Кіріспе
Корей патшасы және құдай Даңгун немесе Таңгун (단군; ), сондай-ақ Даңгун Ванггеом (단군왕검; ), қазіргі Солтүстік-Шығыс Қытайдағы Ляонин провинциясы және Корей түбегінің солтүстік бөлігіндегі алғашқы корей патшалығы Гочжосонның аңыз бойынша негізін қалаушы және құдай патшасы болды. Ол "аспанның немересі" және "аюдың ұлы" деп есептеледі, және ол б.з.д. 2333 жылы патшалықты құрған делінеді. Даңгун туралы аңыздың ең ерте жазылған нұсқасы 13-шы ғасырдағы Самгук Юсада кездеседі, онда Қытайдың Вэй кітабы және Кореяның жоғалған тарихи жазбасы Гоги (고기; 'Ежелгі жазба') сілтеме жасалған. Алайда, Қытайдың Вэй кітабында мұндай мәлімет жоқ екені расталды. Даңгунға табынумен айналысатын он жеті діни ұйым бар. Кореялықтар Даңгунның Кореяның алғашқы династиясы Гочжосонды құрған күнін ұлттық мереке деп санайды және оны Гачеончоль деп атайды. Гачеончоль – 3 қазан. Бұл Даежонггё (대종교) дінінің Дангунға табынушылық етуді бастаған діни мерекесі. Гачеончоль – Даңгунның Гочжосонды құрған күнін еске алу күні, бірақ 3 қазан Гочжосонның нақты құрылған күні емес. Көптеген корей тарихшылары Даңгун мен Тенгринің этимологиялық тұрғыдан бірдей екенін айтады.
Dangun or Tangun (단군; ), also known as Dangun Wanggeom (단군왕검; ), was the legendary founder and god king of Gojoseon, the first Korean kingdom, around present day Liaoning province in Northeast China and the northern part of the Korean Peninsula. He is said to be the "grandson of heaven" and "son of a bear", and to have founded the kingdom in 2333 BC. The earliest recorded version of the Dangun legend appears in the 13th century Samguk Yusa, which cites China's Book of Wei and Korea's lost historical record Gogi (고기; 'Ancient Record'). However, it has been confirmed that there is no relevant record in China's Book of Wei. There are around seventeen religious groups that focus on the worship of Dangun. Koreans regard the day when Dangun founded Gojoseon, Korea's first dynasty, as a national holiday and call it Gaecheonjeol. The Gaecheonjeol is 3 October. It is a religious anniversary started by Daejonggyo (대종교) worshipping Dangun. Gaecheonjeol is a day to commemorate Dangun's founding of Gojoseon, but 3 October is not actually the date when Gojoseon was founded. Many Korean historians regard Dangun and Tengri as being etymologically identical.
Мифтік жазба және оның түсіндірілуі
Дангунның шежіресі оның атасы Хваниннен (환인) басталады, ол "Аспан Иесі". Хваниннің Хванунг есімді ұлы болған, ол жер бетінде, сайларда және тауларда өмір сүруге құштар еді. Хванин Хванунг пен 3000 ізбасарларына Мёхьянгсанға түсуге рұқсат берді, онда Хванунг Синсиді (신시, "Құдай қаласы") құрды. Ол бұлттар, жаңбыр және жел сияқты министрлерімен бірге заңдар мен моральдық ережелерді орнатып, адамдарға түрлі өнерлерді, медицинаны және егіншілікті үйретті. Аңыз бойынша, акупунктура мен моксибуссияның дамуы Дангунға байланысты. Бір жолбарыс пен аю Хванунгтан адам болу ниетімен дұға етті. Олардың дұғаларын естіген Хванунг оларға жиырма тіс сарымсақ пен бір шоқ жусан беріп, тек осы қасиетті тағамды жеп, 100 күн бойы күн сәулесінен аулақ болуды бұйырды. Жолбарыс шамамен жиырма күннен кейін басып, үңгірден кетіп қалды. Ал аю мойымады және әйелге айналды. Аю мен жолбарыс – көктегі ханзаданың құрметін іздеген екі тайпаны бейнелейді. Аю әйел, Унгнёо, риза болып, Хванунгке құрбандықтар шалды. Бірақ ол күйеусіз қалды, көп ұзамай қайғырып, "қасиетті қайың" (신단수) астында бала сүю үшін дұға етті. Хванунг оның дұғасына жауап беріп, оны әйел ретінде алып, жақын арада Дангун Ванггеом есімді ұл тапты. Дангун таққа отырып, Пхеньянның жанындағы Асадал қаласын салды (орны даулы), және осы мемлекетті Жосеон деп атады – бүгінде бұл Гожосеон ("Ескі Жосеон") деп аталады, оны шамамен 2000 жылдан кейін құрылған Жосеоннан (조선) ажырату үшін. Содан кейін ол астанасын Пейгак немесе Гунгол тауындағы Асадалға көшірді. Дангунның өмірбаяны Гожосеон (Годжосон) халқының сол кездегі Гожосеон патшалығының заңдылығын және елдің мәртебесін бекітуге деген ынтасын көрсетеді. Гожосеон патшасы әр жыл сайын өз ата-бабаларының құдайына арнап рәсім өткізді. Көп ұзамай Дангун туралы аңыз Гожосеон дәуірінің саяси идеологиясына айналды, ал рәсім саяси жиналыс рөлін атқарды.
Кездесу
Император Дангунның билігі әдетте біздің заманымыздан бұрынғы 2333 жылы басталды деп есептеледі, бұл аңыздық қытай императоры Яоның билігінің 40-шы жылына қайшы келетін «Донггук Тонггам» (1485) сипаттамасына негізделген. Басқа дереккөздер де біршама өзгеше, бірақ олар да Яоның билігі кезінде (дәстүрлі мерзімдер: б.з.д. 2357 – б.з.д. 2256) деп көрсетеді. «Самгук Юса» Дангунның Яоның билігінің 50-ші жылында таққа отырғанын, ал «Жосон әулетінің жылнамалары» бірінші жылы, ал «Донггук Тонггам» 25-ші жылы деп жазады. 1961 жылға дейін Оңтүстік Кореяның ресми жыл санау дәуірі Данги (단기) деп аталды, ол б.з.д. 2333 жылы басталған. Даечжунгшылдықтың жақтастары 3 қазанды корей күнтізбесі бойынша Гаечонжол деп санайды. Бұл күн қазір Оңтүстік Кореяда «Ұлт негізі құрылған күні» мемлекеттік мерекесі ретінде аталады. Солтүстік Корея Дангунның Годжосонды құруын б.з.д. 30-шы ғасырдың басына жатқызады. Данги дәуірінің 4340-шы жылы 15 наурыз күні «Патшалық күн мерекесі» (어천절) деп аталады, бұл күн жартылай аңызға толы негізін қалаушы Дангунның көкке қайтқан күні.
Тарихи түсінік
Дангун Горё династиясының соңғы кезеңінде, корейлер моңғол Юань династиясына қарсы соғысқан кезде назар аударуды бастады. Жосон династиясы кезінде олар ұлттың ата-бабалары ретінде құлшынып қастерленді. Жосон әулеті кезінде Пхеньян қаласында Годжосонның Дангуны мен Гогурёның патшасы Чумоға арналған киелі орын, сондай-ақ Хуанин, Хуанун және Дангун құдайларына арналған Самсеонгданг (삼성당) салынды. Кореяда 19 ғасырдың соңында Жосон халқының империалистік басқыншылыққа қарсы күресін көрсету үшін ерекше мән берілді, нәтижесінде Дангюнкё (단군교) діні пайда болды. Ұлттық сезімнің орталық тұлғасы болған Дангун жапон отаршылдық кезеңінде тәуелсіздік қозғалысының рухани негізін қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Сонымен қатар, Дангун дәуірінің тарихын «Даэдун Саганг (대동사강)» және «Гювон Сахва (규원사화)» сияқты даэчжунгизмнің жақтастары, сондай-ақ тәуелсіздік қозғалысы жинақтады, Дангун дәуірінің тарихын ерекше атап өтті. Оңтүстік Кореяда Дангунды зерттеу Годжосон қоғамының тарихи маңыздылығына бағытталды. Оңтүстік Кореяда Дангун Ванггеом Годжосон қоғамының басшысы ретінде қарастырылады, ол жоғары рухани қызметкердің рөліне тән көптеген қасиеттерге ие. Ванггеом – елді билейтін басшы деген мағынаны білдіреді. Солтүстік Кореяда Дангун мен Дангун туралы аңыздар бұрын Гочжосон режимін құру процесін ақтау үшін негізгі миф ретінде қалыптасқан. Алайда, 1994 жылы Тангун мазары қазылғаннан кейін Солтүстік Корея өз ұстанымын өзгертті және Дангун аңызы тарихи фактілерді көрсетеді, ал Дангун – нақты тұлға деп мәлімдеді. Сондай-ақ, Дангун Корея халқы құрған Гочжосонның алғашқы патшасының тууы, құрылуы және мазары Пхеньян қаласында болғанын айтады. Солтүстік Корея Пхеньян қаласының жанында орналасқан қала маңында Дангунның мазарын қайта қазып, қайта жаңарту жұмыстарын жүргізді.
Көріністер
Дангун аңызының ең ерте жазылған нұсқасы 13 ғасырдағы Самгук юсада кездеседі, онда Қытайдың Вэй кітабы және Кореяның жоғалған тарих мәтіні Гоги (고기) сілтеме жасалған. Бұл ең белгілі және ең көп зерттелген нұсқа, бірақ осыған ұқсас нұсқалар кейінгі Горёо ғалымы И Сеунхюдың (이승휴, 1224–1300) Jewang Un gi еңбегінде, сондай-ақ Эунгже Сиджу (응제시주) және Жосеонның ерте кезеңіндегі Седжон Силлогында (세종실록; көбінесе "Жосеон әулетінің жылнамалары", Седжон Чанхон Дэван Силлогы; 세종장헌대왕실록) жазылған. Дангун бүгінде Чхондоизм және Дэджонг ілімдерінің жақтастары оны құдай ретінде қастерлейді.
Тэквондода
Дангун – корейлік әскери өнер таэквондоның Халықаралық таэквондо федерациясының екінші формасы немесе хиёнг. Оқушыларға хиёнг «б.з.д. 2333 жылы Кореяның қасиетті, аңызға толы негізін қалаушысы» екені түсіндіріледі. Көптеген хиёнгтерден өзгеше, Дан Гунның барлық соққылары жоғары деңгейде (көз деңгейінде) жасалады, бұл Дангунның тауға көтерілуін бейнелейді (Dangun Hyeung қараңыз).
Дангун кесенесі
Солтүстік Кореяның басшысы Ким Ир Сен Даньгунның тек аңыз ғана емес, нағыз тарихи тұлға болғанын қатысты түрде айтты. Осының салдарынан Солтүстік Корея археологтары Дангунның болжамдалы қалдықтары мен қабірін табуға міндеттелді. Солтүстік Корея басылымында жарияланған мәліметке сәйкес, Дангун мавзолейі – аңызға айналған Дангунның жерленген орны деп есептеледі. Бұл орын, Оңтүстік Кореядағы Таубек тауымен шатастырылмауы тиіс, Кандонның Таубек тауының беткейінде шамамен 1,8 км² (0,70 миль²) жерді алып жатыр. Дангунның қабірі пирамида пішіндес, биіктігі 22 метр, әр қабырғасы 50 метрге жетеді.