Кіріспе

Америкалық жазушы және кинорежиссер (1943–2023)

Гита Мехта (туған аты Патнайк; 12 желтоқсан 1943 – 16 қыркүйек 2023) – үнді-американдық жазушы және деректі фильмдер режиссері. Журналист және деректі фильмдер режиссері ретінде ол соғыстар мен қақтығыстарды, соның ішінде 1971 жылғы Бангладеш азаттық соғысын көптеп жариялаған. Ол бес кітап жазған, олар 21 тілге аударылған. Оның туындылары Үндістандағы өмірдің әр түрлі жақтарын көрсетеді және батыс оқырмандарына елді түсіндіру мақсатында жазылған.

Ерте өмір

Мехта 1943 жылғы 12 желтоқсанда Делиде Ғыян мен Бижу Патнайк отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Бижу Патнаик – Үндістан тәуелсіздігі үшін күрескен белсенді және тәуелсіздік алғаннан кейін Орисса штатының (қазіргі Одиша) бас министрі болды. Оның інісі Навин Патнаик 2000 жылдан бері Одишаның бас министрі қызметін атқарып келеді. Әкесі Үндістан тәуелсіздік қозғалысына қатысқан кезде үш жасында ол интернатқа жіберілді. Білімін Үндістанда және Ұлыбританиядағы Кембридж университетінің Гиртон колледжінде аяқтады. 1970 жылдан 1971 жылға дейін ол АҚШ-тың NBC телеарнасының соғыс тілшісі болды. 1971 жылғы Бангладеш азаттық соғысы туралы оның құрастырған фильмдерінен жасалған "Dateline Bangladesh" фильмі Үндістанда және шетелде көрсетілді. Мехтаның алғашқы кітабы "Карма Кола" (1979) батыс аудиториясының Үндістанға барып, гуру тауып, тез арада рухани оянуға жете алады деген сеніміне сын қадады. "Радж" (1989) атты көркем туындысында Мехта екі үндістандық княжествоның ханшайымының тағдырына назар аударды. Оның екінші көркем шығармасы "А River Sutra" (1993) – батыс оқырмандары үшін үнді өмірін бейнелейтін әңгімелер жинағы. Кітапта үнді мифологиясынан бастап, қазіргі Үндістанның өміріне дейінгі оқиғалар, сонымен қатар Үндістанның Нармада өзені арқылы байланыс орнатылды. Оның көркем және ғылыми еңбектері Үндістанның мәдениеті мен тарихына, сондай-ақ олардың батыстық интерпретациясына арналған. Publishers Weekly журналына берген сұхбатында ол: "Қазіргі Үндістанды батыстықтарға және өздері туылмай бұрынғы 25 жылда не болғанын білмейтін үндістердің бір буынына түсінікті етуді қаладым", – деді.

Жеке өмір

Мехта 1965 жылы Альфред А. Кнопф баспасының бұрынғы директоры Сонни Мехтаға тұрмысқа шықты. Олар Кембриджде оқып жүргенде танысқан. Олардың Адития Сингх Мехта есімді ұлы болды. Оның күйеуі 2019 жылы қайтыс болды. Мехта уақытын Нью-Йорк, Лондон және Нью-Дели қалалары арасында бөліп өткізді. Мехта 2023 жылдың 16 қыркүйегінде Делидегі үйінде 79 жасында дүние салды.