кек алу екенін және егер лоялистер шабуылдарын тоқтатса, "біз тарапымыздан бұдан былай ешқандай әрекет болмайды" деді. Ол бұл топтың ИРА-мен байланысы жоқ екенін айтты. 1976 жылғы 17 қаңтарда былай деп мәлімдеді: Ирландиялық республикалық армия ешқашан сектанттық өлтіруді бастаған емес, ал сектанттық кез келген түр республикалық қозғалысқа жек көрінішті. Егер соңғы төрт жылда 300-ден астам сектанттық өлтірулерге жауапты лоялист элементтер қазір мұндай өлтіруді тоқтатса, онда қайдан болсын жауап алу мәселесі туындамайды. Алайда, 2011 жылғы HET баяндамасында Уақытша ИРА мүшелері жауапты болды және оқиға алдыңғы күні болған Реави мен О'Даудтың өлтіруінен бұрын жоспарланған, ал Оңтүстік Армаг Республикалық Іс-қимыл Күші – жасырын атау болды. Ол былай қосты: "Біраз ақпарат бар, Уақытша ИРА бөлімшесі орталық үйлестіруге жақсы қарамады, бірақ бұл ақталмайды. Бұл қорқынышты қылмыстарды тек Уақытша ИРА жасады, басқа ешкім емес". SDLP Ассамблеясының мүшесі Доминик Брэдли Синн Фэйнді "HET-тің қару-жараққа қатысты сот-медициналық дәлелдемелері Уақытша ИРА-ның жауапкершілігін күмәннен тыс қалдырады" деп қабылдауға және "Уақытша ИРА-ның үлкен масштабта діни өлтірулерді ұйымдастыру ісіне қатысқанын" жоққа шығаруға шақырды. Журналист Тоби Харденнің айтуынша, британдық әскери барлау қызметінің бағалауы бойынша шабуылды жергілікті ИРА мүшелері "әдеттегі ИРА командалық құрылымынан тыс әрекет еткен". Харденнің айтуынша, RUC файлдары 14 ИРА мүшесінің, оның ішінде болашақ "Нағыз ИРА" басшысы Майкл Маккевитттің, жаңа жыл қарсаңында кездесіп, шабуылды жоспарлағандығын көрсетеді. Харден "Кингсмилл қазасын жүзеге асыруды ИРА мүшелеріне басшылары тапсырған" деп мәлімдеген Оңтүстік Армаг ИРА мүшесі, Волонтер М-ді келтіреді. Харден сонымен қатар ИРА мүшесі, қауіпсіздік күштері үшін қос агент ретінде жұмыс істеген Шон О'Каллаханның сөздерін келтіреді. О'Каллахан ИРА штаб бастығы Сеймус Твумидің шабуылға Брайан Киненнің католиктердің көбірек өлтірілуін болдырмаудың жалғыз жолы деп айтқаннан кейін рұқсат бергенін айтады. Алайда О'Каллахан екі адам шабуыл туралы ИРА Армия кеңесінен кеңес алмағанын айтады. Полицияның барлау қызметі хабарлағандай, ИРА Армия кеңесінің басшылары қырғынға дейін алты апта бұрын Оңтүстік Армаг бригадасын сектанттық өлтірулер үшін айыптап, ескертті. Баллистикалық зерттеулер нәтижесінде 1974-1989 жылдар аралығында шабуылда қолданылған қарудың 37 адам өлтіруге, 22 адам өлтіруге әрекеттенуге, 19 адам өлтірмейтін атыс жасауға және 11 оқ-дәрі табылғанына қатысы бар екені анықталды. Ол "жасырын операция" болды деп есептейді және британдық қауіпсіздік күштері қырғынның болатынын білгенімен, оған жол берді. Жәбірленуші Джон Макконвиллдің әпкесі Карен Армстронг былай деді: "Ол кезде де, қазір де көптеген адамдар қорғауға ие болды". Ағылшын тілінде сөйлейтін қарулы кісі Роберт Найрак болуы мүмкін деген болжам бар. Бұрынғы RUC офицері және "Гленанн тобының" мүшесі Джон Уэйр құпия қызмет Найрак арқылы "республикалық және лоялистік жарымәскери топтарды бір-біріне қарсы ойнайтынын" анықтағанын мәлімдейді. Алайда судья Шеррард жүргізген тергеу барысында "Кингсмилл қазасынан кейін хабар берушілерді қорғауға ешқандай дәлел жоқ" деп табылды. Ол бұл хабарлар "негіздемесіз және пайдасыз сөз байласулар" екенін айтты. "Кімге де болса, хабаршыларды қорғау үшін қылмыстық іс жүргізуді жалғастыруға рұқсат етілгеніне ешқандай дәлел жоқ". Сотта Шеррард "капитан Найрак Лондонда, өз міндеттерін орындап жүрді және сол кезде Армагтың оңтүстігінде болған жоқ" деп қосты. Ол бұл хабарлар "көп жағдайда жоққа шығарылды" деп қосты және "ИРА-ға кіріп-шығуға қабілетті деген ой – бұл түкке тұрғысыз қиял, тергеу оның ешқандай рөлі жоқ екеніне толыққанды қанағаттанды".

The next day, a telephone caller claimed responsibility for the attack on behalf of the "South Armagh Republican Action Force" or "South Armagh Reaction Force". He said that it was retaliation for the Reavey–O'Dowd killings the night before, and that there would be "no further action on our part" if loyalists stopped their attacks. He added that the group had no connection with the IRA. It stated on 17 January 1976:

The Irish Republican Army has never initiated sectarian killings, and sectarianism of any kind is abhorrent to the Republican Movement [ ] If the loyalist elements responsible for over 300 sectarian assassinations in the past four years stop such killing now, then the question of retaliation from whatever source will not arise. However, a 2011 report by the HET concluded that Provisional IRA members were responsible and that the event was planned before the Reavey and O'Dowd killings which had taken place the previous day, and that South Armagh Republican Action Force was a cover name. It added: "There is some intelligence that the Provisional IRA unit responsible was not well disposed towards central co ordination but there is no excuse in that. These dreadful murders were carried out by the Provisional IRA and none other". SDLP Assemblyman Dominic Bradley called on Sinn Féin to "publicly accept that the HET's forensic evidence on the firearms used puts Provisional responsibility beyond question" and to stop "deny[ing] that the Provisional IRA was in the business of organising sectarian killings on a large scale". According to journalist Toby Harnden, the British Military Intelligence assessment was that the attack was carried out by local IRA members "who were acting outside the normal IRA command structure". According to Harnden, RUC files suggest that 14 IRA members – including future 'Real IRA' leader Michael McKevitt – had met on New Year's Eve to plan the attack. Harnden quotes an alleged South Armagh IRA member, Volunteer M, who said that "IRA members were ordered by their leaders to carry out the Kingsmill massacre". Harnden also quotes Sean O'Callaghan, an IRA member who worked for the security forces as a double agent. O'Callaghan claims that IRA Chief of Staff, Seamus Twomey, authorised the attack after Brian Keenan argued it was the only way to prevent more Catholics from being killed. However, O'Callaghan says the two men did not consult the IRA Army Council about the attack. According to a police intelligence report, the IRA Army Council reprimanded the South Armagh Brigade six weeks before the massacre for carrying out sectarian killings. Further ballistic studies found that guns used in the attack were linked to 37 killings, 22 attempted killings, 19 non fatal shootings and 11 finds of spent cartridges between 1974 and 1989. He believes there was a "cover up" and that British security forces knew the massacre was going to happen but allowed it to. Karen Armstrong, sister of victim John McConville, said: "A lot of people were being protected back then and they still are". It has been suggested that the gunman with the English accent could have been Robert Nairac. John Weir, a former RUC officer and member of the "Glenanne gang", claims he discovered that the intelligence services, through Nairac, was "playing republican and loyalist paramilitaries off against each other". However, an inquest carried out by Judge Sherrard found "no evidence that informers were protected after the Kingsmill massacre". He went on to say that these rumours were "unevidenced and unhelpful conspiracy theorising. There was no evidence of anyone being allowed to continue in criminal ventures in order to protect informers,". Judge Sherrard added that "Captain Nairac was based in London, fully engaged in duties and was not in south Armagh, at the time". He added that these rumours were "largely allayed" and concluded by stating, "The notion that he would have been able to infiltrate the IRA is the stuff of utter fantasy, The inquest is entirely satisfied he had no role whatsoever."

Иан Пейслидің мәлімдемелері

Кингсмилл шабуылынан кейін бірден қауіпсіздік күштерінің бірқатар өкілдері Реви отбасына қарсы қысым көрсету науқанын бастады және Евгений Ревиді осы қырғынды ұйымдастыруда айыптады. 1999 жылы Демократиялық юнионисттік партиясының (DUP) басшысы Ян Пейсли Парламентте Юджин Ревидің «жақсы білінетін республикашыл» екенін және «Кингсмилл қазасын жасаған» деген мәлімдеме жасады. Пейсли бұл айыптауларды парламенттік иммунитет аясында жасады, яғни оның сөздері үшін қудаланбады. Ол «полиция құжатынан» цитата келтіргенін мәлімдеді, бірақ RUC бас комиссары Ронни Фланаган Пейслидің полиция құжатынан цитата келтіргенін жоққа шығарды және бұл ақпараттың Ольстер қорғаныс полкінен шыққан деп санайтынын айтты. Пейслидің мәлімдемесін Реви де, қырғыннан жалғыз аман қалған Алан Блэк те толығымен жоққа шығарды. Сьюзан Маккей The Irish Times газетінде Пейслидің айыптауларын естіген Блэктің дереу Ревилердің үйіне барып, оған өзінің кінәсіз екенін білетінін айтқанын жазды. Солтүстік Ирландияның бірінші вице-премьері, SDLP-нің Сеймус Маллон, Пейслидің мәлімдемесіне наразылық білдірді. RUC бас комиссары Ронни Фланаган Ревиді қырғынмен байланыстыратын «ешқандай дәлел жоқ» екенін, және полицияның ешбір құжатында мұндай айыптау жоқ екенін мәлімдеді. 2007 жылдың қаңтар айында HET британдық қауіпсіздік күштерінің Ревидің Кингсмилл шабуылына қатысы бар деген айыптамалары үшін Реви отбасынан кешірім сұрады. Бұл айыптамаға қарамастан, жергілікті юнионист белсендісі Вилли Фрейзер (FAIR) оны жалғастырып келді. 2010 жылдың мамыр айында HET үш Реви бауырды және олардың отбасын парамилитаризммен байланысы жоқ екенін растаған есеп жариялады, бұл Юджин Ревиді Пейслиден оның сөздері үшін кешірім сұрауға итерді. Пейсли 2014 жылы қайтыс болды және өзінің айыптамаларын қайтарып алмады.

Реакциялар мен соңынан

Бұл қырғынды Ұлыбритания және Ирландия үкіметтері, негізгі саяси партиялар, католик және протестант шіркеулерінің басшылары айыптады. Ұлыбританияның Солтүстік Ирландия мемлекеттік хатшысы Мерлин Рис қырғынды айыптап, зорлық-зомбылықтың күшейте түсетінін болжады: "Егер ақыл-есі дұрыс біреу тоқтатпаса, осылай жалғаса береді". Британ үкіметі дереу Армаг округін "Арнайы төтенше жағдай аймағы" деп жариялады және аймаққа жүздеген қосымша әскер мен полиция жіберді. Ольстер қорғаныс полкінің (UDR) батальоны шақырылды және аймаққа "Spearhead" батальоны жіберілді. Қырғыннан екі күн өткен соң, британ премьер-министрі Гарольд Уилсон Оңтүстік Армагқа Арнайы әуе күштері (SAS) жіберілетінін хабарлады. Бұл Солтүстік Ирландиядағы SAS операцияларының ресми түрде мойындалған алғашқы жағдайы болды. Кейбір SAS қызметкерлері бұрыннан бірнеше жылдан бері Солтүстік Ирландияда болған деген болжам бар. SAS бақылауындағы бөлімдер мен жеке құрам лоялисттік шабуылдарға қатысқан деген күдік туып отыр. Кингсмилл қырғыны – 1970 жылдардың ортасында Оңтүстік Армагта болған секталық кісі өлтірулердің соңғысы. FAIR ұйымының Вилли Фрейзерінің сөзіне қарағанда, бұл жергілікті UVF және IRA топтары арасындағы келісім нәтижесінде болған.

Лоялистердің жауабы

[[Файл:St. Laurence O'Toole's Primary School, Belleek geograph.]] org. Лоялистер қазаға жауап ретінде Беллекс қаласындағы Сент-Лоуренс О'Тул бастауыш мектебіне шабуыл жасауды жоспарлаған. Лоялистер «Гленен бандысының» мүшелері болды, олар Риви-О’Даудты өлтірген, және құрамында RUC және UDR мүшелері болған. Тағы бір УФФ бандысы, «Шенкилл қасапшылары» деп аталған, қазаға жазалау шараларын жоспарлаған. Бұл топтың жетекшісі Ленни Мерфи болды, ол Белфаста әрекет етіп, түнде католик азаматтарын ұрлау, азаптау және тамақтарын кесіп өлтірумен әйгілі болған. Мерфи батыс Белфастағы Корридің ағаш фабрикасына католик жұмысшыларын тасымалдайтын жүк көлігіне шабуыл жасап, көліктегілерді атып өлтіруді жоспарлаған. Бірақ жұмысшылар маршрутын және көлігін өзгерткен соң, ол жоспардан бас тартты. Кейбір лоялистер Кингсмилл қырғынының оларды жарымәскери топтарға қосылуына себеп болғанын айтады, әсіресе Билли Райт, ол былай деді: «Сол жұмысшыларды автобустан шығарып атып өлтіргенде мен 15 жаста болдым. Мен протестант едім және олардың тек протестант болғандары үшін өлтірілгенін түсіндім. Мен Маунтноррис қаласын тастап, Портадаунға қайтып келдім және бірден УФФ жастар қанатына қосылдым». 1990 жылдардың басында ол УФФ Орта Ольстер бригадасының командирі болды, ал 1996 жылы Райт оқшауланған Лоялист ерікті күштерін құрды. Ол 1980 және 1990 жылдары кем дегенде 20 католикті секталық түрде өлтірді деген күдікке ілінген. Осыған ұқсас мәлімдеме жасаған тағы бір адам – RUC арнайы патруль тобының офицері Билли МакКогхи, ол қырғын орынна алғаш келген RUC офицерлерінің бірі болды. Ол Тоби Харденге: «Жолдың жиектері қанға боялған, және ол мүлдем кінәсіз протестанттардың қаны еді» деді. Кейіннен МакКогхи RUC ақпаратын лоялист содырларына беріп, олардың операцияларына қатысқан. 1980 жылы МакКогхи секталық кісі өлтіру, католик діни қызметкерін ұрлау және бомбалауға талпыну үшін сотталды. МакКогхи Кингсмилл шабуылына дейін лоялистермен келісім жасаған, ал кейіннен ол «үйде болғанын, бірақ оқ атпағанын» мәлімдеді. МакКогхи сондай-ақ қырғынның лоялистерге қалай әсер еткені туралы пікірін білдірді: «Менің ойымша, Кингсмилл адамдарды қайда бара жатқанын ойлауға мәжбүр етті, әсіресе протестанттық қолдау базасын, азаматтық қолдау базасын – UVF мүшелері емес, бірақ ғимаратты немесе алаңды пайдалануға рұқсат берген адамдарды. Олардың көптегені кері шегінді. Бұл UVF жасаған ешбір әрекетке байланысты емес. Бұл кек алудан қорқу болды».

[[File:St. Laurence O'Toole's Primary School, Belleek geograph. org. uk 1542679. jpg|thumb|Loyalists allegedly planned to attack St Lawrence O'Toole Primary School in Belleeks as retaliation for the massacre The loyalists were members of the "Glenanne gang", which had carried out the Reavey–O'Dowd killings and included RUC and UDR members. Another UVF gang, the "Shankill Butchers", also planned retaliation for the massacre. This gang, led by Lenny Murphy, operated in Belfast and was notorious for its late night kidnapping, torture and murder (by throat slashing) of random Catholic civilians. Murphy planned to attack a lorry that ferried Catholic workmen to Corry's Timber Yard in West Belfast, shooting all on board. Murphy abandoned the plan after the workers changed their route and transport. Some loyalists claim the Kingsmill massacre was the reason they joined paramilitary groups, notably Billy Wright, who said,

I was 15 when those workmen were pulled out of that bus and shot dead. I was a Protestant and I realised that they had been killed simply because they were Protestants. I left Mountnorris, came back to Portadown and immediately joined the youth wing of the UVF. He became commander of the UVF Mid Ulster Brigade in the early 1990s; Wright later founded the breakaway Loyalist Volunteer Force in 1996. He was suspected of at least 20 sectarian killings of Catholics in the 1980s and 1990s. Another with similar claims was RUC Special Patrol Group officer Billy McCaughey, who was one of the first RUC officers on the scene of the massacre. He told Toby Harnden, "the sides of the road were running red with blood and it was the blood of totally innocent Protestants". Afterwards, McCaughey says, he began passing RUC intelligence to loyalist militants and also to participate in their operations. McCaughey was convicted in 1980 of a sectarian killing, the kidnapping of a Catholic priest and an attempted bombing. McCaughey had colluded with loyalists before the Kingsmill attack and later admitted taking part in the Reavey killings the day before, he claimed he "was at the house but fired no shots". McCaughey also gave his view on how the massacre affected loyalists,

<blockquote>I think Kingsmills forced people to ask themselves where they were going, especially the Protestant support base, the civilian support base – the people who were not members of the UVF but would let you use a building or a field. Those people, many of them withdrew. It wasn't because of anything the UVF did. It was fear of retaliation.

Республиканың жауабы

ИРА шабуылға қатысы бар екенін жоққа шығарды, бірақ қос агент Шон О'Каллахан және басқалар оны ИРА-ның екі жетекшісі бұйырған деп айтты, басқа республикалық жетекшілер бұл оқиғаға өте наразы болған. О'Каллаханның сөзінше, Герри Адамс Армия кеңесінің мәжілісінде: "Енді ешқашан Кингсмилл сияқты оқиға болмайды" деген. Оңтүстік Армагтағы ИРА-ның бір мүшесі осы қырғынға деген наразылығынан қызметтен кеткен. Бұл пікірді Эд Молониге сұхбат берген Тайрон округының республикашылы және Гейлдік атлетика қауымдастығының ардагері де қайталап айтты. "Бұл сабақты футбол алаңында жылдам үйренесің. Егер сені бұзып жатса, сен де жауап қайтарасың". Қырғында қаза тапқан ағасы туралы Колин Уортон: "Кингсмилл Оңтүстік Армагта католиктердің өлтірілуін тоқтатты, бірақ бұл оқиғаны ақтамайды" деді.

Сұрау салу

Кингсмилл қазасын тексеру үшін өткізілген тергеу оны "ИРА жасаған ашық секталық шабуыл" деп тапты. Сот судьясы Шеррардтың айтуынша, бұл шабуылды кем дегенде 12 ИРА мүшесінен тұратын топ алдын ала жоспарлаған. Тергеу шабуылдың "Армия кеңесінің өкілеттігімен әрекет ететін ИРА тарапынан жасалғанын, ал кеңес 1975 жылдың сәуірінде ИРА бөлімшелеріне кең ауқымды өкілеттік бергенін" анықтады. Судья Шеррард ИРА тергеуге қатыспағанын және "ИРА осы қатыгездіктің толыққанды жамандығын, оның зардап шеккендерге тигізген әсерін немесе бүкіл қоғамға келтірілген зиянды мойындамағанын" қосты. Қырғыннан кейін көп жылдар бойы оқиға орнында шағын ескерткіш орнатылған. 2012 жылы онда жаңа, әлдеқайда ірі ескерткіш салынды. Бұл ескерткішке вандализм жасалды және құрылысшыларды "үркітуге" тырысқандар болған. Келесі жылы Солтүстік Ирландияның Қоршаған орта министрі Алекс Эттвуд (SDLP) өзінің департаменті жер иесіне жоспарлау рұқсатының болмауына байланысты оны алып тастауды талап ететін қате хат жібергені үшін кешірім сұрады. Юнионист саясатшысы Уильям Ирвин департаментті сынап, республикашылдар орнатқан "заңсыз жол жиегіндегі террористік ескерткіштерге" қарсы шаралар қабылдамағанын айтты. 2012 жылдың ақпан айында FAIR ұйымының Вилли Фрейзері құрбандардың туыстарымен бірге 11 лоялисттік топтың қатысуымен жұмысшылар өлтірілген түнгі бағыт бойынша "Әділет үшін шеру" ұйымдастыруды ұсынғанда дау туды. Бұл шеру негізінен католиктер тұратын Уайткросс ауылынан және үш бауыр өлтірілген Рейвилер отбасының үйінен өтуді көздеген. 200-ден астам адам Уайткросстағы Парадтар комиссиясымен өткен кездесуде шеруге қарсылық білдірді. Жергілікті SDLP және Sinn Féin саясаткерлері де оған қарсы шығып, бұл аймақтағы діни шиеленісті күшейтеді деп мәлімдеді. Парадтар комиссиясы шеруге жорықшылар тобы, тулар, баннерлер мен плакаттар болмауы шартымен рұқсат берді. Бір ұйымдастырушыға өлім қаупі келтіріліп, егер шеру өтсе, оның шіркеуі өртенетіні ескертілді. Ұйымдастырушылар шеруді кейінге шегерді, бұл қадамды жергілікті ұлтшыл саясаткерлер және Ольстер одағының саясаткері Дэнни Кеннеди құптады.

An inquest held to review the Kingsmill massacre found that it was "an overtly sectarian attack mounted by the IRA". The coroner, Judge Sherrard said it was an attack planned well in advance by a unit consisting of at least 12 IRA members. It found that the attack was "carried out by the IRA operating under the authority of the Army Council which had, in April 1975, given wide authorisation to IRA units". Judge Sherrard added that the IRA failed to engage with the inquest and that there was "no acknowledgement by the IRA of the utter wrongness of the atrocity, its impact on those bereaved or the damage caused to the entire community". For many years after the massacre there was a small memorial at the site of the massacre. A new and much larger memorial was built there in 2012. This memorial has been vandalised and it is claimed there was an attempt to "intimidate" the builders. The following year, Northern Ireland's Environment Minister Alex Attwood (of the SDLP) apologised after his Department mistakenly sent a letter to the landowner demanding it be removed for lack of planning permission. Unionist politician William Irwin criticised the Department and said it had not taken action against "illegal roadside terrorist memorials" erected by republicans. In February 2012, controversy arose when Willie Frazer of FAIR proposed a "March for Justice" in which the victims' relatives, along with 11 loyalist bands, would follow the route taken by the workmen the night they were killed. This would have meant passing through the mainly Catholic village of Whitecross and past the homes of the Reavey family, where the three brothers had been killed the night before the massacre. Over 200 people opposed the march at a meeting with the Parades Commission in Whitecross. Local SDLP and Sinn Féin politicians also opposed it, saying it would raise sectarian tension in the area. The Parades Commission approved the march on condition that there be no marching bands, flags, banners or placards. One organiser received a death threat telling him that he would be shot and his church would be burnt if the march went ahead. The organisers postponed the march; a move that was welcomed by local nationalist politicians and by Ulster Unionist politician Danny Kennedy.