Кіріспе
Махатма Гандидің идеялар жиынтығы – Махатма Гандидің шабыттандырған идеялары, көзқарастары және өмірлік еңбегін сипаттайтын идеялар жиынтығы. Бұл, әсіресе, оның зорлықсыз қарсылық, кейде азаматтық қарсылық деп аталатын идеяға қосқан үлесімен байланысты. «Гандизм» термині Гандидің идеяларының, сөздерінің және іс-әрекеттерінің бүкіл әлемдегі адамдар үшін қандай мағынаға ие екенін және оларды өз болашақтарын құруда басшылыққа алу үшін қалай пайдаланғанын да қамтиды. Гандизм жеке адамның, саяси және әлеуметтік емес саласына да ықпал етеді. «Гандишіл» – Гандизмнің философиясын ұстанатын немесе оған бағышталған адамды білдіреді. Алайда, Ганди «Гандизм» терминін мақұлдамады. Ол былай түсіндірді: «Гандизм» деген нәрсе жоқ, мен өзімнен кейін ешқандай ағым қалдырғым келмейді. Мен жаңа принциптер мен ілімдерді ойлап таптым деп айта алмаймын. Мен тек мәңгілік шындықтарды күнделікті өмірімізге және проблемаларымызға өз жолыммен қолдануға тырыстым. Мен қалыптастырған пікірлер мен келген қорытындылар соңғы емес. Мен оларды ертең өзгерте аламын. Мен әлемге үйрететін жаңа ештеңем жоқ. Шындық пен зорлық-зомбылықсыздық таулардай ескі. Гандидің өзі бекіткен «Гандизм» болмағандықтан, оның өмірі мен еңбектерінен Гандизмнің мәнін түсіну қажет деген пікір бар. Мұндай қорытындылардың бірі – «ақиқат» және «зорлық-зомбылықсыздық» негізіндегі философия. Біріншіден, адамдардың барлық деңгейде әртүрлі екенін мойындап, қабылдау керек («ақиқат»). Екіншіден, екі адамнан бастап екі ұлтқа, екі нәсілге немесе екі дінге дейін, адамдар арасындағы туа біткен айырмашылықтарды шешу үшін ешқашан зорлық-зомбылыққа жүгінбеу керек («зорлық-зомбылықсыздық»).
Gandhism is a body of ideas that describes the inspiration, vision, and the life work of Mohandas K. Gandhi. It is particularly associated with his contributions to the idea of nonviolent resistance, sometimes also called civil resistance. The term "Gandhism" also encompasses what Gandhi's ideas, words, and actions mean to people around the world and how they used them for guidance in building their own future. Gandhism also permeates into the realm of the individual human being, non political and non social. A Gandhian can mean either an individual who follows, or a specific philosophy which is attributed to, Gandhism. However, Gandhi did not approve of the term "Gandhism". As he explained:
There is no such thing as "Gandhism" and I do not want to leave any sect after me. I do not claim to have originated any new principle or doctrine. I have simply tried in my own way to apply the eternal truths to our daily life and problems The opinions I have formed and the conclusions I have arrived at are not final. I may change them tomorrow. I have nothing new to teach the world. Truth and non violence are as old as the hills. In the absence of a "Gandhism" approved by Gandhi himself, there is a school of thought that one has to derive what Gandhism stands for, from his life and works. One such deduction is a philosophy based on "truth" and "non violence" in the following sense. First, one should acknowledge and accept the truth that people are different at all levels ("truth"). Second, one should never resort to violence to settle inherent differences between human beings at any level: from between two people to two nations to two races or two religions ("non violence").
Бұрынғы оқиғалар
Гандидің ой-пікірлері өзіндік ерекшеліктерімен көзге түріп тұрса да, оның идеологиялық бастаулары бар. Ганди өзінің жазбаларында оның ойларын қалыптастырған шабыт көздерін нақты көрсеткен. Лондонға келген кезінде Батыс мәдениетімен танысуы, түрлі діни, әлеуметтік және саяси мәселелердегі өз ұстанымын қайта қарастыруға итермеледі. Лондонға келгеннен кейін көп ұзамай ол Генри Стивенс Солттың ықпалына түсті, ол кейіннен белгілі науқаншы мен әлеуметтік реформаторға айналды. Солттың алғашқы еңбегі «Вегетариандыққа шақыру» Гандиді вегетариандыққа және тамақтану әдеттеріне қатысты мәселелерге қызығушылық танытуға бағыттады. Осы кезеңде Ганди Лондонның вегетариандық қоғамдарына қосылды. Солт ақырында Гандидің досы болды. Солттың еңбегінің маңыздылығы туралы тарихшы Рамачандра Гуха «Ганди перед Индией» еңбегінде былай деді: «Біздің қонақ индиялық үшін Вегетариандық қоғам – оны құтқаратын пана болды. Жас Гандиге он тоғызыншы ғасырдың соңында Лондонда кең таралған театр мен спортқа қызығушылық болмады. Империялық және социалистік саясат оны суық қалдырды. Алайда, Лондон вегетариандарының апталық жиналыстарында ол өзіне мақсат тауып, алғашқы ағылшын достарын тапты». Солттың еңбегі Гандиге алғаш рет ұжымдық іс-қимылға қатысуға мүмкіндік берді. Солт кейіннен Гандиге зор әсер еткен Генри Дэвид Тороның өмірбаянын жазды. Тороның 1854 жылғы «Уолден» кітабы да Гандиге әсер еткенімен, 1849 жылғы «Азаматтық мойынсұнбау туралы» эссесі одан да маңызды болды. Ганди Тороны оқығанда Оңтүстік Африкада азаматтық мойынсұнбаудың бір түрі жүріп жатқан еді. Ол тек күрестің атауын ғана емес, сонымен қатар заңдарды бұзып, оларды реформалауға шақырудың жолдарын да қабылдады. 1907 жылы Тороның есімі алғаш рет Гандидің «Indian Opinion» журналында пайда болды, онда Ганди Тороның логикасын «жеткізгіш» және «нақты жолсыз» деп сипаттады. Гандидің Оңтүстік Африкадағы тұруы да батыстың тағы бір көрнекті әдеби тұлғасы Лев Толстойдан шабыт алды. Лев Толстойдың институционалды христиандықты сынауы және рухтың сүйіспеншілігіне сенімі оған үлкен әсер етті. Ол танымал саяси белсенді болғаннан кейін Толстойдың «Гиндуға хат» эссесіне алғысөз жазды. Ганди Толстоймен хат алмасып, өзінің ашрамын Толстой фермасы деп атады. Гандидің ой-пікірінде Толстойдың 1894 жылғы «Құдайдың патшалығы сіздің ішіңізде» кітабы «Вегетариандыққа шақыру» және «Азаматтық мойынсұнбау туралы» еңбектерімен қатар тұрады. Толстой фермасы – Гандидің кейіннен «Грам Сварадж» деп аталатын утопиялық саяси экономикасының тәжірибесі. Бұл тұжырымдаманың негізгі көздерінің бірі – Джон Раскиннің 1862 жылғы «Соңғыға дейін» кітабы, онда Раскин «экономикалық адамды» сынады (бұл Раскиннің өнер сыншылығынан бас тартқаннан кейін жазылған, ол бұл сала бойынша белгілі болған). Ганди барлық ашрамдарында өзін-өзі қамтамасыз ету және орталықтандырылмаған экономика жүйесін енгізуге тырысты. Бұл кітапты Гандиге оның жақын серіктесі Генри Полак Оңтүстік Африкада сыйға тартқан. Раскиннің философиясы Гандиді бұл еңбекті гужарати тіліне аударуға итермеледі. «Indian Opinion» журналында Джузеппе Маццини, Эдвард Карпентер, сэр Генри Мэн және Хелена Блаватская туралы да айтылған. Гандидің плюрализмді зерттеуі оның үйіне жақын орналасқан джайнизм дінінің гуруы Райчандбхаи Мехтамен қарым-қатынасынан бастау алды деуге болады.
Сатьяграха
Сатьяграха – санскрит тіліндегі екі сөзден құралған: Сатья (шындық) және Аграха (іздеу/талап ету). Бұл термин Үндістанның тәуелсіздік күресі кезінде кеңінен танымал болды және хинди тілі сияқты көптеген үнді тілдерінде қолданылады.
Сатья
Гандизмнің шешуші және анықтамалық ұғымы – сатья, бұл санскрит тілінде «ақиқат» деген сөз. Ол үнді діндеріндегі бір ізгілік қасиетті де білдіреді, яғни ойда, сөзде және істе шыншыл болуды көрсетеді. Сатьяны ақиқат деп те атайды. Ганди былай деді: «Ақиқаттың күші, жаппай қырып-жою қаруынан да артық».
Экономика
Ганди Жапония мен Оңтүстік Корея сияқты экспорт өндіруге емес, қарапайым өмір салты мен өзін-өзі қамтамасыз ету/импортты алмастыру экономикалық теориясын жақтады. Ол тәуелсіздік алғаннан кейін байлықты жинау мен индустрияландыруға дейін, ең алдымен халықтың материалдық қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған аграрлық Үндістанды көздеді.
Хади
Ганди ХХ ғасырдың басында көптеген үндістердің киім үлгісін де қабылдады. Оның хади, яғни қолмен тоқылған матаны қабылдауы, кедейліктің, сондай-ақ әлеуметтік және экономикалық кемсітушіліктің жамандықтарын жоюға көмектесу мақсатын қойды. Бұл, сонымен қатар, кедей және дәстүрлі үндістердің көпшілігі мен батыстық мінез-құлық, киімдер мен әдет-ғұрыптарды қабылдаған білімді, либералды ойлы үндістердің бай топтары арасындағы қарама-қайшылықты күшейтуге бағытталған шара еді. Киім саясаты отаршылдық үкіметтің экономикалық саясатына қарсы наразылық ретінде жасалды. 1857 жылы британдық тәждің тікелей билігі орнағаннан бері үндістер киімді жасалма түрде қымбат бағамен алуға мәжбүр болды, себебі отаршылдық билік пахтаны үндістандық фабрика иелерінен сатып алып, Ұлыбританияға жіберіп, онда оны киімге айналдырып, қайта Үндістанға тасыды. Ганди шетелде жасалған киімдерді импорттауға қарсы күресті, тәуелсіз Үндістанның, шетелдік ықпалға тәуелді болмайтын, болашағын көрсету үшін. Ол Үндістан Ұлттық Конгресінің барлық мүшелерін күнделікті шархада (қырқырғышта) қолмен иіруге көндіруге тырысты. Экономикалық науқан ретіндегі қолмен иіруге бағытталған бұл күш-жігер, Конгрестегі беделді үнді брахмандары мен заңгерлерді үнді шаруаларының көпшілігімен байланыстыруға арналған әрекет болды. Үндістанның тәуелсіздік қозғалысының көптеген көрнекті тұлғалары, соның ішінде Мотилал Неру, Гандидің ықпалымен батыс үлгісіндегі киім киюден бас тартып, хади киюге көнді.
Нерудің Үндістаны
Ганди 1948 жылы қаза тапты, бірақ оның ілімі мен философиясы алдағы онжылдықтар бойы Үндістанның экономикалық және әлеуметтік дамуы мен сыртқы саясатында маңызды рөл атқарды. Сарводая – «барлық жанның көтерілуі» немесе «баршаның өркендеуі» деген мағына беретін термин. Ганди 1908 жылы Джон Раскиннің «Соңғысына дейін» атты еңбегін аударғанда осы терминді қолданды. Кейіннен зорлықсыздық қозғалысының көшбасшысы Виноба Бхаве тәуелсіздік алғаннан кейінгі Гандишілдердің күресін сипаттау үшін осы терминді пайдаланды. Винобамен байланысты сарводая жұмыскерлері, оның ішінде Жая Пракаш Нараян және Дада Дхармадхикари 1950-1960 жылдары халықтың өздігінен ұйымдасуын ынталандыруға бағытталған түрлі жобаларды жүзеге асырды. Осы желілерден туындаған көптеген ұйымдар бүгінде Үндістанда жергілікті деңгейде қызмет етеді. Үндістанның премьер-министрі Джавахарлал Неруді көбіне Гандидің ізбасары деп есептеген, бірақ ол дінге сенбеген және көбінесе Гандимен келіспеген. Дегенмен, ол Гандидің жеке және саяси ықпалына күшті түсті және премьер-министр ретінде Гандидің принциптеріне негізделген идеологиялық саясатты жүргізуге тырысты. Шындығында, 1942 жылдың 15 қаңтарында АИКК отырысында Ганди Неруді өзінің ізбасары деп жариялады. Нерудің сыртқы саясаты колониализмге қарсы және Суық соғыста бейтарап болды. Неру Танзания және басқа да Африка елдерінің тәуелсіздік қозғалысын, сондай-ақ АҚШ-тағы азаматтық құқықтар қозғалысын және Оңтүстік Африкада Нельсон Мандела мен Африка Ұлттық Конгресінің апартеидке қарсы күресін қолдады. Неру АҚШ-пен немесе Кеңес Одағымен одақтасудан бас тартып, бейтараптық қозғалысын құруға көмектесті. Сондай-ақ Неру үнді әйелдеріне заңдық құқықтар мен бостандықтар беретін және дәстүрлі индуистердің қарсылығына қарамастан, қол сұғылмаушылықты және түрлі әлеуметтік кемсітушіліктерді жойған маңызды заңдарды қабылдады. Нерудің барлық саясаты Гандидің саясатына сәйкес келмеді. Неру 1956-1957 жылдары КСРО-ның Венгрияға коммунизмге қарсы халықтық көтерілісті басу үшін жасаған шабуылын айыптаудан бас тартты. Оның кейбір экономикалық саясаты 1920 жылдардың басында Ганди үшін күрескен Гуджараттың жер иелері шаруаларынан меншік құқығы мен бостандықтарын алып тастағаны үшін сынға ұшырады. Нерудің кезеңінде Үндістанның экономикалық саясаты Гандидің саясатынан ерекшеленді, Неру социалистік модельді ұстанды. Неру сондай-ақ Гоа мен Хайдарабадты әскери жолмен Үндістан құрамына қосты. Бұл оқиғада Гандидің социализмге сене білгенін, бірақ оның Нерудің социализмінен мүлдем өзгеше болғанын атап өту маңызды. Социализмді мақтап, Ганди бір кезде: «Социализм – кристалдай таза. Сондықтан оны жетістіру үшін кристалға ұқсас құралдар қажет» деген еді. Сонымен қатар, Ганди Нерудің идеологиясы өзінікінен өзгеше екенін білген, бірақ оған қарсы болмады, өйткені ол бұл жақсы ойластырылған ұстаным екенін түсінді. Ол мұны көзқарастардың айырмашылығы деп атады, өзінің басты назары «құралдарға», ал Нерудің – «мақсаттарға» бағытталғандығын айтты. Нерудің ең ірі екі сәтсіздігі: Үндістанның бөлінуі, ол оны «қажетті жамандық» деп сипаттап, ақтады, бұл қанды және өлімге әкелетін қақтығыстарға соқтырды; және 1962 жылғы Қытай-Үндістан соғысы, бірақ оның соғыс кезіндегі саясаты Гандилік бейбітшілікке ұқсас болды. Бұл жағдайда, Үндістан армиясының күтпеген қытай шабуылына қарсы жеңіліске ұшырауына әкелді. Неру қорғаныс бюджетін ұмытып, армияға дайындалуға рұқсат бермеді, нәтижесінде Үндістанның солтүстік-шығыс шекарасындағы сарбаздар жетіспеушілікпен және нығайтудың болмауымен тосқауылданды.
Еркіндік
Гандидің зорлық-зомбылықсыз азаматтық мойынсұнбаушылыққа деген терең беріктігі мен қағидалық сенімі, түрлі басқыншылық пен әділетсіздікке қарсы тұру жолы ретінде, көптеген саяси тұлғаларға шабыт берді, оның ішінде АҚШ-тың Мартин Лютер Кинг, Танзанияның Джулиус Ньерре, Оңтүстік Африканың Нельсон Мандела мен Стив Бико, Польшаның Лех Валенса және Мьянманың Аун Сан Су Чжи. 1910-1915 жылдар аралығында Оңтүстік Африкада ақ үстемдік билік орнаған үкімет тұсында өмір сүрген үндістандықтардың құқықтарын жақсартуға бағытталған Гандидің ерте жұмысы, Африка Ұлттық Конгресінің (АҰК) кейінгі қызметіне үлкен әсер етті. 1950 жылдардан бастап АҰК, Гандидің 1920-1940 жылдар аралығындағы Үндістан Ұлттық Конгресімен ұйымдастырған науқанына ұқсас, зорлық-зомбылықсыз азаматтық мойынсұнбаушылықты ұйымдастырды. АҰК белсенділері Оңтүстік Африканың басқыншы үкіметіне қарсы наразылық білдіру үшін полицияның қатал тактикасына қарсы тұрды. Көптеген адамдар, әсіресе Мандела, ондаған жылдар бойы түрмеде отырды, ал әлем апартеидті жою үшін екіге бөлінді. Зорлық-зомбылықсыз азаматтық қарсылықтың ең белсенді жақтаушысы болған Стив Бико 1977 жылы үкімет агенттерімен өлтірілді деген күдік бар. 1994 жылы Оңтүстік Африкада алғашқы жалпыға бірдей, еркін сайлау өтті, нәтижесінде АҰК жеңіске жетті және Мандела президент болды. Мандела Үндістанға арнайы сапар жасап, Оңтүстік Африканың қара нәсілді халқының азаттық күресіне бастамашы болған Гандиге құрмет көрсетті. Гандидің мүсіндері Натал, Претория және Йоханнесбург қалаларында орнатылды. Американдық оңтүстіктегі афроамерикандықтарды нәсілдік сегрегациядан, сондай-ақ экономикалық және әлеуметтік әділетсіздік пен саяси құқықтарынан босатуды көздеген азаматтық құқық қозғалысының көшбасшысы, жас христиан пасторы Мартин Лютер Кинг 1962 жылы Джавахарлал Нерумен кездесу үшін Үндістанға сапар шекті. Екеуі Гандидің ілімдері мен бейбіт қарсылықты ұйымдастыру әдістемесі туралы талқылады. Полициямен қудаланған, ұрып-соққан және қатыгездікпен жазаланған қара нәсілді наразылық білдірушілердің суреттері Америка мен әлемде Кингке және наразылық білдірушілерге деген құрметті күшейтті, соның нәтижесінде 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заң қабылданды. Польшалық Лех Валенсаның зорлық-зомбылықсыз "Бірлік" қозғалысы 1989 жылы екі онжылдық бойы бейбіт наразылықтар мен ереуілдерден кейін кеңестік қолдауға ие коммунистік үкіметті құлатты, бұл Кеңес Одағының ыдырауына әкелді. Мьянманың Аун Сан Су Чжи үй қамауына алынды, ал оның Демократия үшін Ұлттық лигасы әскери билік орнаған Мьянмада демократия мен бостандық үшін зорлық-зомбылықсыз күресінде қысымға ұшырады. Бұл күрес 1991 жылғы демократиялық сайлау нәтижелерін әскерилер жоққа шығарып, әскери билік орнатуымен басталды. Ол 2010 жылдың қараша айында, еркін сайлау өткізілуге тиіс болған кезде босатылды.
"Ақиқат болмаса, ештеңе жоқ"
Мохандас Гандидің ерте өмірі – өмірдің маңызды мәселелерінің шындығын анықтау және дұрыс өмір сүру жолын табу үшін күрестің кезеңі болды. Ол өзінің автобиографиясында жас кезінде әйеліне соққы бергенін, шынайы махаббат емес, құштарлық, қызғаныш және меншікқорлықтан туған сезімдерге берілгенін мойындады. Ол ет жеген, темекі шеккен және о дүниеліктерге жол тартқан. Ганди көптеген жекелей қиындықтар мен қайталап сәтсіздіктерден кейін ғана өз философиясын қалыптастырды. Ганди өзіне табынушылардың болуын қаламайтын, ал өзін "Махатма" деп атауға қарсы болды, өйткені ол өзін мінсіз адам деп санамады. 1942 жылы Гитлер, Муссолини және жапон милитаристтерін айыптағаннан кейін, Ганди "Үндістанды босату қозғалысы" деп аталатын азаматтық қарсылықты күшейтті.
Гандиліктер
Мұсылман Гандишілдер болды, мысалы Абдул Ғаффар Хан, ол "Шекара Гандисі" деп танымал; Гандидің ықпалымен ол 1919 жылдан бастап Солтүстік-Батыс шекарасындағы патан тайпаларын тәуелсіздік күресін қолдау үшін ұйымдастырды. Христиан Гандишілдеріне британдық Хорас Александр және азаматтық құқықтар қозғалысының көшбасшысы Мартин Лютер Кинг кіреді. Еврей Гандишілдерінің арасында Гандидің жақын досы Герман Каленбах бар. Атеист Гандишілдер қатарында Джавахарлал Неру де бар. Бангладештің жазушысы, публицисі Сайед Абуль Мақсуд Бангладештегі белгілі Гандишіл.
Ганди идеяларын насихаттау
Гандидің идеяларын насихаттау үшін көптеген комитеттер құрылды, олардың бірі 1957 жылы "Гандидің ілімі мен өмір салтын дамыту комитеті" болды. Комитет өзінің отырысында Білім министрлігіне Гандидің маңызды салалардағы үлесін қамтитын үш кітап дайындауды ұсынды – бастауыш, орта және жоғары білім деңгейлері үшін бірер кітаптан. Комитет Білім министрлігіне мектептерде "Ганди апталығын" өткізуді де ұсынды. Комитет Махатма Ганди туралы материалдарды жинау үшін көп еңбек етті, сондай-ақ Гандидің идеяларын насихаттау мақсатымен көптеген журналдар жарық көрді. Олардың ең танымалдарының бірі – 1957 жылдан бері "Ганди Бейбітшілік қоры" баспасында ағылшын тілінде шығатын "Ганди Марг" журналы. Саяси ғалым және коммуникация теориясының маманы Харольд Двайт Лассвелл үгіт-насихатты маңызды символдарды манипуляциялау арқылы эклектикалық көзқарастарды басқару деп түсіндірді. Пропаганданың осы анықтамасына сүйене отырып, Ганди тәуелсіз Үндістан идеясын іске асыру үшін маңызды символдарды пайдаланды. Пропаганда арқылы жеткізілген оның идеяларында Үндістанның британдықтарсыз экономикалық дербестікке қабілетті ел екендігі, діни келіспеушілікті басып нақты бірлікке қол жеткізу күшті ұлтты құратыны және наразылықтың ең тиімді тәсілі – зорлық-зомбылықсыз қарсылық, соның ішінде бейбітшілік пен сатьяграха принципі жатқандығы айтылды. "Индиядан кету" сөздерінде Ганди: "Британдық биліктің алынып тасталуы туралы ұсыныс – қазіргі қиын кезеңде Үндістанның тиісті рөл атқаруына мүмкіндік беру үшін жасалған. Біріккен Ұлттар Ұйымы соғыс жүргізіп жатқанда, Үндістан сияқты ірі елдің тек ақшамен және материалдық көмекпен ғана көмектесуі – қуантарлық жағдай емес. Біз бостандыққа ие болмағанда, құрбандық пен қайраттың нағыз рухын оятуға болмайды" деді. Бірлікке ұмтылған Үндістан туралы ол былай деді: "Мыңдаған мұсылман маған индус-мұсылман мәселесі қанағаттанарлық түрде шешілсе, ол менің өмірімде шешілуі керек деді. Мен бұл сөздерге қуансам да, менің ақылымды қозғай алмайтын ұсынысқа қалай келісе аламын? Индус-мұсылман бірлігі – жаңалық емес. Оны миллиондаған индустар мен мұсылмандар іздеді. Мен бала кезімнен бастап осы мақсатқа жету үшін тырыстым. Мектепте оқығанда мұсылман және парсы оқушыларымен достық қарым-қатынас орнатуға тырыстым. Мен тіпті сол кезде Үндістандағы индустар басқа қауымдармен тату-тәтті өмір сүргісі келсе, көршілікке қатысты қасиеттерін дамытуы керек деп сендім. Мен индустармен достық қарым-қатынас орнатуға ерекше күш жұмсамасам да, кемінде бірнеше мұсылманмен достық қарым-қатынас орнатуым керек деп ойладым. Үндістанда да мен осы бірлікті орнату үшін бар күшімді салдым. Менің өмір бойы аңсаған мақсатым осы болды, сондықтан мен мұсылмандарға толық қолдау көрсеттім. Бүкіл елдегі мұсылмандар мені нағыз досы деп қабылдады". Гандидің бейшара, зорлық-зомбылықсыз қарсылықтың тиімділігіне сенімі "барлық жағдайда адамды дұрыс әрекет етуге жетелейтін – зорлық-зомбылықсыздық қана" деген сенім ретінде айтылды. Ганди осы идеяларды өзінің сөздері мен қозғалыстарында айтқан идеалдарын қабылдауға ықпал ететін маңызды символдарды қолдану арқылы бейнеледі. 3 қараша 1930 жылы Ганди Данди науқаны алдында сөз сөйледі, бұл Гандидің соңғы сөздерінің бірі болуы мүмкін. Науқанның маңызды символы – өзін-өзі қамтамасыз ететін Үндістанды күшейту үшін зорлық-зомбылықсыз күрес. Ахмадабадтан басталып, Гуджараттың Данди қаласында аяқталған шеруде Ганди мен оның жақтастары тұз өндірісіне салық салатын және тұз нарығында отаршылдық монополияны қолдаған Роулат заңына тікелей мойынсұнбады. Кади қозғалысы, үлкен Свадеши қозғалысының бір бөлігі болды, британдық тауарларға бойкот жариялауға, Батыс мәдениетінен бас тартуға және ежелгі, отарлаудан бұрынғы Үндістан мәдениетіне оралуға шақыру үшін британдық киімдерді өртеудің символын пайдаланды. Ганди дөңгелек алып, шәкірттерін хади деп аталатын өз маталарын илеуге үйретті. Осы қолмен илеуге берілгендік Гандидің философиясы мен саясатының маңызды бөлігі болды. 1 желтоқсан 1948 жылы Ганди соңғы оразасының қарсаңында сөйлеген сөзін диктантпен жазды. Оразаны маңызды символизм түрі ретінде пайдаланып, оны "әділдікті ұстанатын адам қоғам жасаған кейбір жамандықтарға наразылық білдіру үшін кейде жасауға мәжбүр болатын ораза" деп түсіндірді. Менің жолымда осындай жағдай туды". Бұл ораза оның ұлт пен діннің бірлігі туралы идеясына сәйкес өткізілді. Гандидің оразасы барлық қауымдардың жүректерінің қайта қосылуына оның қанағаттанғанда ғана аяқталуы керек еді, бұл сыртқы қысымсыз, бірақ оянған міндет сезімінен туындауы керек еді.
an English language journal published since 1957 by the Gandhi Peace Foundation. Harold Dwight Lasswell, a political scientist and communications theorist, defined propaganda as the management of eclectic attitudes by manipulation of significant symbols. Based on this definition of Propaganda, Gandhi made use of significant symbols to drive his ideal of an independent Indian nation. His ideas, symbolized in propaganda, stated that India was a nation capable of economic self sufficiency without the British, a unity transcending religion would make for a stronger nation, and that the most effective method of protest was through passive resistance, including non violence and the principle of satyagraha. In the "Quit India" speeches, Gandhi says "the proposal for the withdrawal of British power is to enable India to play its due part at the present critical juncture. It is not a happy position for a big country like India to be merely helping with money and material obtained willy nilly from her while the United Nations are conducting the war. We cannot evoke the true spirit of sacrifice and velour, so long as we are not free." On his ideas towards a unified India he said: "Thousands of Mussalmans have told me, that if Hindu Muslim question was to be solved satisfactorily, it must be done in my lifetime. I should feel flattered at this; but how can I agree to proposal which does not appeal to my reason? Hindu Muslim unity is not a new thing. Millions of Hindus and Mussalmans have sought after it. I consciously strove for its achievement from my boyhood. While at school, I made it a point to cultivate the friendship of Muslims and Parsi co students. I believed even at that tender age that the Hindus in India, if they wished to live in peace and amity with the other communities, should assiduously cultivate the virtue of neighbourliness. It did not matter, I felt, if I made no special effort to cultivate the friendship with Hindus, but I must make friends with at least a few Mussalmans. In India too I continued my efforts and left no stone unturned to achieve that unity. It was my life long aspiration for it that made me offer my fullest co operation to the Mussalmans in the Khilafat movement. Muslims throughout the country accepted me as their true friend." Gandhi's belief in the effectiveness of passive, non violent resistance has been quoted as being the "belief that non violence alone will lead men to do right under all circumstances." These ideas were symbolized by Gandhi through the use of significant symbols, an important proponent in the acceptance of the ideals he expounded in his speeches and movements. On 3 November 1930, Gandhi gave a speech before the Dandi March which possibly could have been one of Gandhi's last speeches, in which the significant symbol of the march itself demonstrated the exclusively nonviolent struggle to empower a self sufficient India. Beginning in Ahmedabad and concluding in Dandi, Gujarat, the march saw Gandhi and his supporters directly disobey the Rowlatt Act which imposed taxes on salt production and enforced the colonial monopoly on the salt market. The Khadi movement, which formed part of the larger swadeshi movement, employed the symbol of burning British made cloth imports in order to manipulate attitudes towards boycotting British goods and rejecting Western culture and urging the return to ancient, precolonial Indian culture. Gandhi obtained a wheel and engaged his disciples in spinning their own cloth called Khadi; this commitment to hand spinning was an essential element to Gandhi's philosophy and politics. On 1 December 1948, Gandhi dictated his speech on the eve of the last fast. Using the fast as a form of significant symbolism, he justifies it as "a fast which a votary of non violence sometimes feels impelled to undertake by way of protest against some wrong done by society, and this he does when as a votary of Ahimsa has no other remedy left. Such an occasion has come my way." This fast was conducted in line with his idea of a nation's communities and religions brought together. Gandhi's fast was only to end when he was satisfied with the reunion of hearts of all the communities brought about without any outside pressure, but from an awakened sense of duty.
Сын-пікірлер мен даулар
Гандидің қатаң ахимсасы бейбітсүйгіштікке ұштасады, осылайша саяси спектрдің барлық тарапынан сынға ұшырайды.
Бөлу түсінігі
Әдетте, Ганди діни бірлікке қатысты өз көзқарасына қайшы келгендіктен, бөліну идеясына қарсы болды. Үндістанды бөліп, Пакистан құру туралы ол 1946 жылғы 6 қазанда «Харижан» журналында былай деп жазды: «Мұсылман лигасы ұсынған [Пакистан талабы] исламға қарсы келеді және мен оны күнәлі деп атаудан тартынбадым. Ислам адамзаттың бірлігі мен бауырластығын қалайды, адамзат отбасының тұтастығын бұрмаламайды. Сондықтан, Үндістанды әртүрлі соғысатын топтарға бөлуді қалайтындар – Үндістан мен Исламның екеуінің де жауы. Олар мені тілге келтірсе де, мен дұрыс емес деп санайтын нәрсеге келісе алмаймын [ ] біз, қандай дау-дамасыл болса да, барлық мұсылмандармен достық қарым-қатынас орнатуға және оларды махаббатымыздың тұтқынындай сақтауға тырысуды тоқтатпауымыз керек. Алайда, Гомер Джек Ганди мен Джиннаның Пакистан тақырыбындағы ұзақ хат алмасуына назар салғандай: «Ганди Үндістанның бөлінуіне жеке қарсы болғанымен, ол келісім ұсынды [ ], онда Конгресс пен Мұсылман лигасы уақытша үкімет құрып, тәуелсіздікке қол жеткізу үшін ынтымақтасады, ал бөліну мәселесі мұсылман көпшілігі бар аудандарда референдум арқылы шешіледі». Үндістанның бөлінуіне қатысты осы екіұстанымды ұстанымы Гандиге индустар мен мұсылмандар тарапынан сын тудырды. Мұхаммед Әли Джинна мен оның замандастары Гандиді мұсылмандардың саяси құқықтарын жоққа шығаруда айыптады. Винаяк Дамодар Саваркар мен оның жақтастары Гандиді мұсылмандарды саяси жағынан ынталандыруда, ал олардың индустарға қарсы жасаған қиянаттарына көз жұмуда және Пакистан құрылуына жол бергені үшін айыптады (ол бұрыннан-ақ «Индияны бөліспей тұрып, менің денеме екіге бөлу керек болады» деп мәлімдегеніне қарамастан). Оның Бхагат Сингх, Сукхдев, Удхам Сингх және Раджгуруға отаршыл үкімет тарапынан жаза тағайындалуына қарсы наразылық білдіруден бас тартуы көптеген үндістердің наразылығын тудырды. Жағдиш Бхагавати сияқты экономистер Гандидің свадеши идеяларын сынады. Бұл сынға жауап ретінде Ганди: «Бір кезде адамдар мені тыңдады, себебі мен оларға қарусыз болғанда ағылшындарға қалай қарсы тұруға болатынын көрсеттім [ ], бірақ бүгін маған менің зорлықсыздық әдісім индустар мен мұсылмандардың қақтығысына қарсы ешқандай пайда бермейтінін және сондықтан адамдар өзін-өзі қорғау үшін қарулануы керек екенін айтады».
[The demand for Pakistan] as put forth by the Muslim League is un Islamic and I have not hesitated to call it sinful. Islam stands for unity and the brotherhood of mankind, not for disrupting the oneness of the human family. Therefore, those who want to divide India into possibly warring groups are enemies alike of India and Islam. They may cut me into pieces but they cannot make me subscribe to something which I consider to be wrong [ ] we must not cease to aspire, in spite of [the] wild talk, to befriend all Muslims and hold them fast as prisoners of our love. However, as Homer Jack notes of Gandhi's long correspondence with Jinnah on the topic of Pakistan: "Although Gandhi was personally opposed to the partition of India, he proposed an agreement [ ] which provided that the Congress and the Muslim League would cooperate to attain independence under a provisional government, after which the question of partition would be decided by a plebiscite in the districts having a Muslim majority." These dual positions on the topic of the partition of India opened Gandhi up to criticism from both Hindus and Muslims. Muhammad Ali Jinnah and his contemporary fellow travelers condemned Gandhi for undermining Muslim political rights. Vinayak Damodar Savarkar and his allies condemned Gandhi, accusing him of politically appeasing Muslims while turning a blind eye to their atrocities against Hindus, and for allowing the creation of Pakistan (despite having publicly declared that "before partitioning India, my body will have to be cut into two pieces"). His refusal to protest against the execution of Bhagat Singh, Sukhdev, Udham Singh and Rajguru by the colonial government was a source of condemnation and intense anger for many Indians. Economists, such as Jagdish Bhagwati, have criticized Gandhi's ideas of swadeshi. Of this criticism, Gandhi stated, "There was a time when people listened to me because I showed them how to give fight to the British without arms when they had no arms [ ] but today I am told that my non violence can be of no avail against the Hindu Moslem riots and, therefore, people should arm themselves for self defense."