Кіріспе
Жнин (Жнин, 1941-45: Диетфурт) – Польшаның солтүстік-орталық бөлігінде орналасқан, 14 181 тұрғыны бар қала (2014 жылғы маусым). Бұл Куявия-Померания воеводиясының (бұрынғы Бидгощ воеводиясы) құрамында және Жнин ауданының орталығы. Тарихи қала, алғашқыда 11 ғасырда негісталған, Палуки тарихи аймағында және Гнезнен көлдері аймағында, Гассаука өзені бойында жатыр.
Этимология
Атауы поляк тіліндегі "żnieja" сөзінен туындаған, ол жиын-терім немесе жиыншы деген мағынаны білдіреді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жнин қаласының аты "Диетфурт" болып өзгертілген.
Тарих
Бұл аймақ Рим дәуірінде белгілі болған, әсіресе жақын маңдағы Бискупин бекінісі, "Польшалық Помпея" деп аталатын Лузация мәдениетінің орны. Бискупин – ерте темір дәуіріндегі Халштат C бекіністі елді мекені, шамамен 800-1000 адам 800-650 және 650-475 жылдар аралығында Варта өзені аңғарында тұрған. 1030 жылы бұл аймақ Гнезнен архиепископтығына қосылды. Жниннің алғашқы айрылысы 1136 жылдың 7 шілдесінде Папа Иннокентий II шығарған Гнезненский билдасында кездеседі. Рим папасы Жнин архиепискобы Якобқа Палукидегі 29 ауылды және Жнин қаласын берді, олар да Рим католик шіркеуінің меншігіне айналды. Жнинге 1263 жылы қала құқықтары берілді (Магдебург заңына негізделген). 13 ғасырда қалаға монета соғу құқығы берілді, бұл оның қарқынды дамуына әкелді. Жнин – Силезиядан Гданьскке (Кең жол) баратын сауда жолындағы маңызды қала. Тевтон рыцарлары, орденнің маршалы Дитрих фон Альтенбург басшылығымен, 1331 жылы Жнинді шабуылдады. Бірнеше жылдан кейін қала қайтадан жаңартылды. Қала қабырғалары 1343 жылы салынды. Польша королі Казимир I қалаға бірнеше жеңілдіктер мен міндеттерді бекітті және 1343, 1361, 1365 және 1370 жылдары сапарлады. 1374 жылы Жнин Гнезнен епископтарының сүйікті резиденциясына айналды. 1447 жылы өрт қаланың үлкен бөлігін қиратты. 1459 жылы қайта салынған қалада алғашқы жел диірмендері салынды, ал сыра зауыттары, жеміс бақтары және шеберханалар Жниннің өркендеуіне үлкен үлес қосты. 1494 жылы тағы бір өрт қаланы қиратты. Швед басқыншылары Топан су (1655-60) кезінде Жнинді шабуылдамады, бірақ аурулар мен кедейлік қаланы халықтан айырды; тек 96 үй сақталды, ал 151 үй бос қалды. 1673 жылы Жнинде 2331 адам тұрды. 1688, 1692 және 1700 жылдары Жнинге тағы да өрттер тиді. Халық қаладан қашып, көрші қалалар мен ауылдарда баспана іздеді. 1751 жылы жарым-жартылай қалпына келтірілгеннен кейін тағы бір өрт 64 үйді, сыра зауытын және қала әкімшілігін қиратты. Қалалық әкімшіліктің мұнарасы ғана сақталды. Жниннің ағаштан салынған ортағасырлық бөлігі толығымен жойылды. Алайда, туристер әлі күнге дейін Жниннің тарихи орталығы мен орта ғасырларға дейінгі ескі құрылысын тамашалай алады. Жнин 1772 жылы Польшаның бірінші бөлінісі кезінде Пруссия Корольдігіне қосылды және кейіннен Нецзе округінде басқарылды. 1794 жылдың қыркүйегінде, сәтсіз Костюшко көтерілісі кезінде, генерал Ян Генрик Дабровский басшылығымен поляк әскерлері Познаньден Гассава арқылы өтіп, Жнинді азат етті. Жергілікті гарнизон командирі полковник Кесжицкий қалада еріктілерді қабылдау орталығын құрды. Наполеонның Төртінші коалиция соғысында Пруссияны жеңгеннен кейін, 1807 жылы Жнин Варшава герцогтігіне қосылды. Қала 1815 жылы Наполеон жеңілгеннен кейін Пруссияға қайтарылды және жаңа Позен провинциясындағы Крейс Шубиннің құрамында басқарылды. Жнин экономикасы 19 ғасырдың соңына қарай тез дамыды. 1902 жылы қалада таза су құбыры, газ станциясы, макадама көшелері және 4500 тұрғын болды. Жнин 1919 жылдың қаңтарында Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ұлы Польша көтерілісіне қатысты. Сол кезде қалада 300 неміс сарбазы тұрды, оларды лейтенант Эккерт басқарды. Польшалық көтерілісшілер Гнезненің ат әскерлері бөлімшесінің қолдауымен немістерді 18 қаңтарда Познаньден келген 737 жасақпен Жнинді басып алғанға дейін ұстады. Жаңа қалалық кеңес сайланды және поляк тілі ресми тіл ретінде қайта орнатылды. Қаланың 4980 тұрғыны болды. 1930 жылы, соғыстар аралық кезеңде өсіп келе жатқан қалада 5500 адам тұрды. Өңдеу зауыттары өнімділігін арттырды, ал ауыл шаруашылығы гүлденді. Жнинде екі колледж, үш қонақ үй және 1936 жылдан бастап жергілікті күнделікті және апталық газет шығарылды. Қалалық кеңсе мен сот осында орналасқан. 1939 жылдың 1 қыркүйегінде, Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы күні нацистік Германияның Люфтваффе қорғанышсыз Жнинді бомбалады. Тоғыз күннен кейін неміс әскерлері қалаға басып кірді, ол Дитфурт деп аталды және Вартеландтағы Ландкрайс Дитфурт құрамында басқарылды. Барлық көше атаулары нацистік басшылардың есімдерімен немесе немісше естілетін есімдермен ауыстырылды. Поляктар үшін мектеп болмады, балалар Жниннің шығысындағы Гора ауылына жаяу жүруге мәжбүр болды. 600 поляк жер аударылды, 200 адам мәжбүрлі еңбекке немесе нацистік концлагерлерге жіберілді. 1939 жылдың қараша және желтоқсан айларында қамауға алынғандар, негізінен 1919 жылғы көтерілісшілер, қала маңындағы әртүрлі жерлерде атып өлтірілді. Германия басып алған кезде, қалада нацистік түрме де құрылды. Соғыстан кейін 1945 жылдың 21 қазанында Гассавада 62 эксгумацияланған құрбанның жаппай жерлеуі өтті. Гора ауылында (қазіргі Жниннің бір бөлігі) жақын маңдағы Мурчин концлагерінде өлтірілген 100 еврей азаматының салтанатты жерлеуі өтті және Жнин шеберлері жасаған ескерткіш 1987 жылдың 11 желтоқсанында ашылды.
Ұшақпен
Жниннің солтүстігінде орналасқан Бидгощ Игнатий Ян Падеревский әуежайы ең жақын әуежай болып табылады. Бидгощқа (мысалы, Варшава немесе Лондон арқылы) келгеннен кейін, Жнинге жету үшін жергілікті автобусқа немесе таксиге отыру қажет. Сонымен қатар, Жниннің оңтүстік-батысында орналасқан Познань Ławica әуежайы да бар.
Көлікпен
Жнин қаласы Вроцлавтан Poznań, Gniezno арқылы Bydgoszcz және Świecie қалаларына дейінгі S5 тас жолы арқылы байланысады. Бұл қала Бьдгощтан шамамен бір сағат, ал Гнезнодан 45 минуттық жерде орналасқан. Инороцлавтан Калишкаға дейін, Вагровецке жақын жерге өтетін 251 облыстық жолы (droga wojewódzka nr 251) тағы бір маңызды көлік байланысы болып табылады. Инороцлав пен Вагровецтен де шамамен 45 минуттық жерде орналасқан.