Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неолиттік мәдениет Ханчжоу шығанағының оңтүстігінде, Қытай
Neolithic culture just south of Hangzhou Bay, China
Хемуду мәдениеті (б.з.д. 5500 – б.з.д. 3300) – қазіргі Қытайдың Чжэцзян провинциясының Юяо қаласында Ханчжоу шығанағының оңтүстігінде гүлденген неолиттік мәдениет. Мәдениет б.з.д. 4000 жылға дейін және одан кейін ерте және кеш кезеңдерге бөлінеді. Нингбодан солтүстік-батысқа қарай 22 км жердегі Хемуду учаскесі 1973 жылы табылды. Хемуду мәдениетіне қатысты жерлер Юяо қаласындағы Тяньлуошаньде және Жоушан аралдарында да анықталған. Хемуду тұрғындарының Сары өзен бойындағы тұрғындардан физикалық ерекшеліктері болғаны айтылады. Кейбір авторлар Хемуду мәдениеті австронезиялық мәдениеттерге дейінгі мәдениеттердің бастауы болған деп санайды.
The Hemudu culture (5500 BC to 3300 BC) was a Neolithic culture that flourished just south of the Hangzhou Bay in Jiangnan in modern Yuyao, Zhejiang, China. The culture may be divided into early and late phases, before and after 4000 BC respectively. The site at Hemudu, 22 km northwest of Ningbo, was discovered in 1973. Hemudu sites were also discovered at Tianluoshan in Yuyao city, and on the islands of Zhoushan. Hemudu are said to have differed physically from inhabitants of the Yellow River sites to the north. Some authors propose that the Hemudu Culture was a source of the pre Austronesian cultures.
Материалдық мәдениет
Кейбір ғалымдар Хемуду мәдениеті Маджиабанг мәдениетімен бірге екі бөлек және ерекше мәдениет ретінде қатар өмір сүргенін, олардың арасында мәдени алмасу болғандығын айтады. Басқа ғалымдар Хемудуды Маджиабанг мәдениетінің бір саласы ретінде қарастырады. Екі ірі су тасқыны Яоцзян өзенінің арнасын өзгертіп, топырақты тұзды сумен жапқан, нәтижесінде Хемуду халқы мекендерін тастауға мәжбүр болды. Хемуду халқы ұзын, қазыққа тіреулі үйлерде тұрған. Хемуду қоныстарында қазіргі Борнеодағы сияқты, жалпы пайдаланымдағы ұзын үйлер де жиі кездесетін. Хемуду мәдениеті күрішті алғаш өсірген мәдениеттердің бірі болды. Тианлуошан жеріндегі Хемуду кезеңіне жататын соңғы қазба жұмыстары күріштің қолдануға бейімделу процесінен өтіп жатқанын көрсетті. Хемудуда табылған заттардың көп бөлігі жануарлардың сүйектерінен тұрады, мысалы, күріш өсіруге қолданылған иық сүйектерінен жасалған соқалар. Бұл мәдениет лакталған ағаштан да бұйымдар жасаған. Чжэцзян мұражайындағы қызыл лакпен жабылған ағаш тостаған б.з.д. 4000-5000 жылдарға жатады. Ол әлемдегі осындай ең ерте бұйым деп саналады. Хемуду мен Тяньлуошанда су кестесі, лотос, елік, қарбыз, жабайы киви, қара жидек, шабдалы, фокстұм (Gorgon euryale) және лақтық қабақ сияқты әртүрлі өсімдіктердің қалдықтары табылды. Хемуду халқы шошқаларды қолға үйретіп, сонымен қатар елен мен жабайы су бұқаларын аулаумен айналысқан. Балық аулау да кеңінен таралған, әсіресе, алтын балыққа ерекше мән берілген. Балық аулау мен аң аулау практикасы сүйектен жасалған гарпундардың, садақтар мен жебе ұштарының қалдықтарымен расталады. Хемудуда сүйектен жасалған сыбызғылар мен ағаштан жасалған барабандар сияқты музыкалық аспаптар да табылған. Хемуду тұрғындары жасаған заттардың дизайны Оңтүстік-Шығыс Азиядағы заттарға ұқсас келеді. Бұл мәдениет қалың, кеуекті керамика жасаған. Бұл ерекше керамика көбінесе қара түсті болып, көмір ұнтағымен жасалған. Керамикаға өсімдіктер мен геометриялық суреттер салынған, кейде сыммен іздер қалдырылған. Сондай-ақ, мәдениетте ою-өрнектелген жаде әшекейлер, ою-өрнектелген піл сүйегі бұйымдары және кішкентай саз мүсіндер жасалған.
Some scholars assert that the Hemudu culture co existed with the Majiabang culture as two separate and distinct cultures, with cultural transmissions between the two. Other scholars group Hemudu in with Majiabang subtraditions. Two major floods caused the nearby Yaojiang River to change its course and inundated the soil with salt, forcing the people of Hemudu to abandon its settlements. The Hemudu people lived in long, stilt houses. Communal longhouses were also common in Hemudu sites, much like the ones found in modern day Borneo. The Hemudu culture was one of the earliest cultures to cultivate rice. Recent excavations at the Hemudu period site of Tianluoshan has demonstrated rice was undergoing evolutionary changes recognized as domestication. Most of the artifacts discovered at Hemudu consist of animal bones, exemplified by hoes made of shoulder bones used for cultivating rice. The culture also produced lacquer wood. A red lacquer wood bowl at the Zhejiang Museum is dated to 4000 5000 BC. It is believed to be the earliest such object in the world. The remains of various plants, including water caltrop, Nelumbo nucifera, acorns, melon, wild kiwifruit, blackberries, peach, the foxnut or Gorgon euryale and bottle gourd, were found at Hemudu and Tianluoshan. The Hemudu people likely domesticated pigs but practiced extensive hunting of deer and some wild water buffalo. Fishing was also carried out on a large scale, with a particular focus on crucian carp. The practices of fishing and hunting are evidenced by the remains of bone harpoons and bows and arrowheads. Music instruments, such as bone whistles and wooden drums, were also found at Hemudu. Artifact design by Hemudu inhabitants bears many resemblances to those of Insular Southeast Asia. The culture produced a thick, porous pottery. This distinctive pottery was typically black and made with charcoal powder. Plant and geometric designs were commonly painted onto the pottery; the pottery was sometimes also cord marked. The culture also produced carved jade ornaments, carved ivory artifacts and small clay figurines.
Әлеуметтік-саяси ұйым
Ертедегі Хемду кезеңі аналық ру кезеңі деп есептеледі. Тегі аналық желі арқылы жалғасқан, ал балалар мен әйелдердің әлеуметтік статусы салыстырмалы түрде жоғары болды. Кейінгі кезеңдерде олар біртіндеп әкелік руларға көшті. Сол кезде ерлердің әлеуметтік статусы көтеріліп, тегі әкеден балаға беріле бастады.
The early Hemudu period is considered the maternal clan phase. Descent is thought to have been matrilineal and the social status of children and women comparatively high. In the later periods, they gradually shifted into patrilineal clans. During that period, the social status of men rose and descent was passed through the male line.
Дін
Хемуду тұрғындары күн рухына және құнарлылық рухына табынған. Олар күнге шамандық рәсімдер өткізіп, құс тотемдеріне сенген. Өлгеннен кейінгі өмірге және әруақтарға сенімнің кең тарағаны да болжанады. Адамдарды бастары шығысқа немесе солтүстік-шығысқа қаратылып жерлеген, көбінесе бірде-бір қабірлік зат қоспаған. Сәбилерді құмыра сияқты қабірлерге, ал балалар мен ересектерді жер бетіне жерлеген. Көп жағдайда, олардың белгілі бір ортақ зираттары болмаған, бірақ кейінгі кезеңде кланның ортақ зираты табылды. Осы зираттың екі бөлігіндегі екі топтың бір-бірімен үйленген екі клан екені айтылады. Бұл ортақ зиратта жерлеуге арналған заттардың саны айтарлықтай көп болған.
Hemudu's inhabitants worshiped a sun spirit as well as a fertility spirit. They also enacted shamanistic rituals to the sun and believed in bird totems. A belief in an afterlife and ghosts is thought to have been widespread as well. People were buried with their heads facing east or northeast and most had no burial objects. Infants were buried in urn casket style burials, while children and adults received earth level burials. They did not have a definite communal burial ground, for the most part, but a clan communal burial ground has been found from the later period. Two groups in separate parts of this burial ground are thought to be two intermarrying clans. There were noticeably more burial goods in this communal burial ground.
Қоршаған орта
Амебоидтар мен тозаңның қазба қалдықтары Хемуду мәдениетінің Холоцен климатикалық оптимумының ортасында пайда болып, дамығанын көрсетеді. Нингшао жазығындағы теңіз деңгейінің 7000-5000 жыл бұрынғы жоғарылауын зерттеу, осы кезеңде теңіз деңгейінің тұрақталғанын, ал 5000-3900 жылдар аралығында жиі су тасқындары болғанын көрсетеді. Климат жыл бойы жоғары температуралы және мол жауын-шашынды тропикалық немесе субтропикалық болған деседі.
Fossilized amoeboids and pollen suggests Hemudu culture emerged and developed in the middle of the Holocene Climatic Optimum. A study of a sea level highstand in the Ningshao Plain from 7000 to 5000 BP shows that there may have been stabilized lower sea levels at this time, followed by frequent flooding from 5000 to 3900 BP. The climate was said to be tropical to subtropical with high temperatures and much precipitation throughout the year.