Кіріспе
Карнатака жоғары соты (IAST: Karnāṭaka Ućća Nyāyālaya, көбінесе Карнатака жоғары соты деп аталады, бұрын Майсур жоғары соты деп белгілі болған) – Үндістанның Карнатака штатының жоғары соты және осымен оның ең жоғары сот билігі. Соттың бас кеңсесі Карнатака штатының астанасы Бенгалуру қаласында орналасқан, ал Хаббалли-Дхарвада және Калабураги қалаларында қосымша кеңселер бар. Бұрын бұл сот Майсур жоғары соты деп аталған. Бенгалурудағы жоғары сот, Қарнатака заң шығарушы органының орны – Видхана Саудханың қарсы жағында орналасқан, қызыл түспен боялған кірпіштен салынған Аттара Качери ғимаратында жұмыс істейді.
The High Court of Karnataka (IAST: Karnāṭaka Ućća Nyāyālaya, commonly called the Karnataka High Court and formerly Mysore High Court) is the High Court of the Indian state of Karnataka and thus its highest judicial authority. The court's principal bench is located in Bengaluru, the capital city of Karnataka, with additional benches in Hubballi Dharwada and Kalaburagi. It was previously called the High Court of Mysore. In Bengaluru, the High Court functions out of a red painted brick building known as the Attara Kacheri, located opposite the Vidhana Soudha, the seat of the Karnataka Legislature.
Құрамы
Жоғары сот Карнатаканың бас судьясы мен басқа судьялардан құралған. Судьяларды Үндістан Президенті тағайындайды. 2022 жылғы ақпан айының мәліметтері бойынша, Жоғарғы сотта бекітілген ең жоғары шектің 62 судьясының ішінде 45 судья қызмет етеді. Нилай Випиндра Анджария 2024 жылғы 25 ақпаннан бастап Бас судья болып табылады.
Құзыреті мен құзыреті
Жоғары сот – Карнатака штатының ең жоғары сот органы болып табылады. Ол қарулы күштердің соттарын қоспағанда, Карнатака штабында жұмыс істейтін барлық соттар мен трибуналдарға, мысалы, аудандық соттарға қадағалау жүргізеді. Аудандық деңгейдегі азаматтық және сессиялық соттар сияқты төменгі соттардың үкімдеріне шағымдар Жоғары сотта қаралады. Жоғары соттың үкімдеріне шағымдар Үндістаннің Жоғарғы Сотында қаралады. Жоғары сот – сот актісі болып табылады және өзіне деген құрметсіздік үшін қудалауға құқылы. Карнатака Жоғары сотының Хаббалли-Дхарвада және Калабурагиде екі тұрақты бөлімшесі бар. Хаббалли-Дхарвададағы тұрақты Карнатака Жоғары сотының бөлімшесі 2013 жылдың 24 тамызында, ал Калабурагидегісі 2013 жылдың 31 тамызында жұмыс істей бастады. Тұрақты бөлімшелер ашылғанға дейін, 2008 жылдан бастап Хаббалли-Дхарвада мен Калабурагиде Карнатака Жоғары сотының аудандық бөлімшелері болды. Карнатака Жоғары сотының Хаббалли-Дхарвада бөлімшесі сол кездегі Үндістанның Бас судьясы К.Г. Балакришнанның 2008 жылдың 4 шілдесіндегі салтанатты ашылуымен және 2008 жылдың 7 шілдесінен бастап жұмыс істей бастады.
Үй-жайлар
Жоғары соттың бас кеңсесі Бенгалурда, Аттара Качери деп аталатын ғимаратта орналасқан. Бұл неоклассикалық стильдегі, қызыл түске боялған, тас және кірпіштен салынған кең, екі қабатты ғимарат. Ол 1864-1868 жылдар аралығында салынған. Ол Бенгалурудың Куббон паркінде орналасқан. 1982 жылы осы ғимаратты бұзу туралы ұсыныс түскен. Бұзуды тоқтату туралы петициямен жоғары сотқа қоғамдық мүддеге қатысты сот ісі қозғалды. Бұл сотқа түскен алғашқы қоғамдық мүддеге қатысты іс болды, және сот отырысы бұзылуы жоспарланған дәл сол ғимаратта өтті. Жоғарғы сот петицияны қабылдамады, бірақ 1985 жылы Жоғарғы сот штаттық үкіметтен бұзу туралы мәселені қайта қарастыруды сұрағаннан кейін ғимаратты бұзу туралы ұсыныстан бас тартылды.
Белгілі судьялар
Сот судьялары Е. С. Венкатарамия, М. Н. Венкатачалия, С. Ражендра Бабу және Х. Л. Датту кейіннен Үндістанның Бас судьясы болды, ал Калманже Джаганната Шетти, Н. Венкатачала, Р. В. Равиндран, Шиварадж Патил, Венкате Гопала Гоуда, А. С. Бопанна, Мохан Шантанагудар, С. Абдул Назир, А. С. Ока және Б. В. Нагаратна сияқтылар Үндістаннің Жоғарғы Сотына судьялар болып тағайындалды.
Бас судьялар
П. Махадевайя, М. Садасивайя, Ниттур Шриниваса Рау, Сэм Пирож Бхаруча және Г. Т. Нанавати – осы сотта төрағалық еткен белгілі бас судьялардың кейбірі болды.
Қосымша орындықтар
Қазіргі уақытта Карнатака жоғары соты Бенгалуру, Хубалли-Дхарвад және Калабураги қалаларында жұмыс істейді. Штаттың оңтүстік-шығыс бұрышында орналасқан Бенгалуру қаласына штаттың шалқар солтүстік аймақтарынан сотқа келушілерге қиындық тудыратындықтан, қосымша тармақ ашу туралы ұзақ жылдар бойы талаптар болған. Бұл мәселе аймақтағы адвокаттардың сот отырыстарын бойкоттап, наразылық тудырды. 2006 жылы Хубалли-Дхарвад және Калабурагиде жоғары соттың кезеңдік бөлімшелері құрылатын болады деген шешім қабылданды. Жаңа бөлімшелер 2008 жылдың 4 және 5 шілдесінде ашылды. Кейін Хубалли-Дхарвад және Калабураги бөлімшелерін тұрақты ету туралы талаптар қойылды. Осыған байланысты Хубалли-Дхарвадтағы кезеңдік бөлімше 2013 жылдың 25 тамызынан бастап, ал Калабурагидегі кезеңдік бөлімше 2013 жылдың 31 тамызынан бастап тұрақты бөлімшеге айналды.
Даулар
2002 жылдың соңында 14 газет және журнал Карнатака жоғарғы сотының бірқатар судьяларының Майсур қаласындағы жыныстық скандалға қатысты болуы мүмкін екенін хабарлады. Бас судья жоғары деңгейдегі сот тергеу комиссиясын құрды. Кейін комиссия судьяларды ақтады, себебі қандай да бір маңызды дәлелдер табылған жоқ. 2023 жылғы мәлімет бойынша, Карнатака жоғарғы сотында 2,7 миллионға жуық іс қаралып жатыр, бұл істердің көп болуы, Карнатака азаматтық процессуалдық кодексін толық орындамауы және жедел әділдік таба алмауына себеп болып отыр.