Кіріспе

Адамнаби – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Кума қаласының солтүстік-батысындағы Қарлы таулар маңындағы шағын қала, және ол Қарлы Моноро аймақтық кеңесіне қарасты. 301 адам тұратын тарихи қала.

Адамнаби – Австралиядағы ең биік қалалардың бірі, қыста жиі қар жауады, кейде қалың болады. Тарихи Боларо станциясы және көркем Яук аңғары қалашыққа жақын орналасқан. Банжо Патерсонның "Қарлы өзеннен келген адам" поэмасына шабыт болған Чарли МакКеани осы ауданда өмір сүрді және қайтыс болды. Кейін Нобель жүлдесінің иегері, жазушы Патрик Уайт осы қала туралы жазды. Жақын жердегі Евкумбен көлінің салынуына байланысты 1957 жылы Адамнабидің (Ескі) алғашқы қалашығы көшірілді. Құрғақшылық кезінде көл суы тартып, ескі аңғардың қалдықтары мен қалашық қайтадан көрінеді. Қазіргі қалашық Қарлы таулар тас жолында орналасқан және "Үлкен алабұғаның үйі" атанып, Қарлы схема мұражайының орналасқан жері ретінде танымал.

Түпкүлгілік тарихы

Қарлы таулар аймағы Адамиаби және төңіректегі аудандардың алғашқы халықтары үшін мыңдаған жылдар бойы маңызды жиналатын орын болды. Жаз айларында Биік тауларда тайпалар арасындағы кездесулер өтіп, онда мыңға дейін адам Богонг көбелегімен той жасаған. Бұл дәстүр шамамен 1865 жылға дейін сақталды.

Малшылар, алтын іздеушілер, ақындар мен шаңғышылар

Ауыл шаруашылығы Адамнабидің қалашық ретінде ерте дамуына себеп болды, ал Киандрадағы алтын асыру және Солтүстік қарлы тауларда шаңғы спортының дамуы экономикалық дамуға жаңа мүмкіндіктер ашты. Көптеген белгілі австралиялық жазушылар Адамнаби ауданынан шабыт алған.

Қарлы өзеннің адамы

Еуропалықтар 1820 жылдардың соңында осы ауданға еніп, Адамиби 1830 жылдардан бастап ауыл шаруашылығы орталығы ретінде дамуын басталды, қой және мал шаруашылығы экономиканың негізгі тірегіне айналды. Кейбір тарихшылар Банжо Патерсонның ең әйгілі "Қарлы өзеннен келген адам" өлеңі Адамибидің малшысы Чарли Маккеанидің ерліктерінен шабыттанған болуы мүмкін деп санайды. Маккеани 1895 жылы атқа міну кезінде апатқа ұшырап қайтыс болды және қазір Эвкомбен көлінің жағасындағы Ескі Адамиби зиратында жерленген. Патерсонның кейіпкері, Қарлы өзеннен келген адам, Адамиби ауданында жүргізілген брамбилерді аулауға қатысқан түрлі адамдардың жиынтығынан құралған кейіпкер болып табылады. Патерсон ғана емес, Адамибиден шабыт алған австралиялық жазушы – ақын Баркрофт Боук та "Он-Рендж" өлеңінде Маккеанидің жақсы тұқымды жылқыны қуған оқиғасын жазған, ол жабайы жылқылардың тобымен бірге қашып кеткен еді. Нобель сыйлығының иегері Патрик Уайт 1930 жылдары Адамибидегі Боларо станциясында жакару болып жұмыс істеген. Оның кейіннен жарылқай сынайлардың жоғары бағасын алған "Бақытты аңғар" атты тұңғыш романы Адамибиде жұмыс істеген кезінен және қаладағы таныстарынан шабыттанды. Осы туындысы үшін Уайт 1941 жылы Австралия әдебиет қоғамының алтын медалін жеңіп алды.

Алтын шашырау және солтүстік шаңғы алаңдарында шаңғымен шұғылдану

Қаланың өркендеуіне 1859 жылы жақын орналасқан Киандрада алтынның табылуы және 1861 жыл шамасында аймаққа демалыс шаңғысының енгізілуі ықпал етті. Дәстүр бойынша, скандинавиялық алтын іздеушілер қоршау тіректерін буттарына бекітіп, тау-кен жұмыстары үшін тым мұздаған ландшафттың қар басқан төбелерінен сырғанаған. Шамамен бір ғасыр бойы Киандра Австралиядағы ең биік елді мекен болып, шаңғышылардың базасы ретінде қызмет етті. 1978 жылы Киандраның шаңғы нысандары "жоғарыраққа" – Сельвин Snowfields-ке көшірілді, ал Адаминби Жаңа Оңтүстік Уэльстің солтүстік шаңғы аймақтарының негізгі қызмет көрсету орталығы болып қала береді – бұл әлемдегі демалыс шаңғысының ең көне аймақтарының бірі. Ерте замандағы мал өсірушілер Адаминбидің үстіндегі биік таулы даланы жазғы жайылым ретінде пайдаланған. Аймақ 1906 жылы Ұлттық аң ауру орталығы ретінде бөлініп, кейіннен Косцюшко ұлттық паркіне айналды. Бүгінде аймақ тарихи шатырларымен және ерекше жабайы табиғат аймақтарына, соның ішінде Жағұңғал тауының жабайы табиғат аймағына қол жеткізу мүмкіндігімен танымал.

Бастапқы қалашықтың көшірілуі

Қала тарихындағы ең маңызды оқиға 1949 жылы Адамнабиде басталған Сноу-Маунтинс су электр стансасы жобасының кең ауқымды туннельдер мен бөгеттер желісін салумен байланысты. Көп ұзамай Сидней портының көлемінен тоғыз есе үлкен көл, бастапқы қала орналасқан аңғарды су басып қалды. Ұзақ жылдарға созылған құрғақшылықтың салдарынан 2007 жылдың сәуірінде ескі қалашықтың қираған қалдықтары қайтадан көрінді, бұл әлемдік бұқаралық ақпарат құралдарының назарын тартып, тіпті мифтік Атлантида қаласымен салыстыруға себеп болды. Адамнабидің көшірілу тарихы 1958 жылы Сноу-Маунтинс киностудиясы түсірген "Адамнаби операциясы" атты фильмде бейнеленді. Бұл оқиға туралы 2001 жылы тарихшы Жаннин Бейкер "Біздің батып кеткен қаламыз" атты деректі фильмін жасады, ол SBS телеарнасында көрсетілді. Тұтас үйлер, тіпті Коммерциялық банк ғимараты жүк көліктерімен тасымалданды және жаңа қала орнында 100-ден астам ғимарат қайтадан орнатылды. Бүгінде Адамнаби – Сноу-Маунтинс жобасының әртүрлі аспектілерін, соның ішінде жақын жердегі Евкумбен көлін, Тантангара бөгетін, Тумут 2 электр стансасын және Австралиядағы ең биік қала – Кабрамурраны көруге қолайлы орын.

Туризмді дамыту

Қарлы таулар жобасы аяқталғаннан кейін ауданның экономикалық өмірі ауыл шаруашылығы мен туризмді негізгі табыс көзі ретінде қалыптасты. Адамнабидің жанындағы Эукумбен көлі маңында Англерс Рич және Провиденс Портал сияқты бірнеше туристік ауылдар мен кемпингтер құрылды. Ескі Адамнаби, Эукумбен көліндегі ескі қалашықтың орнында туристік ауыл ретінде дамыды және қалашықтың бастапқы ғимараттарының бір бөлігі сақталды. Snowgoose Hotel және Snowy Mountains Motel Адамнабиға келетін шаңғышылар мен балықшыларға ұзақ жылдар бойы тұруға жағдай жасады, ал фермалық демалыс орындары, көл жағасындағы коттедждер мен автотұрақтар Адамнабиді қоршаған табиғи ортаны пайдалану үшін салынды. Боулинг клубы, оған қоса гольф алаңы мен қоғамдық бассейн жергілікті тұрғындар мен туристерге қызмет көрсетеді. Косьюско ұлттық паркінің дамуы Адамнабидің жоталы аймағындағы ауыл шаруашылығы қызметін және дамуын шектеді, бірақ жануарлар дүниесін қорғау және туристердің демалуы үшін үлкен жабайы аймақтарды сақтап қалды. Тарихи Киандраның құлдырауы және Селвин Сноуфилдс дамуы Адамнабиге шаңғы жалдау және тұру орталығы ретінде орын берді. Австралия пионерлері тарихының іздерін Адамнабидің жоталы аймағының барлық ауданында табуға болады – оның ішінде бірнеше тау шатырлары мен Киандраның қираған қалашығы бар. Бұл орын бастапқыда Ұлттық парктер және жабайы табиғат қызметінен назарсыз қалған, бірақ соңғы кезде кең ауқымды қалпына келтіру және мұра жұмыстары жүргізілді.

Үлкен алабұғаның мекені

Қала Евкумбен көлі мен оны қоршаған өзендерде балық аулау үшін танымал база болып табылады, ал қала орталығында биік тұрған алабұғаның үлкен мүсіні орналасқан. Көбінесе "Үлкен форель" деп аталатын бұл Австралиядағы ең алғашқы "Үлкен нәрселердің" бірі еді және 2006 жылдың мамыр айында Евкумбен көлінің сауда палатасы осы туристік нысанды маркетингтік және жарнамалық "бренд" ретінде қабылдады. Үлкен форельді Энди Ломници салған, ал 2007 жылдың қаңтарында Skins Alive компаниясы оны қалпына келтіріп, қайта бояды, қаржыландыруды бұрынғы Snowy River Shire Council жүзеге асырды.

Қарлы жобалар мұражайы

Адамнабиде орналасқан "Снежный схема" мұражайы "Снежный таулары" су электр станциясының құрылысы және осы жобадағы өмір туралы айтады. Жиынтықта Схеманы салу үшін қолданылған машиналар мен материалдардың маңызды мысалдары бар. Көрмелер Сноуи жұмысшыларының тарихына және олардың Австралияға, әсіресе қазіргі Австралияның көші-қон бағдарламасына тигізген әсеріне бағытталған. Мұражай жинағын он жыл бойы әуесқойлар жинады және мұражай 2011 жылдың 17 қазанында генерал-губернатор Квентин Брайс тарапынан ресми түрде ашылды. Генерал-губернатор Брайс жиналғандарға: «Бұл Австралия тарихының күшті бөлігін музейге әкеліп, адамдар Сноувидің тарихын біліп, оны ұрпақтан-ұрпаққа жеткізуге мүмкіндік береді», - деді.

Жаңбыр жауған

Метеорология бюросы Адамибидегі температура туралы нақты деректерді ұстамайды; бірақ, әлдеқандай жауын-шашын туралы мәліметтер табылды. Бұл мәліметтер (1886 жылдан бері, Адамиби Альпілік Туристік Паркінен алынған) жауын-шашынның көктемде ең жоғары шарына жететінін және күзде төмендейтінін көрсетеді, сонымен қатар жақын жердегі Кумаға қарағанда қыста ылғалдылық айтарлықтай көп және жаңбырдың үлгісі біркелкірек. Адамибидің жауын-шашынның жалпы көлемі мен үлгісі Ясстікіне ең ұқсас. Солтүстікке қарай 20 шақырым жерде орналасқан тағы бір пункт (Яук, 1969 жылдан бері) биіктігінің жоғары болуы және суайырыққа жақындығының арқасында айтарлықтай көп ылғалдылықты тіркеді. Бұл пункт Евкумбен көлі және оның төңірегіндегі аймақтарды ең жақсы көрсетеді. Мұндағы жауын-шашынның көлемі мен үлгісі Ханкобанға жақын, ал Монароның әдеттегі жауын-шашынынан мүлдем өзгеше.