Кіріспе
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі шара Украиналық канадалық интернеру Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін екі жыл бойы Канадада "душман шетелдіктерді" ұстауға қатысты. Ол 1914 жылдан 1920 жылға дейін соғыс шаралары туралы заңның шарттары бойынша жалғасты. Канада Австриямен соғыста болды Венгрия. Аустрия-Мажарстанның әскери тұтқындарымен бірге шамамен 8000 украиналық ерлер, әйелдер мен балалар, сондай-ақ украиналық азаматтар мен украиналық тектес канадалықтар жиырма төрт интернация лагерінде және байланысты жұмыс орындарында ұсталды (осы кезде концентрациялық лагерьлер деп те аталды). Олардың жинаған ақшалары тәркіленді, ал көбі жерлері "босқа қалдырылған" түрмеде отырған кезде жерлері алынды. Кейбіреулері 1916-1917 жылдары лагерьлерден "шартты түрде" босатылды, көбісі жұмыс күші аз болған фермаларда, шахталарда және теміржолдарда ақы төленбейтін жұмысшылар ретінде жұмыс істеуге мәжбүр болды. 1916-1917 жылдар аралығында Канаданың көптеген инфрақұрылымы осы ақы төленбеген еңбекпен салынған. Тағы 80 000 адам түрмеге қамалмаған, бірақ олар "жаһандық жау" ретінде тіркеліп, полицияға үнемі хабарласуға міндетті болды және әрқашан өздерін анықтайтын құжаттарын алып жүруге міндетті болды немесе жазалауды тартты. Интернаттағы ұят пен жарақат көптеген украиндықтарды отбасы аттарын өзгертуге, түрмеде қалуды жасыруға және жағымсыз салттардан бас тартуға мәжбүр етті. Сонымен қатар, кейбір адамдар Канада үкіметі 1950 жылдары жоюға рұқсат берген негізгі жазбаларды жоюды мақұлдады, бұл құжаттама жеке отбасылық жазбаларға және лагерьлер орналасқан жергілікті қоғамдастықтарға арналған өтініштерге негізделген.
The Ukrainian Canadian internment was part of the confinement of "enemy aliens" in Canada during and for two years after the end of the First World War. It lasted from 1914 to 1920, under the terms of the War Measures Act. Canada was at war with Austria Hungary. Along with Austrian Hungarian prisoners of war, about 8,000 Ukrainian men, women, and children – those of Ukrainian citizenship as well as naturalized Canadians of Ukrainian descent – were kept in twenty four internment camps and related work sites (also known, at the time, as concentration camps). Their savings were confiscated and many had land taken while imprisoned as the land was "abandoned". Some were "paroled" from camps in 1916–17, many were put to work as unpaid workers on farms, mines, and railways, where labour was scarce. Much existing Canadian infrastructure from 1916 1917 was built by this unpaid labour. Another 80,000 were not imprisoned but were registered as "enemy aliens" and obliged to regularly report to the police and were required to carry identifying documents at all times or suffer punitive consequences. The embarrassment and trauma of internment caused many Ukrainians to change their family names, hide their imprisonment and abandon traditions due to fear of negative repercussions – causing PTSD and intergenerational trauma. In addition, some maintain that the Canadian government approved key records to be destroyed in the 1950s, leaving documentation to be based on individual family records and pleas to the local communities where the camps were located.
Интернаттау
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде канадалықтардың арасында "шетелдіктерге қарсы" деген сезімдер көбейді. Британ үкіметі Канаданы Британ империясына дос болған Австро-Венгрия империясының ұлт өкілдеріне қарсы алаламай әрекет етуге шақырды. Алайда Оттава қатал ұстанып кетті. Бұл жау болып туған азаматтар қоғамнан шеттетіліп, көбісі жұмыссыз қалды. 1914 жылы қабылданған соғыс шаралары туралы заңға сәйкес, "жау ұлтының шетелдіктері" билік органдарында тіркелуге мәжбүр болды. Бұл сипаттама Австрия-Мажарстаннан келген 70 000-ға жуық украиндықтарға қатысты. Канада үкіметі 8579 еркек пен кейбір әйелдер мен балаларды интернаттады, оның ішінде 5954 австро-венгрлер, олардың көпшілігі украиндықтар болған. 8600 тұтқынның көпшілігі жұмыс іздеп АҚШ шекарасынан өтіп бара жатқан кезде ұсталған жас жігіттер еді; Канададан кету әрекеті заңсыз болды. Интернатталғандардың көпшілігі кедей немесе жұмыссыз ер адамдар болды, бірақ 81 әйел мен 156 бала (негізінен Вернондағы немістер мен Спирит-Лейктегі украиндықтар) ер адамдарын екі лагерьге, Амос, Квебек және Вернон, Британдық Колумбияға ертіп барудан басқа амалы жоқ. Интернатталғандардың кейбіреулері Канадада туылған, ал басқалары британдық азаматтар болған, бірақ көпшілігі жаңадан көшіп келгендер. Ресей империясының азаматтары тұтқындалмаған. Олардың көбісі интернат лагерьлерінде мәжбүрлі еңбекке жұмсалды. Ауыл шаруашылығындағы жұмысшылар өте аз болды, сондықтан 1916-17 жылдары интернеттегілердің барлығы дерлік "шартты түрде босатылды". Көптеген шарт бойынша босатылғандар жергілікті шаруалардың қамқорлығына берілді. Оларға жалақыны қазіргі уақыттағы деңгеймен төледі, әдетте сағатына 20 цент, күн сайын 50 цент бөлме мен тамақ үшін шегеріледі. Басқалары теміржол бандиттері мен шахталарда жалақымен жұмыс істеуге жіберілді. Тұтқындар барлық ақшаларын билік органдарына тапсырды - барлығы 329 000 доллар, оның ішінде 298 000 доллар босатылған кезде қайтарылды.
Мұра
1985 жылдан бастап ұйымдасқан украиндық-канад қауымы Бірінші дүниежүзілік соғыста тұтқындалғандардың ісін ресми түрде мойындауды талап етіп, тарихи қателікті түзетудің моральдық, құқықтық және саяси міндетін атап өткен науқан жүргізді. Украиналық-канадтық азаматтық бостандықтар қауымдастығының (UCCLA) бастамасымен жүргізілген науқанға интернация орындарын тарихи нысандар ретінде есте сақтау кірді. Қазіргі уақытта Канадада интернациялауды еске алатын жиырма тақташа мен мемориал бар, оның ішінде екеуі Банф ұлттық паркідегі бұрынғы концлагерьдердің орналасқан жерлерінде. Бұл ақпаратты UCCLA және оның жақтастары орналастырды. 1994 жылы Юрий Луховый және Канаданың Ұлттық кино басқармасы "Азаттық бағасы бар" атты интернациялау операциялары туралы толық метражды деректі фильм шығарды. Фильмді түсіру үшін зерттеулер жүргізген кезде Юрий лагерьлердің бұрын-соңды көрмеген суреттерін тауып, оларды Канаданың Ұлттық мұрағатына сыйға тартты. 2005 жылы 25 қарашада Канада Сенаты "Украиналық шығу тегі бар адамдарды интернациялауды тану туралы" C 331 заң жобасын, 2005 жылы 23 қарашада Қоғамдық палатаның дауыс беруінен кейін, бірауыздан қабылдады және ол Корольдік келісімді алды. Бұл акт Украинадан шыққан адамдардың Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канадада тұтқындалғанын мойындайды және Канада үкіметін білім беру және еске алу жобалары үшін "ұсталғандарды тану үшін қабылдануы мүмкін шаралар туралы келісімді" келісуге заңды түрде міндеттейді. Интернатта ұстау шараларының соңғы аман қалғандары ретінде саналатын Мэри Манко Хаскетт 6 жасында ғана отбасымен бірге Спирит-Лейкте интернатталған. Ол 2007 жылдың шілдесінде қайтыс болды. 2007 жылы тағы бір аман қалған адам - Мэри Ханчарук, Рух көлінің лагерінде туған; 92 жасында, оны интернаттау операцияларының соңғы аман қалған адам ретінде таныды. Ол 2008 жылы қайтыс болды.
Канаданың Бірінші дүниежүзілік соғыс интернатын тану қоры
Украиналық-канадтықтардың танылу және түзету жөніндегі науқанын 1980-ші жылдардың ортасынан бастап Украиналық-канадтық азаматтық бостандықтар қауымдастығының мүшелері бастады (ол кезде Украиналық-канадтық конгресс құрамында). 2008 жылдың 9 мамырында Канада үкіметі 10 миллион долларлық қор құрды. Канаданың Бірінші дүниежүзілік соғыс интернатын тану қорының Endowment Council осы сомадан түскен пайыздарды 1914-1920 жылдар аралығында интернатта болған мыңдаған украиндықтар мен басқа да еуропалықтардың және азаматтық бостандықтары мен бостандықтары тоқтатылған көптеген басқалардың тәжірибесін еске алатын жобаларды қаржыландыруға пайдаланады. Бұл қаржыны Тарас Шевченконың украиндық-канадтық қоры қорғайды. 2009 жылдың 12 қыркүйегінде Канаданың Бірінші дүниежүзілік соғыс интернатын тану қоры (CFWWIRF) ресми түрде жарияланды. Бұл туралы хабарландыру The Globe and Mail басылымында жарияланды. Онда Канаданың алғашқы ұлттық интернаттау операцияларын еске түсіретін еске алу, білім беру және мәдени іс-шараларға жеке адамдар немесе топтар қалай қаржы бөлуге болатыны сипатталған. CFWWIRF қаржыландыратын алғашқы жобалардың бірі 2009 жылы OMNI TV телеарнасында көрсетіліп, режиссер Джеймс Мотлуктың "Jajo's Secret" деректі фильмі болды. 2011 жылы 26 қарашада ресми түрде ашылған рәсімге Құрметті Джейсон Кенни, ол кездегі азаматтық және иммиграция министрі қатысты. CFWWIRF-тің Endowment Council қоры осы аударма орталығын қаржыландыруды өзінің ең жоғары басымдықтарының біріне айналдырды, бұл жобаға бес жыл ішінде 400,000 доллар бөлді. Канаданың алғашқы ұлттық интернациялау операцияларына арналған тұрақты көрмені 2013 жылдың қыркүйегінде Кенни, ол кездегі жұмыспен қамту және әлеуметтік даму министрі және мультимәдениет министрі, Банф ұлттық паркідегі үңгір мен бассейн ұлттық тарихи орнында ашты. 2014 жылдың 22 тамызында 100 екі тілді ағылшын-француз тақташалары ашылды. Бұл 1914 жылғы соғыс шаралары туралы заңның жүзеге асырылуының 100 жылдығын және Канада бойынша интернациялау операцияларының басталуын еске түсіру үшін жасалды. 2017 жылы CFWWIRF Канаданың алғашқы ұлттық интернациялау операциялары туралы тұрақты экспозицияны Квебектің Гатино қаласындағы Канада тарихы музейінің Канада тарихы залында орнатуға қолдау көрсетті. CFWWIRF сондай-ақ 2021 жылы мұражайда Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар мен Қазан дағдарысы кезінде соғыс шаралары туралы заңға және азаматтық бостандықтарға қатысты жаңа көрмені ашуға қаржы бөлді. Канаданың алғашқы ұлттық интернациялау операцияларының аяқталуының 100 жылдығы 2020 жылдың 20 маусымында атап өтілді. УКЛФ. ca) The Globe and Mail ұлттық басылымында, Канаданың Бірінші дүниежүзілік соғыстағы интернаттауды тану қорының Endowment Council қолдауымен.
Салыстырмалы зерттеулер
"Канадада тұтқындалған итальяндық канадалықтар. Итальяндық канадалықтар шетелдік жаулар ретінде: Екінші дүниежүзілік соғыстың естеліктері