Кіріспе

Глендон Фред Швартхаут (8 сәуір 1918 - 23 қыркүйек 1992) – американдық жазушы және романист. Оның көптеген романдары фильмдерге түсірілді. "Жігіттер қайда?" және Джон Уэйннің соңғы туындысы болған "Атысшы" романдары ең белгілілері.

Жазушылық бастама

Жарнама саласында бір жыл жұмыс істегеннен кейін, Суартхаут жазушы болудың ең дұрыс жолы – әлемді журналист көзімен көру екенін түсінді. Ол 22 кішкентай газетке тілші болып жұмысқа орналасты және жарымен бірге кішкентай жүк кемесімен Оңтүстік Америкаға саяхаттап, олардың басынан өткен оқиғалары туралы апта сайынғы мақалаларын елге жіберді. Барбадос аралында болғанда, олар Перл-Харборға шабуыл жасалғанын естіп, дереу АҚШ-қа қайтуға тырысты, бірақ неміс суасты қайықтарынан қашып, АҚШ-тың шығыс жағалауынан Манхэттенге дейін бес айдай шарлап баруға мәжбүр болды.

Соғыс уақыты

Суартхаут офицерлік курсқа қабылдануға жарамсыз болды, себебі оның салмағы 117 фунтты құрады. Олар екеуі де Энн-Арбордың сыртындағы жаңа бомба жасау зауытында жұмыс істеді. Ол ұзақ күндер бойы B-24 бомбалаушыларында кенептеп жұмыс істеп, алты айдың ішінде түнде өзінің алғашқы романын жазды. "Willow Run" – бомба жасаушы фабрикада жұмыс істейтін адамдар туралы әңгіме – қайта жазылғаннан кейін орташа сынға ұшырады. Ол бұл кітапты әрқашан өзінің тәжірибелік романы деп есептеді. Соғыс жүргенде ол жаяу әскер ротасына қабылдануға жеткілікті жарамды болды, армияға тіркеліп, 3-дивизияның құрамына Неапольге жөнелтілді. Италиядағы жағажайда Анциодан шығуға күтіп тұрғанда, ол дивизия штабына ауыстырылды. 3-дивизия Анциодан шығып, Римді басып алды, ал Суартхаут кейіннен Сент-Тропеге екінші толқында түсіп, алты күн ғана шайқасқа қатысты. Ол бірлік Францияға қарқынды жылжу кезінде кейбір қаһармандық медальдарға куәгерлердің мәлімдемелерін алды. 3-дивизия Германияға шабуылға дайындалып жатқанда, Суартхаут жүк көлігін түсіріп жатқанда омыртқа дискісін жарып алды. Ол сержант шенімен үйге жіберілді және кейін операциясыз босатылды. Глендон өмірінің соңына дейін арқасынан азап шекті және әскери мүгедектікке ие болды. 50 жасында Аризонада екі сығылған омыртқа дискісіне операция жасады.

Соғыстан кейінгі

Свартхаут UM-ге оралып, магистр дәрежесін алды және колледжде сабақ бере бастады. Осы уақытта оның ұлы Майлз дүниеге келді, ал ол тағы бір романы үшін 800 долларлық Хопвуд сыйлығын жеңіп алды. Бұл оны бірнеше жылға Мэриленд университетіне жоғарылатты, онда ол конгрессмендерге сөздер жазып, жарияланбаған көркем әдебиеттерді жазды. Сол күзде ол Мичиган мемлекеттік университетінде сабақ бере бастады және Шығыс Лансингте сегіз жыл бойы Виктория әдебиетінен 1955 жылы докторлық дәрежесін алды. Ал әйелі магистр дәрежесі мен оқытушылық куәлігін алып, екінші сыныптағы балаларды оқыта бастады. Свартхаут Cosmopolitan және The Saturday Evening Post сияқты ұлттық басылымдарға қысқа әңгімелерді де сата бастады. 1955 жылы осы әңгімелердің бірі – "Мисс Кастерге арналған жылқы" үшін 2500 доллар төленді. Одан 1956 жылы 7th Cavalry деген атпен Колумбия Пикчерс үшін Рэндольф Скотттың төмен бюджетті батыс фильмі жасалды. Соңғы докторлық диссертациясын аяқтаған күнінен кейін ол "Олар Кордураға келді" романын жаза бастады. Оқиға 1916 жылы Мексикада, Першинг экспедициясы кезінде Панчо Вилланы қолға түсіру мақсатымен болды, ал оның кейбір ойдан шығарылған ат әскерлері Құрмет медальдарына ұсынылды. Кітап тез арада Random House-ке, содан кейін 1958 жылы Columbia Pictures-ке сатылды. Бір жылдан кейін ол Гари Купер мен Рита Хейворттың басты рөлдерін ойнаған студияның маңызды фильміне айналды. Бұл "Нью-Йорк Таймс" бестселлері мен фильмнен түскен табыс Свартхауттың, ақыры кәсіби жазушы болуына мүмкіндік берді. Ол 39 жаста еді. Мичиган штатында ағылшын тілінен сабақ бере жүріп, тағы бір роман жазды. "Where the Boys Are" (1960) Мичиган штатының кампусында өрбіген және Американың колледж студенттерінің жыл сайынғы "көктемгі демалыс" үшін Флориданың оңтүстік жағалауларына шабуыл жасауы туралы алғашқы комедиялық роман болды. MGM-нің "Балалар қайда?" (1960) атты қысқаметражды нұсқасы студия тарихындағы ең табысты төмен бюджетті фильм болды. Свартхаут көптеген романдар жазды, олардың кейбіреулері фильмге түсірілді. Ол Мичиганнан Аризонаға көшер алдында алты ай бойы Лос-Анджелестегі Columbia Pictures-те "Кордура" фильмінің сценарийі бойынша жұмыс істеді, содан кейін толық уақыт жазу үшін зейнеткерлікке шыққанға дейін төрт жыл бойы Аризона мемлекеттік университетінде ағылшын тілін оқытты. Оның көптеген романдары Мичиган немесе Аризона штаттарында өрбіген, ал кейбіреулерінде оның соғыс тәжірибесі пайдаланылған. Тағы бірнеше туындылары ешқашан түсірілмеген фильмдер үшін сатылды. Олардың қатарында "Бөрік пен темір крест" (Сэм Шпигель, 1968) және "Тин Лиззи Троп" (Пол Ньюман, 1977) кіретін болса, оның көптеген әңгімелері бойынша жасалған фильмдердің көптеген нұсқалары да бар, бірақ олардың мерзімі өткен. Бір пьесасы үшін Хопвуд сыйлығы мен Театр гильдиясы сыйлығынан басқа, Свартхаут екі рет Пулитцер сыйлығына ұсынылды ("Олар Кордураға келді" Random House баспасынан және "Жануарлар мен балаларды жарылқады" Doubleday баспасынан), сондай-ақ 1960 жылы "Бақыт көзілдірігі" үшін О. Генри сыйлығына қысқа әңгіме номинациясын алды, 1972 жылы Ұлттық өнер және әдебиет қоғамынан алтын медаль алды, "Аққыш" (1975) және "Үйші" үшін Американың батыс жазушыларынан жылдың ең жақсы батыс романы үшін Spur Awards сыйлығын алды, 1988 жылы "Үйші" үшін Батыс мұрагерлік қауымдастығынан "Ранглер" сыйлығын алды, сондай-ақ 1991 жылдың маусымында Оклахома-Ситидегі Ұлттық ковбой және батыс мұражайында (бұрынғы Ұлттық ковбойлар даңқы залы) Өмір бойы жеткен жетістіктері үшін Оуэн Уистер сыйлығын алды. "Шоутист" 1976 жылы Джон Уэйннің соңғы фильмінің негізі болды және содан бері классикалық батыс фильмі ретінде танылды және герцогтың ең жақсы фильмдерінің бірі саналады. Оның британдық баспасы (Secker & Warburg) Свартхауттың кез-келген американдық романистің "ең кең ауқымы" бар екенін мәлімдеді. "Шоутист" сияқты атыс-жөнекейлерден бастап "Бейіш суреттері" сияқты алғашқы фильмдерге дейін, "Балалар қайда?" секілді сатиралардан "Кадиллак каубойлары" секілді трагедияларға дейін, "Тебаға қош келдіңіз" секілді трагедияларға дейін, немесе Першингтің Мексика экспедициясы туралы оқиғалы романы "Олар Кордураға келді" секілді құпия/триллерге дейін, тіпті "Лавленд" сияқты романтикалық туындыларға дейін, немесе жануарлардың құқықтары/қоршаған орта туралы "Жануарлар мен балаларды жарылқаңыз" сияқты туындыларға дейін, ғылыми фантастика ол сынамаған жалғыз әдеби жанр болды. Глендон 2008 жылы Аризона штатының Скоттсдейл қаласындағы Батыс жазушылардың атақ-даңқ залына енгізілді. WWA-ның атақ-даңқ залы Вайоминг штатының Коди қаласындағы атақты Буффало Билл мұражайының кітапханасында орналасқан. Өмірі бойы темекі шеккен Свартхаут 1992 жылдың 23 қыркүйегінде Аризона штатының Скоттсдейл қаласындағы үйінде өкпе эмфиземасынан қайтыс болды.

Кэтрин Свартут

Кэтрин (1919–2015), Глендонның әйелі және Майлздың анасы, Мичиган штатының Шығыс Лансингтегі Red Cedar мектебінде бес жыл бойы бастауыш сынып мұғалімі болды. Мичиган мемлекеттік университетінде білім беру саласында магистр және Мичиган университетінде ағылшыз тілінде бакалавр дәрежесін алғаннан кейін осы қызметте жұмыс істеді. Ол күйеуімен бірге жасөсперімдерге арналған алты роман жазды; олардың бірнешеуі шетелде жарияланды. Кэтрин "Woman's Day" журналында "Өмірдің қуанты" (Lifesavors) деген еркін өлеңдерден тұратын авторы болды, бұл рубрика 20 жылдан астам журналда жарияланды. Осы рубрикалардың бір бөлігі 1982 жылы Doubleday баспасынан сол аттас кітап түрінде жарық көрді. 1962 жылы Глендон мен Кэтрин Аризона мемлекеттік университетінде Темпедегі Ағылшын тілі кафедрасы басқаратын Свартут жазу сыйлығын құрды. Ағымдағы ең жоғары сыйлық әр санатта 1500 доллар болатын, поэзия және көркем әдебиет салаларындағы бұл алты сыйлық Америкадағы колледждер мен университеттерде жыл сайын берілетін бакалавриат және магистратура бағдарламалары үшін қаржылай тұрғыдан ең жоғары бес сыйлықтың қатарына енді.

Майлз Свартхаут

Майлз (1946 – 2016) – Калифорния штатының Плайя-дель-Рей қаласында, жағажай мен ЛАХ-тың жанында тұратын сценарист және автор. Ол 1976 жылы «Шутист» фильмі үшін Жазушылар гильдиясының «Ең үздік бейімделу» номинациясын алды (фильмде Джон Уэйн мен Лорен Бэколл ойнады). Ол әкесінің бірнеше романдарын фильмдерге бейімдеді, соның ішінде 1978 жылы CBS телеарнасы үшін «Есте сақтауға лайық Рождество» фильмін түсірді, онда Джоан Вудвард, Джейсон Робардс және Ева Мари Сент қатысты. Журналист ретінде Майлз Америка Батыс жазушыларының екі айлық журналы «The Roundup» үшін Голливудтың батыс фильмдері туралы баған жазды. Ол 1994 жылы осы басылымда жарияланған «Дюктың соңғы саяхаты, «Шутист» фильмінің жасалуы» ең жақсы мақаласы үшін сол ұйымның «Stirrup» сыйлығын жеңіп алды. Майлз Суортхаут сонымен қатар Ұлттық Каубойлар Даңқы залының тоқсандық журналы «Persimmon Hill» үшін бірнеше мақала жазды, олардың ішінде 1996 жылғы жазғы арнайы санында «Глендон Суортхауттың вестерндері», «Голливуд және Батыс» және 2000 жылдың көктемінде осы ең көп сатылған санының жалғасы «Американың алғашқы кино каубойы: Уильям С. Харт» мақалалары жарық көрді. Майлз Суортхаут 1998 жылы синдикациялық шоудың екінші маусымының соңында «Judge Judy» сот залы телесериалының бір эпизодында талапкер болды, ол Свартхаут түсірген фильмнің желілік продюсері ретінде жұмысқа алынған әйелге қарсы сотқа берді. Миклаэлина Ли фильмнің бюджетінен үй жалдау ақысын, тамақ және жеке шығыстарын төледі, бірақ судья Джудит Шейндлинге Суортхауттың осы шығындарды мақұлдағанын және қол қойғанын дәлелдемеді. Сот шешімі бойынша Майлз Суортхаутқа 1000 доллар төленді. Майлз марқұм әкесінің 14 әңгімесінен тұратын «Шығыс және Батыс» атты жалғыз томды редакциялады, онда Глендонның әдеби мансабына кең шолу жасалған. «Easterns and Westerns» кітабы Мичиган мемлекеттік университетінің баспасында 2001 жылдың жазында қатты мұқабамен шықты. Майлз Суортхаут сонымен қатар әкесінің ескі әңгімелерінің біріне негізделген «Сержанттың әйелі» романын жазды, және бұл жаңа роман 2004 жылдың ең үздік бірінші батыс романы ретінде Батыс жазушыларынан «Spur» сыйлығын жеңіп алды. Оның әкесінің романының жалғасы болған «The Last Shootist» романы «True West» журналының редакторлары тарапынан 2014 жылдың ең жақсы вестерн романы деп танылды.