Кіріспе
Жеміс ағаштарында мұздың түсуін болдырмау үшін қолданылатын май жағатын құрылғы. "Смудж-тоз" (кейде "шуфа" немесе жеміс бақшасы жылытқышы деп те аталады) – жеміс ағаштарында мұздың түсуін болдырмауға арналған май жағатын құрылғы. Әдетте, мұндай құрылғының үлкен дөңгелек табаны болады, ортасынан түтін шығады. Оны жеміс бағындағы ағаштардың арасына қояды. Жағатын майдан жылу, түтін, көмірқышқыл газы және су буы пайда болады. Бұл жылытқыш суық күндері бақты тым суытпауға көмектеседі деп саналды.
A smudge pot (also known as a choofa or orchard heater) is an oil burning device used to prevent frost on fruit trees. Usually a smudge pot has a large round base with a chimney coming out of the middle of the base. The smudge pot is placed between trees in an orchard. The burning oil creates heat, smoke, carbon dioxide, and water vapor. It was believed that this oil burning heater would help keep the orchard from cooling too much during the cold snaps.
Тарих
1907 жылы жас өнертапқыш Уиллис Фредерик Чарльз “У. К.” Шейу (1 желтоқсан 1868 ж. – 11 сәуір 1942 ж.), сол кезде Колорадо штатының Гранд-Джанкшн қаласында, жеміс-жидек бақшалары мен жүзімдіктерді жылыту үшін ашық оттан артық тиімді майлы пештерді ойлап тапты. 1911 жылы ол Калифорния штатының Апленд қаласында Scheu Manufacturing Company компаниясын ашып, бау-бақшаға арналған пештерді өндіруді бастады. Scheu Steel компаниясы 2021 жылға дейін жұмыс істеп келеді. Ластану ыдыстарын қолдану 1913 жылғы 4-8 қаңтарда Оңтүстік Калифорниядағы апатты аяздың бүкіл егістікті жойғаннан кейін кеңінен таралды. Smudge pot-тар Калифорнияның көптеген цитрус бақшалары мен жүзімдіктерінде жеті онжылдық бойы қолданылып келді. 1932–33 жылдардың қысында Редленд ауданында 462 000 бау-бақша пеші болған, деп хабарлады Калифорния жеміс өсірушілер биржасының жабдықтау бөлімінің қызметкері П. Э. Симпсон. Оларды бір рет толтыру үшін 3 693 000 галлон май немесе шамамен 330 теміржол цистернасы қажет болды. Оңтүстік Калифорниядағы барлық smudge pot-тарды бір рет толтыру үшін 2000 цистерна қажет болды. Редлендс, Калифорниядағы бау-бақшаларда smudge pot-тарды пайдалану 1970-ші жылдарға дейін жалғасты, бірақ май бағасының өсуімен және экологиялық алаңдаушылықтардың күшеюімен маңыздылығын жойды. Пештердің екі негізгі түрі болды: жанармайға толы негіздің үстіндегі бір жапырақшалы түтік және сәл биік нұсқасы, ол иісті, жапырақшалы мойынмен және түтін газын жану камерасына қайта бағыттайтын және толық жануды қамтамасыз ететін мырышталған қайта дем беру құбырымен жабдықталған. Return Stack пеші Калифорния университетінде әзірленді және шамамен 1940 жылы коммерциялық қолжетімділікке ие болды. Пештердің қақпақтарында үш немесе төрт тесікпен түтінді басқару жүйесі болды. Пешке кіретін сабақта әдетте, пешті жағуға көмектесу үшін мойынның ішіне бекітілген майға малған ағаш ("төменгі сору түтігі және шыбық") орналастырылған. Ауа температурасы -2 градусқа жеткенде пештер тұтанады, ал әрбір қосымша градус төмендеген сайын басқару қақпағында ("жобалаушы") тағы бір тесік ашылады. Кейде үлкен ғимараттарды жылыту үшін үлкен пештер қолданылады. Австралияда оларды "шуферлер" деп атайды, себебі олар жаққанда шығаратын дыбыс үшін: "шуфа шуфа шуфа". Австралиялық "шуферді" жағу қиын шаруа. Суық кезде шығаратын майлы қара түтіннің көп мөлшеріне байланысты, оларды сыртта жағу керек. Бұл үшін жанармай резервуарының ашық жалюзисіне тұтанған мата тіреліп ұсталады. Шатырдан өтетін желдің тудырған ағыны ашық жалюзи арқылы отын резервуарына ауа тартады, ондағы отынның беткі қабаты бірден тұтанады. Шуфер жеткілікті түрде қызғаннан кейін, тұндырғышты тұрақты жану жылдамдығына дейін жабуға болады, сонда "шуфа шуфа шуфа" дыбысы пайда болады. Егер тұндырғыш жабылмаса, шуфер өзінің түтінімен тұншығып, түтін шамынан жанып үлкермеген газдардың "жарылуына" себеп болуы мүмкін. Мұндай жарылыстар қауіпті емес, бірақ олар шулы және көп түтін шығарады. Пеш жеткілікті түрде қызғаннан кейін түтін жоғалады және пешті баяу және сақтықпен ішке тартуға болады. Олар әлі де қауіпті газдар шығарады және оларды жақсы желдетілетін орындарда ғана қолдану керек. Шуферлер керосин, дизель отыны немесе пайдаланылған май сияқты кез келген жанғыш сұйық отынды жаға алады. Батареямен жұмыс істейтін қауіпсіздік белгілері пайда болғанға дейін көптеген автомобиль жолдары бөлімдері жұмыс аймақтарын белгілеу үшін май жағатын қауіпсіздік маркерлерін қолданды, ал көптеген теміржол жүйелері әлі де мұнаймен жұмыс істейтін қосқыштарды пайдаланады, бұл байламдар арасында орналасқан және қар мен мұзды қосқыштардың нүктелеріне кіргізбейтін ұзын отын ыдыстары. Бұл әдетте тек аулаларда қолданылады. Негізгі желідегі қосқыштарды әдетте табиғи газ пештері жылытады. Smudge pot-тар құрылыс орындарында және басқа да суық жерлерде жұмысшыларға ыңғайлы болу үшін ғимараттардан суықты кетіру үшін қолданылды. Бірнеше онжылдықтар бойы (1920-шы жылдардан 1970-ші жылдарға дейін) олар алыс әуежайларда электрлік ұшу-қону жолақтары жоқ кездегі төтенше түнгі қону жарықтандыру ретінде қолданылды.
Соғыста қолдану
Немістер, жапондықтар және АҚШ Әскери-теңіз күштері Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, ал Солтүстік Вьетнам Вьетнам соғысы кезінде Лаосқа жасаған шабуылдарында құнды нысаналарды қорғау үшін тұтандырғыш құмыраларды қолданды. Бұл құмыралардан шығатын майлы, қара түтін бұлттары нысананы анықтау мүмкіндігін шектеу мақсатында жасалған. Вьетнамда тұтандырғыш құмыралардан шыққан түтін лазерлік басқарылатын бомбалардан қорғану үшін пайдаланылды. Түтін лазер сәулесін таратып, лазердің көздеген нысанасымен байланысын үзеді.
Басқа маңыздылығы
Смуддге құмырасы Оңтүстік Калифорниядағы орта мектептер арасындағы футбол жарыстарында жиі символдық жүлдеге айналды. Оңтүстік Калифорниядағы Бонита біріккен мектеп округіне қарасты Бонита орта мектебі мен Сан-Димас орта мектебі университеттік футболдан күміс жалатылған смуддге құмырасы үшін жарысады. Редлендс қаласында, Калифорнияда, Редлендс орта мектебі мен Редлендс Шығыс аңғары орта мектебі де көк және қызыл смуддге құмырасы үшін университеттік футболдан бәсекелеседі. Бұл ойын футбол жанкүйерлері арасында "Смудж Боул" деп белгілі. Кейде "жол факелі" деп те атайды. Кішкентай смуддге құмыралары бұрын түнде жол жөндеу жұмыстары туралы келе жатқан көліктерді ескерту үшін қолданылған. [Тақырыпты қараңыз]
Sometimes called a "highway torch", smaller smudge pots were historically used to warn oncoming traffic of road maintenance at night. [See talk]