Француз қаржыгері Никола Франсуа Мольен өмірі мен қызметі

Кіріспе

Николя Франсуа, граф Моллиен (28 ақпан 1758 жылы Руан қаласында, Сень төменгі департаментінде туған, 20 сәуір 1850 жылы Парижде, Сень департаментінде қайтыс болған) – француз қаржыгері. Саудагердің ұлы, ол ерте жасынан қабілетін көрсетіп, қаржы министрлігіне кірді, онда оның мансабы тез өрледі. 1784 жылы салық жинаушылармен келісімді жаңартқанда, ол бұл бөлімнің іс жүзінде басшысы болды және ұлттық қазына үшін тиімді шарттар жасады. Калонн басшылығымен ол салық жинаушылардан түсетін табысты арттырды және Париждегі жеткіліксіз ағаш кедергілердің орнына октрой қабырғаларын салуға зор үлес қосты. Сонымен қатар, ол 1786 жылғы ағылшын-француз сауда шартында көтерілгендей, импортқа қатысты кейбір шектеулерді жоюды жақтады, оның жасалуына да белсенді қатысты. Француз революциясының оқиғалары Моллиенге бірнеше рет қауіп төндірді. 1794 жылы ол күдікті ретінде Эврё революциялық трибуналына жеткізілді және бұрынғы салық жинаушылардың көптегенінің тағдырынан мүжілді. Ол Англияға қашып, 1796-1797 жылдардағы дағдарыста қабылданған қаржылық шараларды бақылады. 18 Брумердің (1799 жылғы қараша) төңкерісінен кейін ол қаржы министрлігіне қайта оралды, содан кейін Годеннің басшылығымен жаңа амортизациялық кассаның директоры ретінде маңызды міндеттерді атқарды. Наполеон оның қабілеті туралы естіп, қаржы мәселелері бойынша жиі кеңес алды және Империя жарияланғаннан кейін (1804 жылғы мамыр) оны мемлекеттік кеңесші етіп тағайындады (Наполеон Моллиеннің әйелімен де жақын қарым-қатынаста болды). 1805 жылғы желтоқсан мен 1806 жылғы қаңтардағы қатал қаржы дағдарысы оның салауатты ой-өрісін тағы бір рет көрсетті. Аустерлиц шайқасынан кейін асығыс оралған Наполеон Барбе Марбуаны қазынашылық министрлігінен босатып, осы маңызды міндеттерді Моллиенге тапсырды. Ол көп ұзамай қазынаны ірі банктердің араласуынан құтқарып алды. Бірақ, басқа жағынан, ол Наполеонның ақша нарығын қатаң реттеуге деген ниетін сәл баяулатты. Олардың осы тақырыптағы әңгімелері, Моллиеннің естеліктерінде баяндалғандай, қызығушылық тудырады және министрлік императордан гөрі қаржы мәселелерінде дұрыс шешімдер қабылдағанын көрсетеді, ол оны жиі идеолог деп айыптады. 1808 жылы Моллиен граф титулын алды. Ол көп ұзамай «Континенттік жүйе» деп аталатын шаралардың мүмкін еместігін түсінді, бірақ оның бұл орайдағы ескертулері ешқандай нәтиже бермеді. Императордың бірінші бас тартуынан кейін (1814 жылғы 11 сәуірде) Моллиен жеке өмірге шықты, бірақ 1815 жылғы «Жүз күн» кезінде Наполеонның шақыруымен министрлік міндеттерін қайтадан атқарды, содан кейін ол тағы да зейнеткерлікке шықты. Луи XVIII оны қайтадан қызметке қайтаруға тырысты, бірақ ол бұл өтініштерге қарсы тұрды. 1819 жылы пэр титулын алған ол жылдық бюджеттерге қатысты кейбір іс-шараларға қатысты. Ол Людовик Наполеонның Екінші Республиканың президенті болып сайлануын көрді және 1850 жылғы сәуірде қайтыс болды; Этьен Дени Паскьеден басқа, ол Наполеон Бонапарттың соңғы тірі министрі болды.

Nicolas François, Count Mollien (born 28 February 1758 in Rouen, Seine Inférieure – died 20 April 1850 in Paris, Seine), was a French financier. The son of a merchant, he early showed ability, and entered the ministry of finance, where he rose rapidly; in 1784, at the time of the renewal of the arrangements with the tax farmers general, he was practically chief in that department and made terms advantageous to the national exchequer. Under Calonne he improved the returns from the farmers general; and he was largely instrumental in bringing about the erection of the octroi walls of Paris in place of the insufficient wooden barriers. He, however, advocated an abolition of some of the restrictions on imports, as came about in the Anglo French commercial treaty of 1786, to the conclusion of which he contributed in no small measure. The events of the French Revolution threatened at times to overwhelm Mollien. In 1794 he was brought before the revolutionary tribunal of Évreux as a suspect, and narrowly escaped the fate that befell many of the former farmers general. He retired to England, where he observed the financial measures adopted at the crisis of 1796–1797. After the coup d'état of 18 Brumaire (November 1799) he re entered the ministry of finance, then under Gaudin, who entrusted to him important duties as director of the new caisse d'amortissement. Napoleon, hearing of his abilities, frequently consulted him on financial matters, and after the Proclamation of the Empire (May 1804) made him a councillor of state (Napoleon also had regular affairs with Mollien's wife). The severe financial crisis of December 1805 to January 1806 served to reveal once more his sound sense. Napoleon, returning in haste not long after the Battle of Austerlitz, dismissed Barbé Marbois from the ministry of the treasury and confided to Mollien those important duties. He soon succeeded in freeing the treasury from the interference of great banking houses. In other respects, however, he did something towards curbing Napoleon's desire for a precise regulation of the money market. The conversations between them on this subject, as reported in Mollien's Mémoirs, are of high interest, and show that the ministry had a far truer judgement on financial matters than the emperor, who often twitted him with being an ideologue. In 1808 Mollien was awarded the title of count. He soon came to see the impossibility of the measures termed collectively the Continental System; but his warnings on that subject were of no avail. After the first abdication of the emperor (11 April 1814), Mollien retired into private life, but took up his ministerial duties at the appeal of Napoleon during the Hundred Days (1815), after which he again retired. Louis XVIII wished to bring him back to office, but he resisted these appeals. Nominated a peer in 1819, he took some part in connection with the annual budgets. He lived to see the election of Louis Napoleon as president of the Second Republic, and died in April 1850; with the exception of Étienne Denis Pasquier, he was the last surviving minister of Napoleon Bonaparte.

Мұра

Наполеон III Луврді кеңейтудегі бірнеше элемент Моллиеннің есімімен аталады, оның ішінде монументалды баспалдақ және бірнеше көрме залдары (Моллиен баспалдағы, Моллиен галереясы, Моллиен залы).