Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Монократия - билік пен саяси жүйенің бір түрі, ол белгілі бір шығу тегі, заңдылығы немесе билікті жүзеге асыру мен беру ережелері жоқ жеке тұлғаның жеке билігіне негізделген. Ол сондай-ақ республика немесе демократия немесе халықтың атынан жүзеге асырылатын диктатура түрінде болуы мүмкін. Бұл термин дәстүрлі монархияға қатысты емес және кең мағынаға ие. Этимологиясы мен сөзбе-сөз мағынасына сәйкес, монократия термині автократияның барлық түрлерін қамтиды; іс жүзінде, саяси ғылым әдебиетінде монархиялық емес және династиялық емес нысандарды қоспағанда, өзгертілген анықтама қабылданды. Монархия - бұл "бір адамның билігі" жалпыға бірдей қабылданған принцип болып табылатын жүйе, ол дәстүрмен негізделген және билікті қабылдаудың тәртібі мен тәсілін айқындайтын, оны жүзеге асыратын және оны өткізетін бірқатар ережелермен түсіндіріледі. Монократияның билеушісі билікке болжауға болмайтын, жағдай бойынша, заңдық және заңсыз жолдармен келуі мүмкін. Монократиялық билеушінің билігі "күннен" пайда болады; олардың жеке билік иелері екендігі ресми түрде жариялануы немесе жарияланбауы мүмкін, ал мұрагерлік мәселесі ашық қалады. "Қиындық" бұл жағдайда, сондай-ақ, билеуші, оқиғалардың дамуының ішкі логикасының нәтижесінде, олардың бастапқы ұмтылыстары мен ниеттеріне қарсы монократқа айналатын жағдайды білдіруі мүмкін, оған олар белгілі бір дәрежеде ықпал етті. Мұндай билеуші қандай атақ алса да, олар әрқашан "жаңа ханзада" (il principe nuovo) болып табылады. Николо Макиавелли билікті мұра еткен емес, оны "басқалар арқылы немесе өз қаруымен, сәттілікпен немесе жеке ерлікпен" (Принц, I, 1) алған адам ретінде анықтаған. Монократиялық жүйелер барлық дәуірлерде және өркениеттерде пайда болды, бірақ әдетте олар бұрын басым жүйенің дағдарыс кезіндегі "өткінші" кезеңдерде пайда болады, мысалы, грек аристократиялық немесе демократиялық полисі, Рим Республикасы және қазіргі парламенттік демократия. Мұндай жүйелерден пайда болған монократияларға грек тираниясы, республиканың соңында шексіз мерзімге Рим диктатурасы (Сулла, содан кейін Цезарь), Англияның одақтастығында Оливер Кромвельдің протектораты және Француз бірінші республикасының соңында Наполеон Бонапарттың консулдығы жатады. ХХ ғасырда авторитарлық жүйелерде монократия пайда болды, соның ішінде Польшада Йозеф Пилсудский, Португалияда Антонио де Оливейра Салазар, Испанияда Франсиско Франко, Француз мемлекеті Филипп Петен, Бразилияда Гетулио Варгас және Аргентинада Хуан Перон, сондай-ақ тоталитарлық жүйелер, мысалы, Италияда Бенито Муссолини, Германияда Адольф Гитлер, КСРО-да Иосиф Сталин, коммунистік Қытайда Мао Цзэдун және Солтүстік Кореяда Ким Ир Сен.
Monocracy is a form of government and political system based on the personal rule of an individual without a specific origin, legitimacy, or rules for exercising and transferring power. It can also take the form of a dictatorship exercised in the name of a republic or democracy, or in the name of the people. The term doesn't refer to traditional monarchy and has a broader meaning. According to its etymology and literal meaning, the term monocracy includes all varieties of autocracy; in practice, however, a modified definition excluding non monarchic and non dynastic forms has been adopted in the political science literature. While monarchy is a system in which "the rule of one" is a universally accepted principle — justified by tradition and clarified by a number of rules defining the order and mode of assuming power, exercising it, and transferring it — the ruler of a monocracy can come to power in unpredictable, case by case ways, both legal and illegal. A monocratic ruler's power comes "out of nowhere"; the fact that they hold personal power may or may not be officially proclaimed and promulgated, and the question of succession remains open. "Accidentality" in this case may also mean a situation in which the ruler becomes a monocrat against their original aspirations and intentions, as a result of the internal logic of the development of events, to which they contributed to some extent. Whatever title such a ruler adopts, they are always a "new prince" (il principe nuovo) in the sense defined by Niccolò Machiavelli as the one who did not inherit power, but gained it "by others or by his own weapons, by luck or personal valor" (Prince, I, 1). Monocratic systems have occurred in all eras and civilizations, but as a rule they appear in "transitional" times of crisis of the previously dominant system, such as Greek aristocratic or democratic polis, the Roman Republic, and modern parliamentary democracy. Monocracies emerging from such systems include Greek tyrannies, Roman dictatorships for an unlimited period at the end of the Republic (Sulla, then Caesar), Oliver Cromwell's protectorate in the Commonwealth of England, and Napoleon Bonaparte's consulate at the end of the French First Republic. In the twentieth century, monocracies appeared in authoritarian systems — including Józef Piłsudski in Poland, António de Oliveira Salazar in Portugal, Francisco Franco in Spain, Philippe Pétain in the French state, Getúlio Vargas in Brazil, and Juan Perón in Argentina — as well as totalitarian ones, e. g. Benito Mussolini in Italy, Adolf Hitler in Germany, Joseph Stalin in the USSR, Mao Zedong in communist China, and Kim Il Sung in North Korea.