Кіріспе

Римнің бас раввині, Италия, кейіннен католиктік дінге көшті. Эухенио Мария Золли (27 қыркүйек 1881 – 2 наурыз 1956), туған Израиль Антон Золлер, тумысымен австриялық, философия докторы және автор болған. 1945 жылғы ақпанда яһуди дінінен католицизмге өтуге дейін Золли 1940 жылдан 1945 жылға дейін Италияның еврей қауымының Римдегі бас раввині қызметін атқарды. Соғыстан кейін ол Римдегі, соның ішінде Римнің Сапиенца университеті мен Папалық Киелі кітап институтында философиядан сабақ берді. Золли Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Папа Пий XII-ге деген құрметімен белгілі болды, ол 1943-1944 жылдары нацистік Германияның Италияны оккупациялаған кезінде Золлиге және басқа еврейлерге қолдау көрсетіп, баспана берді. Кейіннен Золлинің Рим мен Ватикан қалаларының бірнеше жерінде жасырынғаны анықталды.

Алғашқы жылдары және раввиндік

Золер 1881 жылы Австрия-Мажарстанның Броди қаласында дүниеге келді. 1918-1945 жылдары бұл қала Польшаның шығысында, ал қазір Украинаның батысында орналасқан. Ол бес баланың ең кішісі, үш ағасы мен бір қарындасы болған. Золлердің әкесі бұрынғы бай фабрика иесі болса, анасы раввиндер әулетінен шыққан. Ол Италиядағы Флоренция университетінде философия ғылымы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Сонымен қатар, ол жақын жердегі ешивада раввин болуға дайындалды. 1917 жылы Золлердің бірінші әйелі Адель дүниеден озды. 1920 жылы ол екінші әйелі Ева Мажоникаға үйленді. Ол Италияның солтүстік-шығысындағы Гориция қаласында туған. 1918 жылы Золлер Италияның Триест қаласының раввині болып тағайындалды, бұл қала жақында Австрия-Мажарстаннан Италияға өткен болатын. Ол өзінің тегін «Золли» деп өзгертті, осылай итальян тіліне сәйкес етуі үшін. 1930 жылдары итальяндық фашист басшылары итальяндық еврейлерді әлеуметтік көмек бағдарламаларынан – қаржылық қолдау және білім беруден шеттетуді бастады, сондай-ақ баспасөз арқылы оларды қаралап, қорлады. Фашистердің қатал баспасөз науқаны Римнің бас раввині Давид Пратоны қызметтен шеттетуге мәжбүр етті. 1939 жылдың желтоқсан айында Золлер фашист басшыларының қолдауымен Римнің бас раввині болып тағайындалды. Золлер Римдегі қауым мүшелерімен бірден келіспеушілікке түсті. Оның діни рәсімдерді оқу стилі олар қалағаннан гөрі еркін болды, сонымен қатар ол пасторлық қызмет немесе қоғамдық басшылықтан гөрі ғылыми зерттеулерге көбірек қызығушылық танытты. Олардың арасында жалақы және үміттерге қатысты даулар туды. Осы кезеңде Золлер иезуит ғалымы Августин Беамен достық қарым-қатынас орнатты.

Кейінгі жылдар және өлім

Золли және оның әйелі католик дініне кіргеннен кейін, ол Римдегі Сапиенца университетінде және Папалық Киелі кітап институтында жұмыс істеді. 1956 жылы ол ауыр сырқатқа шалдығып, ауруханаға түсті, онда ол бір қарындасқа айдың бірінші жұмасында сағат 15:00-де қайтысатынын айтқан көрінеді. 2 наурыз 1956 жылы Золли таңертең қасиетті қауымдасуды қабылдап, соңынан комаға түсіп, болжағандай, айдың бірінші жұмасында сағат 15:00-де қайтыс болды. Ол 74 жаста еді. Ол Италияның Рим қаласындағы Кампо Верано зиратында жерленген. "Ескі өсиетте әділдік бір адамнан екінші адамға іске асырылады. Алған жақсылығымыз үшін жақсылық жасаймыз, бізге келген зиян үшін зиян жасаймыз. Зиянға зиянмен жауап бермеу – белгілі бір дәрежеде әділдіктен қалыс қалу. Бұл Жаңа өсиеттегі: «Дұшпандарыңды сүйіңдер, олар үшін дұға етіңдер» немесе тіпті Исаның айқышқа ілінгендегі соңғы сөздерімен: «Әке, оларды кешір, өйткені не істеп жатқанын білмейді!» дегенмен қаншалықты өзгеше. Мұның бәрі мені таң қалдырды. Жаңа өсиет – мүлдем жаңа келісім." (Еугенио Золли)