Кіріспе
Бельгиялық актер, сценарист және кинорежиссер Жак Фейдер (fɛ. dɛʁ; 21 шілде 1885 – 24 мамыр 1948) – бельгиялық кинорежиссер, сценарист және актер, ол негізінен Францияда, сондай-ақ АҚШ, Ұлыбритания және Германияда жұмыс істеді. 1920 жылдары ол үнсіз фильмдердің режиссері болды, ал 1930 жылдары француз киносындағы поэтикалық реализм стилімен байланысты болды. 1928 жылы ол француз азаматтығын қабылдады.
Jacques Feyder (fɛ. dɛʁ; 21 July 1885 – 24 May 1948) was a Belgian film director, screenwriter and actor who worked principally in France, but also in the US, Britain and Germany. He was a director of silent films during the 1920s, and in the 1930s he became associated with the style of poetic realism in French cinema. He adopted French nationality in 1928.
Мансап
Бельгияның Иксел қаласында туған Жаку Леон Луи Фредерикс Нивельдегі École régimentaire мектебінде білім алған және әскери мансапқа дайындалған. Бірақ жиырма бес жасында ол Парижге көшіп, алдымен сахнада, содан кейін кинода актерлік өнерге қызығушылық танытып, Жак Фейдер деген есімді қабылдады. Ол Gaumont Film Company компаниясына қосылды және 1914 жылы Гастон Равелдің режиссер ассистенты болды. Ол 1916 жылы Gaumont үшін фильмдер түсіре бастады, бірақ оның мансабы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1917 жылдан 1919 жылға дейін Бельгия армиясында қызмет етумен үзілді. Соғыс аяқталғаннан кейін ол киноға оралып, француз киносындағы ең жаңашыл режиссерлердің бірі ретінде тез беделге ие болды. L'Atlantide (1921) (Пьер Бенуаның романы бойынша) және Crainquebille (1922) (Анатоль Франстың романы бойынша) оның көпшілік пен сыншылардың назарын аударған алғашқы ірі фильмдері болды. Одан кейін ол "Балалар бейнесі" (1923 жылы түсірілген, бірақ 1925 жылға дейін шығарылмаған) фильмін түсірді, ол оның ең жеке және тұрақты фильмдерінің бірі болып шықты. Көп ұзамай Фейдерге Венадағы жаңа кинокомпанияның көркемдік директоры лауазымын ұсынды, сонымен қатар үш фильм түсіру туралы келісімшарт жасалды. Ол "Das Bildnis" (L'Image) (1923) түсірді, бірақ компания сәтсіз аяқталып, Парижге оралды. Ол өзін Gribiche (1926) және Carmen (1926) және Thérèse Raquin (1928) әдеби бейімделулерімен нығайтты. Ол басқа режиссерлердің фильмдерінің сценарийлеріне де өз үлесін қосты, атап айтқанда, Джульен Дювивье үшін Poil de carotte (1925) және Жан Гремильон үшін Gardiens de phare (1929). Францияда түсірген соңғы үнсіз фильмі - "Жаңа мырзалар" ("Les Nouveaux Messieurs") - саяси сатира, ол Францияда "парламент пен оның министрлерінің қадір-қасиетін қорлаған" деп тыйым салуға шақырды. Осы уақытқа дейін Фейдер MGM-ден Голливудта жұмыс істеу ұсынысын қабылдады, 1929 жылы оның алғашқы жобасы Грета Гарбоны оның соңғы үнсіз фильмі "Қосылу" фильмінде режиссерлік етті. Ол Голливудта дыбысты фильмдерге көшкен; тіпті дыбысты фильмдермен жұмыс істеместен бұрын, Фейдер өзінің кейбір француз замандастарынан айырмашылығы, олардың болашағына қатты сенетінін мәлімдеді. 1930 жылы ол Жетта Гудалдың Голливудта түсірілген жалғыз француз тіліндегі "Le Spectre vert" фильмін түсірді. АҚШ-тағы кейінгі жұмысы негізінен американдық фильмдердің шетелдік тілдердегі нұсқаларын, соның ішінде Анна Кристинің неміс нұсқасын, тағы да Гарбомен бірге түсіруден тұрады. Голливуд жүйесіне көңілі қалған Фейдер 1933 жылы Францияға оралды. Келесі үш жыл ішінде ол өзінің ең табысты үш фильмін түсірді, олардың барлығы сценарий жазушы Чарльз Спаакпен бірлесіп, Франсуаза Розай басты рөлде болды. Le Grand Jeu (1934) және Pension Mimosas (1935) поэтикалық реализм стиліне тән маңызды шығармалар болды; La Kermesse héroïque (1935) (Фландриядағы карнавал деп те белгілі) - бұл қазіргі саяси резонанстарды қоздырған мұқият сахналанған кезеңдік фильм; ол Федерге бірнеше халықаралық наградалар берді. Фейдер Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Англия мен Германияда фильмдер түсірумен айналысты, бірақ табысы төмендей түсті. 1940 жылы нацистердің басып алуынан кейін, ол Францияны Швейцарияға қауіпсіздігі үшін тастап кетті және сондағы соңғы фильмін, Une femme disparaît (1942) режиссерлік етті. 1917 жылы Фейдер Парижде туған актриса Франсуаза Розайға үйленді, олармен үш ұлы болды; ол оның көптеген фильмдерінде ойнады және онымен Visages d'enfants фильмдерінің жазушысы және режиссердің көмекшісі ретінде жұмыс істеді. Жак Фейдер 1948 жылы Швейцарияның Прангинс қаласында қайтыс болды және ол Франциядағы Еур-э-Лоир қаласындағы Смитер де Сорел-Муссель зыяратында жерленді. 1977 жылы Париждің солтүстігіндегі Эпинай-сюр-Сендегі мектеп (лицей) оның құрметіне аталған; Эпинай - Фейдер Le Grand Jeu және Pension Mimosas фильмдерін түсірген Tobis киностудиясының орналасқан жері.
Беделі
1944 жылы Фейдер мен Франсуаза Роза «Le Cinéma, notre métier» атты кинодағы бірлескен жұмыстары туралы автобиографиялық естелік жариялады, онда Фейдер өзін кино өнерін меңгерген шебер, қолөнерші деп есептейтінін айтты. Кейбір сыншылар оның сөзін әдебиетке алып, оның әлемге деген тұжырымдамасын іздеуден бас тартты. Дегенмен, ол өзінің шығармашылық тәуелсіздігін қатаң сақтады, өндіріс жағдайлары қолайлы болған жағдайда көптеген елдерде фильм түсіруге дайын екенін көрсетті. Оның туындыларындағы қайта-қайта келетін тақырыптар: құпия немесе беймәлім әйелге деген бақытсыз махаббат (L'Atlantide, L'Image, Carmen, Le Grand Jeu), шындық пен оны қабылдау арасындағы қарама-қайшылық (Crainquebille, Gribiche, Les Nouveaux Messieurs, La Kermesse héroïque) және аналық сүйіспеншілік (Gribiche, Visages d'enfants, Pension Mimosas). Оның стилі классикалық үйлесімділік пен шамалылық, әдемі композициялық шешімдер (артық әсемдеусіз) және актерлермен жақын қарым-қатынаспен ерекшеленеді. Ең бастысы, оның фильмдері реализм атмосферасын құрады, бұл мұқият таңдалған егжей-тегжейлі суреттеулер, натурный түсірулер немесе еңбектің нәтижесінде жасалған декорациялар арқылы жетістікке жетті (ол бірнеше фильмде Лазар Мерсонмен тығыз жұмыс істеді). Осы тұрғыдан алғанда, француз киносындағы реалистік дәстүрге адалдығы 1920-ші жылдардағы Абель Ганс, Марсель Л’Эрбье және Жан Эпштейн сияқты замандастарының «импрессионистік» стилінен өзгеше болды, сонымен қатар ол поэтикалық реализмге жол ашты, ол Марсель Карне фильмдерінде толыққанды көрініс тапты: Карне 1930-шы жылдардың ортасында Фейдердің режиссер ассистенты болып жұмыс істеді. Фейдердің ерте қайтысы оның фильмдеріне деген қызығушылықтың азаюына себеп болуы мүмкін, бұл 1950-ші жылдары Cahiers du cinéma журналымен байланысты белгілі бір сыншылардың қарсылығымен күшейді. Оның құрбысы Рене Клер 1970 жылы: «Жак Фейдер бүгінде өзінің еңбектері мен мысалы оған лайық орынға ие емес» деп бағалады. Одан кейінгі қайта қараулар көбінесе ағылшын тілді елдерде оның фильмдерінің қолжетімділігінің шектеулі болуына байланысты қиындықтарға тап болды, «La Kermesse héroïque» фильмінен басқа, оның басқа туындыларына қарағанда оның уақытқа төзімділігі нашар деп есептелінеді. Осы факторлар оның туындыларына деген кейде екіұшты көзқарасқа ықпал етті.