Кіріспе

Протозойлар отбасы

Vannellidae – топырақ, тұщы және тұзды суларда кездесетін Amoebozoa отбасы. Ең көп таралған туысы – Vannella.

Сипаттама

Vannellidae қозғалыс кезінде жалпақталып, желкен пішіндес болады, бірақ кейбіреулері ұзын және тар, ал алдыңғы жағында анық шеті бар. Көптеген амебаларда эндоплазма клетка ортасымен алға жылжиды, бірақ ваннеллидтер сыртқы мембранасы танк тізбегі сияқты айналып жылжитын домалап қозғалуға ұшырайды. Бұл амебалардың мөлшері әдетте 10-40 мкм, бірақ кейбіреулері кішкентай немесе үлкен болады. Vannellidae гликокаликс деп аталатын сыртқы қаптамамен қоршалған, оның қалыңдығы түрлер арасында өзгеше болса да, жалпы алғанда 10-20 нм құрайды. Кейбір түрлерде гликокаликсіден гликостил деп аталатын шаш тәрізді жіптердің қабаты шығып тұрады.

Паразиттік

Қазіргі уақытта Ванэллидтердің паразиттік тіршілік етуіне қатысты зерттеулер жүргізілуде. Ванэллидтерді тұщы судағы көкжаңбырлы бұршақтың жанындағы қабыршақтарында табуға болады. Бұл инфекциялар көкжаңбырлы алабұға шаруашылығында маңызды проблемалар туғызады. Қазіргі уақытта зерттеліп жатқан емдеулерге химиялық заттар мен кейбір өсімдік құрамы кіреді. 2020 жылға дейін осы нәтижелер әлі де in vitro жағдайында зерттелуде, мәселенің шешілуі үшін in vivo эксперименттер жүргізу жоспарлануда. Адамдарға тікелей ауру туғызбаса да, Ванэллидтер сияқты бос тіршілік ететін амебалар, патогенді микроорганизмдердің тасымалдаушысы бола алады. Олардың басқа патогендерді тарату қабілетіне байланысты, клиникалық анықтама беру ұсынылады.

Таксономия

Vannellidae-ді жіктеу мәселесі тұқымдық жіктеу деңгейінде туындайды. Жіктеу үшін қолданылатын морфологиялық деректер генетикалық мәліметтермен келіспейді. Көптеген ванеллид амебаларының генетикалық тізбектелуі морфологиялық белгілердің әртүрлі болуын көрсетті. 2007 жылға қарай, генетикалық тізбектеу арқылы 40 түр Vannellidae анықталды. Молекулалық филогения Vannellidae-ді Flabellinia класына, субпсевдоподиялары бар басқа топтарға жақын туыс ретінде қосады. 2007 жылы Ваннелланың таксономиясы Platyamoeba-ны қамту үшін кеңейтілді. Бұрын Ваннелла клетка бетіндегі гликостильдердің болуына сүйеніп бөлінген. Генетикалық растау арқылы Ваннелла мен Платиамоэба генетикалық тұрғыдан ерекше емес екені анықталды.