Кіріспе

Бубондық обаның таралуынан туындаған Мәскеудегі тәртіпсіздіктер 1771 жылы 15-17 қыркүйек аралығында Москвада бубондық обаның таралуынан туындаған тәртіпсіздіктер болды. ТОК

Тарих

1770 жылдың соңында Мәскеуде обаның алғашқы белгілері пайда болды, ол 1771 жылдың көктемінде үлкен эпидемияға айналды. Билік тарапынан қабылданған шаралар, мысалы, мәжбүрлі карантин жасау, ластанған мүлікті өтемақысыз немесе бақылаусыз жою, қоғамдық моншаларды жабу азаматтардың арасында қорқыныш пен ашу тудырды. Қаланың экономикасы негізінен тоқтап қалды, өйткені көптеген фабрикалар, базарлар, дүкендер және әкімшілік ғимараттар жабылды. Мұның бәрі қатты азық-түлік тапшылығымен, москвалықтардың көпшілігінің өмір сүру жағдайларының нашарлауымен байланысты болды. Двориандар (орыс дворяндары) және қала тұрғындары обаның таралуына байланысты Мәскеуден кетіп қалды. Билік тарапынан қабылданған шараларға қарсы алғашқы жаппай наразылық акциялары 29 тамыз және 1 қыркүйекте Лефортово маңындағы ауданда болды. Қыркүйек айының басында көтеріліс болатыны туралы хабарлар тарады. Мәскеудің архиепископы Амвросийдің Китай-Городтағы Боголюбово Боголюбской Богоматери иконасына карантин шарасы ретінде жиналған азаматтарды болдырмау әрекеті обалы тонаудың тікелей себебі болды. 15 қыркүйекте москвалықтардың үлкен қалың тобы дабыл қағылғанда Қызыл алаңға қарай ағыла бастады. Олар әскери бөлімді шетке шығарып, Кремльге шабуыл жасап, Чудов монастырын (архиепископтың резиденциясы) және оның шарап қоймаларын қиратты. Архиепископ Амброзий Донской монастырына қашып құтылуға тырысты. 16 қыркүйекте көтеріліс күшейе түсті. Ашулы азаматтар Донской монастырын басып алды, архиепископ Амброзийді өлтірді және екі карантин аймағын (Данилов монастыры мен Серпухов қақпасынан тыс) жойды. Түстен кейін көтерілісшілердің көпшілігі Кремльге жақындап, бірнеше әскери бөлімдермен кездесті. Жиналғандар Пётр Салтыковтың кетуінен кейін Мәскеу істерін бақылап жүрген генерал-лейтенант Петр Еропкиннің берілуін талап етті. Мәскеуліктер Кремльдің Спасские қақпасына шабуыл жасағысы келген кезде, армия қақпадан оқ атып, көпіршікті шашыратады және көтерілісшілердің бір бөлігін тұтқындады. 17 қыркүйек күні таңертең 1000-ға жуық адам Спасск қақпасына жиналып, тұтқынға алынған көтерілісшілерді босатуды және карантинді жоюды талап етті. Әскер тағы да жиналған халықты таратып жіберіп, ақыры көтерілісті басады. 300-ге жуық адам сотқа тартылды. 26 қыркүйекте тәртіпті қалпына келтіру үшін Григорий Орлов бастаған үкіметтік комиссия Мәскеуге жіберілді. Ол обаға қарсы кейбір шараларды қабылдады және азаматтарды жұмыс және тамақпен қамтамасыз етті, бұл ақыры Мәскеу тұрғындарын тыныштандырды. Комиссия карантиндегі қызметтерді жақсартты, мүлікті өртеуді тоқтатты, қоғамдық моншаларды қайта ашты, саудаға рұқсат берді, азық-түлік жеткізуді арттырды және қоғамдық жұмыстарды ұйымдастырды. Сонымен қатар, комиссия АИТВ-ге қарсы шабуылға қатысқандарды қудалаумен айналысты. Олардың төртеуі өлім жазасына кесілді; 165 ересектер мен он екі жасөспірім жазаға тартылды. Салқын ауа райының басталуымен ауру азая бастады. Бұл індет кезінде Мәскеу мен оның маңындағы аудандарда 200 мыңға жуық адам қайтыс болды. Тағы бір ерекше қылмыскер бар еді: дабыл қағып тұрған шіркеу қоңырауы. Екатерина I-нің бұйрығымен, қазалаушы қоңыраудың тілін кесіп тастады. Отыз жылдан астам уақыт бойы қоңырау шалу мұнарасында үнсіз қоңырау ілінеді. Ақырында, 1803 жылы ол алынып тасталып, Арсеналға, ал 1821 жылы Кремль қару-жарағы қоймасына жіберілді.