Кіріспе

Лорд Дансанидің «Чу Бу және Шемиш» атты қысқа әңгімесі. Бұл әңгіме алғаш рет 1912 жылы жарық көрген «The Book of Wonder» кітабында жарияланды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Аты аталмаған баяндаушы келесі оқиғаны айтады: Чу Бу – бұл ғибадатханада тұратын, оған табынылатын қадірлі тұрғын. Шеймиш – бір күні сол ғибадатханаға жаңадан жасалған бейне. Сол сәттен бастап екі құдай бір-біріне қызғанышпен қарап, мазақтап, кереметтер жасау арқылы басымдыққа ие болуға тырысады. Соңында олардың бірлескен әрекеттері нәтижесінде ұсақ жер сілкінісі болып, ғибадатхана қирап түседі. Олардың сыйынушылары жер сілкінісін өздерінің сүйікті құдайының салдары деп санайды, бірақ олардың бәрі қорқып, осындай күшті құдайлардан сақтану үшін ғибадатхананы қайта тұрғызбайды. Баяндаушы бір күні қираған, тастап кетілген ғибадатхананы тапқанын, Шеймиштің қиратылғанын, ал Чу Будың қол-аяқтарымен жоғары қарап, арқасымен жатқан күйінде зақымсыз болғанын айтады. Баяндаушы Чу Буды үйіне алып келіп, оны мантиясының үстінде сол күйінде қояды және құдайдың рухын көтеріп тұру үшін кейде оған шағын сыйлықтар сыйлайды.

Тақырыптар

Алисса Хаус Томас бұл әңгімені Дунсанидің юмор үшін шығыстануды пайдалануының мысалы ретінде талдады. Ол, дауласып жатқан құдайлар отаршылдық стереотиптеріндегі иррационалдық пен әлсіздікті бейнелейді, олардың әлсіз ұрыс-керісі мен бір-бірін жеңе алмауы осыны көрсетеді. Әңгіменің соңында біреуі ұмытылып, екіншісі үйдің сәндік бұйымына айналады, оны баяндаушы үйінен жүздеген шақырым қашыққа көшіруге ешқандай мән бермейді. Хаус Томас бұл империализмді ақтауға қалай байланысты екенін көрсетеді, мысалы, жергілікті халықтардың өздерін-өздері басқаруға деген қабілетсіздігі және өздерінің мәдени мұрасын сақтап қалудағы сәтсіздігі, Батыстың араласуын және оны күтуді қажет етеді. Бұл әңгіме көңілді болғанымен, оның басты мағынасын құрайтын шығыстану идеяларына сүйенеді.