Кіріспе

Корея мифологиялық аңыздағы жаратылыс. Кумихо немесе Гумихо (구미호, сөзбе-сөз "тоғыз құйрықты түлкі") – Шығыс Азия халық ертегілерінде және Корея аңыздарында кездесетін жаратылыс. Ол қытайлық хули-цзин, жапондық кицунэ және вьетнамдық хо ли тинь сияқты. Ол көбінесе ер адамдарды әуелеп, сұлу әйелге айналып, олардың бауырларын немесе жүректерін жейді (аңызға қарай). Кумихо туралы көптеген әңгімелер бар, олардың бірнешеуін Корея ауыз әдебиетінің энциклопедиялық жинағында (한국 구비문학 대계/韓國口碑文學) кездестіруге болады.

Сипаттама

Тоғыз құйрықты түлкі туралы ең алғашқы жазба – ежелгі қытай мәтіні «Таулар мен теңіздер классикасы», онда тоғыз құйрықты түлкінің шығысқа қарай үш жүз миль жерде орналасқан Цинцзяу деген елден келгені және сол жерде өмір сүргені айтылады. Бұл атаудың мағынасы «жасыл төбе» деп аударылады, бұл елдің немесе аймақтың шығысқа қарай орналасқандығын білдіреді және кейіннен Корея аймағын атау үшін, кем дегенде Кореяның Үш Патшалық дәуірінен бастап қолданылды. Алайда, сол кезде Корея түбегіндегі басқа шағын мемлекеттермен бірге болған Корея патшалығы Годжосон (жазбада Жосон деп аталған) осы жазбада жеке түрде енгізілген. Кумихо және тоғыз құйрықты түлкі туралы мифтер мен халық әңгімелерінің басқа нұсқалары ұқсас түсініктерді бөліседі. Олардың барлығы түлкі рухтарының ұзақ өмір сүрудің немесе энергияның жиналуының нәтижесі екенін түсіндіреді, мың жыл өмір сүрген түлкілер деп айтылады және оларға көбінесе әйел кейпінде пішінін өзгерту қабілеті беріледі. Дегенмен, Қытайдың хули-цзин және Жапонияның кицуне жақсы, жаман немесе бейтарап болып бейнеленсе, кумихо көбінесе адам етін жейтін немесе жоғарырақ мәртебеге жету үшін күш жинауға тырысатын бейтарап тұлға ретінде қарастырылады, бұл көбінесе адамдардан жанды жеу немесе ұрлаумен байланысты. Кореялықтар кумихоны қашан толығымен зұлым жаратылыс деп қарастыра бастағаны белгісіз, өйткені көптеген ежелгі мәтіндерде адамдарға көмектесетін игі ниетті кумихолар туралы айтылады (тіпті мейірімді, бірақ тәжірибесіз кумихоларды алдаған зұлым адамдар туралы да мәліметтер бар). Кейінгі әдебиеттерде кумихо көбінесе қанға жанымды, жартылай түлкі, жартылай адам ретінде бейнеленеді, олар түнде зираттарда серуендеп, қабірлерден адам жүректерін қазып алады. «Түлкі әпкесі» ертегісінде рух жанұяның бауырларын аулауға тырысады. Алайда, осы дәуірдегі корей әдебиетінде кумихоның адамға ғашық болып, сүйіктісімен бірге болу үшін оны жемеуді таңдағаны туралы көптеген оқиғалар бар, көбінесе кумихо 1000 күн бойы адамдарды жеуден бас тартса, ол да адамға айналады деген сенімге байланысты.

Білім бұрандалары

Кумихоны оның екі баламасынан (жапондық кицунэ және қытайлық хули джин) ерекшелейтін ең айқын ерекшелік – "йоу гусуль" (여우구슬, сөзбе-сөз аударғанда түлкінің маржаны/білезігі) болуы, ол білімнен тұрады. Корея мифологиясына сәйкес, йоу гусуль кумихоға күш сыйлайды, ал егер оны ұрлап жұтып қойса, адамдарға білім (және интеллект) береді. Кумихо адамдардың энергиясын осы арқылы сіңіре алады. "Йоу гусуль" арқылы энергияны сіңіру әдісі "күндегідей сүйісуге" (яғни тіл қолданып сүйісуге) ұқсайды. Кумихо йоу гусульді адамдардың аузына жіберіп, оны тілімен қайта тартып алады. Дегенмен, егер адам йоу гусульді жұтып алып, "аспан, жер және адамдарды" бақыласа, әрбір бақылау оған табиғаттан тыс білім сыйлайды. Бірақ көптеген әңгімелерде адам "аспанды" бақылай алмайды, сондықтан олар ерекше қабілетке ие болады, бірақ ең бастысы емес.

Құзыреті

Көптеген аңыздарда gumiho сыртқы түрін өзгерте алатын болса да, оның түлкіге тән белгілері (мысалы, түлкідей бет, құлақтар немесе тоғыз құйрығы) немесе оның сыртқы келбетін өзгертуге мәжбүрлейтін сиқырлы күш әрқашан көзге түседі; оның сыртқы түрі өзгерсе де, табиғаты өзгермейді. "Кумихоның өзгеруі" (구미호의 변신) атты туындыда кумихо тойдағы келіндейдің бірдей келбетіне айналады және оның киімдері шешілгенде ғана танылады. "Пак Мунсу және Кумихо" (박문수와 구미호) атты жазбада Пак Мунсу орманның ішінде жалғыз тұратын, түлкіге ұқсас келбеті бар қызбен кездеседі. "Қытай поэмасы арқылы кумихоны тапқан қыз" (한시로 구미호를 알아낸 처녀) атты туындыда кумихо аңшының иті түлкінің иісін сезіп, шабуыл жасағанда ашылады. Олар пішінін өзгертуге қабілетті болғанымен, кумихоның нағыз кім екені кумихоның өзі құлшыныспен сақтайтын еді. Кейбір аңыздарда, егер кумихо мың күн бойы адам өлтіруден және оны жеуден аулақ болса, адамға айнала алады делінеді. Батыс аңыздарындағы өзгермелілер, қасқырлар немесе вампирлер сияқты, мифтегі әр оқиғаның аңызға қатысты еркіндіктеріне байланысты әртүрлі нұсқалары бар. Дегенмен, мифологияның бір нұсқасы жеткілікті ерік-жігермен кумихо йо (рух) күйінен одан да жоғары көтеріліп, толыққанды адамға айналып, зұлымдығынан айырыла алады дейді. Мұның қалай орындалатыны туралы түсіндірмелер әртүрлі, бірақ кейде мың күн бойы адам өлтіруден немесе ет жеуден бас тарту, немесе цитамани алу және Йеоиджудың кем дегенде ай сайын толу айды көруі сияқты талаптар бар. Йеоиджуды қолдана алатын айдаһарлардан айырмашылығы, кумихоның шексіз күшіне немесе өз еркімен жаратылым жасауға қабілеті жоқ еді, себебі олар төменгі жаратылыстар саналды.